Yaponiya bobteyli - Digər əksər pişiklərdən fərqli olaraq, dovşanın quyruğuna bənzər qısa bir quyruğa sahib olan ev pişiyi növü. Tarix Bu cins ilk dəfə Yaponiyada inkişaf etdirilmiş və 1960-cı illərdə rəsmi olaraq qeydiyyata alınmışdır. Yaponiya bobteyləri Yaponiyada əsrlərdir tanınır və ənənəvi folklor və sənətdə tez-tez rast gəlinir. Bu pişiklərin, Cənub-Şərqi Asiya və Cənubi Çində yayılmış qıvrım quyruqlu pişiklərin yerli və vəhşi populyasiyalarından törədiyi güman edilir. 2016-cı ildə edilən bir tədqiqat, bu pişiklərdəki qıvrım quyruqların "HES7" genindəki bir səhv mutasiyanın nəticəsi olduğunu müəyyən etmişdir. 1602-ci ildə Yapon hökuməti bütün pişiklərin sərbəst buraxılmasını əmr etmişdi, çünki onlar ölkənin ipək böcəkləri və əlaqəli sənayesi üçün təhdid təşkil edən gəmiricilərlə mübarizədə kömək edirdilər. O vaxt pişiklərin alışı və satışı qadağan edilmişdi və o zamandan etibarən bobteyl pişikləri ferma və küçələrdə yaşamağa başlamışdır. Bu səbəbdən, Yaponiya Bobteyləri Yaponiyanın "küçə-ferma pişikləri" olmuşdur. 1968-ci ildə Elizabeth Freret, Yaponiya Bobteylini Yaponiyadan Qərbi Yarımkürəyə gətirən ilk şəxs oldu. 2013-cü il etibarilə, əsasən Şimali Amerik,Avropada və Yaponiyada bir neçə fərd olduğu üçün, bu cins nadir növ sayılır. Bobteyl pişikləri, "şans" gətirən bir cins sayılır və onlara sahib olmaq rifah və xoşbəxtlik vəd edir. Üçrəngli Mi-Ke (oxunuşu: "mi-ke") ən uğurlu rəng olaraq tanınır. Yaponiyada, "Maneki Neko" adlı, əlini havaya qaldıran pişik heykəli, bobteylin sənət əsəri olaraq təmsil edilir. Bu heykəllər, yaxşı insanları cəlb etməyi düşündüyü üçün bir çox Yapon dükanlarında yayılıb. Xüsusiyyətlər Qısa və qıvrım quyruqlar Cənub-Şərqi Asiya və Cənubi Çində müasir cinslər yaranmadan çox əvvəl qeydə alınmışdır. Qıvrım quyruq xüsusiyyətinin çox dəyişkən olduğu və dominant bir xüsusiyyət olduğu məlumdur. Bu pişiklər, quyruqları sadəcə 25 sm uzunluğunda olanlardan tutmuş, tamamilə ortasında kəsilmiş (təxminən 10-20 sm uzunluğunda) və ya daha qısa quyruqlu olanlara (10 sm-dən qısa) qədər müxtəlif formada olmuşlar. Cənubi Çində bu pişiklərə "qilin quyruğu" (mifoloji varlıqdan sonra) deyilir və onlar xoşbəxtlik və var-dövlətin simvolu sayılırdı. Çarlz Darvin, "The Variation of Animals and Plants Under Domestication" (1868) əsərində bu xüsusiyyətin geniş yayılmasını belə izah etmişdir: "Malaya arxipelaqı, Siam, Pegu və Birma kimi böyük bir ərazidə bütün pişiklər qısaldılmış quyruqlara malikdir, çox vaxt ucunda düyün görünür." Cinsin standartları -Baş: Baş bir bərabər üçbucağa bənzəməlidir (qulaqlar daxil olmaqla). -Qulaqlar: Böyük, düz, geniş aralı və başa 90 dərəcə bucaq altında yerləşməlidir. -Ağzı: Nisbətən geniş və yuvarlaq, nə iti, nə də düzdür. -Gözlər: Böyük, oval (yuvarlaq deyil), çənə sümüyü və alın hissəsindən çıxmamalıdır. -Bədən: Orta ölçüdə (adətən 2.7 - 4 kq), uzun bədənli, zərif və yaxşı inkişaf etmiş əzələ gücü ilə olmalıdır. -Boyun: Çox uzun və ya çox qısa olmamalıdır, bədən uzunluğuna uyğun olmalıdır. -Ayaqlar: Uzun, incə və yüksək, arxa ayaqlar ön ayaqlardan daha uzun olmalıdır. -Pəncələr: Oval. -Tüklər (Qısa tüklü): Orta uzunluqda, yumşaq və ipək kimi. -Tüklər (Uzun tüklü): Orta uzunluqda və ya uzun, yumşaq və ipək kimi, arxa tərəfdə getdikcə uzanır. -Quyruq: Quyruq açıq şəkildə görünməlidir və bir və ya bir neçə qıvrım və ya əyilmə ilə əmələ gəlir. Xüsusiyyətləri Bu cins ailələr üçün uyğundur. Onlar çox mehriban və uşaqlara uyğun pişiklərdir. Yumşaq, şirin səslər ilə insanlarla ünsiyyət qururlar. Həmçinin, suya qarşı böyük maraq göstərir və çox ağıllıdırlar, daima enerjili və oyunbaz olurlar. Yaponiya Bobteyləri çox sadiqdirlər və yaxşı yoldaş olurlar. Tükləri qısa olduğuna görə, orta səviyyədə tökülür və baxımı asandır. Sağlamlıq Yapon Bobteyli pişikləri