Superior vena kava sindromu - Yuxarı vena kavasının bağlanmasından yaranan simptomlar qrupudur. Mahiyyəti Yuxarı vena kava, qanı ürəyə daşıyan qısa və geniş bir damardır. Bu sindromun əksər hallarda səbəbi mediastinumda yerləşən zərərli şişlərdir. Ən çox ağciyər xərçəngi və qeyri-hodgkin limfoması bu damarı sıxır və ya onu işğal edir. Zərərli olmayan səbəblər isə, daxili damar cihazlarının istifadəsinin artması ilə əlaqədar olaraq daha da artır, çünki bu cür cihazlar tromboza səbəb ola bilər. Digər zərərli olmayan