ümumiyyətlə sağlamdırlar. Qısa quyruqlarla bağlı olan genetik mutasiya hər hansı bir bel və ya sümük anomaliyasına səbəb olmur. Orta ömürləri 9-15 ildir. Yetişdirilmə və genetika Bobteylin qısa quyruğu genetik mutasiya nəticəsində formalaşmışdır. Yaponiya Bobteylərində quyruq həm qısa, həm də qıvrımdır. Bu gen, cinsdə sabitdir və həmişə homozigot olduğundan, yalnız bir Yaponiya Bobteyli valideynindən doğan bütün pişiklər də qısa quyruqlu olur. Heterozigot olan bir bobteyl pişik, xüsusiyyəti olan və ya olmayan bala verə bilər. Manks cinsindən fərqli olaraq, Bobteyl geninin skelet pozuntuları ilə əlaqəsi yoxdur. Bobteyl geni, quyruq sümüklərinin sayını azaldır və quyruq sümüklərinin birləşməsinə səbəb olur. Bu növ quyruq yalnız bu cinsə xas deyil. Folklor və əfsanələr Yapon folklorunda pişiklər önəmli rol oynayır. Dünyanın bir çox digər ənənələrində olduğu kimi, pişiklər tez-tez qorxu və inamsızlıq obyektləri olur və onlara müxtəlif fövqəltəbii qabiliyyətlər aid edilir. Ancaq bəzi Yapon hekayələrində, pişiklərin quyruq uzunluğu mühüm bir süjet nöqtəsidir və Yaponiya Bobteyli uğurlu sayılır, uzun quyruqlu pişiklər isə "nekomata" (şər ruh) kimi şübhə altına alına bilər. Mədəniyyətdə 1."Hello Kitty" adlı manqa xarakteri Yaponiya Bobteylinə bənzəyir və müasir "kawaii" (şirin) pop mədəniyyətinin bir nümunəsidir. 2."The Cat Returns" filmindəki Muta xarakteri, Studio Ghibli-yə tez-tez baş çəkən bir Yaponiya Bobteylindən ilhamlanmışdır. 3.Sue Graftonun "W Is for Wasted" adlı kitabında, müstəqil tədqiqatçı Kinsey Millhone və onun ev sahibləri Henry Pitts, bir Yaponiya Bobteyli pişiyi götürürlər və ona Ed adını qoyurlar. Bir cinayətkarla döyüş zamanı Ed, qatili cırmaqlayaraq Kinseyi ölümdən xilas edir. 4.Disney-in "Big Hero 6" filmində, Hiro Hamadanın pişiyi Mochi də bir Yaponiya Bobteylidir. 5.İllüstrator Jey Parksın 2017-ci il tarixli "Star Trek Cats" kitabında, Hikaru Sulu Yaponiya Bobteylisi kimi təsvir edilir. 6.Yenibery mükafatı qazanan "The Cat Who Went to Heaven" kitabının baş qəhrəmanı olan Good Fortune adlı pişik, üçrəngli Yaponiya Bobteylisidir.
https://www.hillspet.com/cat-care/cat-breeds/japanese-bobtail
https://cfa.org/breed/japanese-bobtail/
https://www.thesprucepets.com/japanese-bobtail-cat-breed-profile-4774909
https://www.webmd.com/pets/cats/what-to-know-about-the-japanese-bobtail
https://www.purina.co.uk/find-a-pet/cat-breeds/japanese-bobtail-short-hair
https://brit-petfood.com/de/node/192553
https://fifeweb.org/cats/breeds/japanese-bobtail/
https://kids.britannica.com/students/article/Japanese-bobtail/311864
https://cats.com/cat-breeds/japanese-bobtail
https://vcahospitals.com/know-your-pet/cat-breeds/japanese-bobtail
https://parkwoodanimalhospital.com/client-resources/breed-info/japanese-bobtail-shorthair/
https://en.wikipedia.org/wiki/Japanese_Bobtail
https://www.royalcanin.com/hk/en-hk/cats/breeds/japanese-bobtail
https://www.dailypaws.com/cats-kittens/cat-breeds/japanese-bobtail
https://www.petinsurance.com/healthzone/pet-breeds/cat-breeds/japanese-bobtail/
https://www.litter-robot.com/blog/japanese-bobtail-cat/?srsltid=AfmBOorZS2pArKoO2hm--s8oqo5CpX--cgiW4Bb887YKYCBhFS5WJxF_
https://tica.org/breed/japanese-bobtail/
https://www.wisdompanel.com/en-us/cat-breeds/japanese-bobtail
https://icatcare.org/advice/japanese-bobtail/
https://www.dutch.com/blogs/cats/japanese-bobtail-cat?srsltid=AfmBOoo2_pA79EjOlEqGmsVSsD1AC5_J9sKEFommQv780xw0-WXTdX9x
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25488973/
https://wiki.mabinogiworld.com/view/Japanese_Bobtail
https://www.breedlist.com/index.cfm?Page=Japanese-Bobtail
https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/1098612x14558147
Tarix : 22 yanvar 2025
Əksi qeyd olunmayıbsa, bu məzmun CC BY-SA 4.0 çərçivəsində yayımlanır.
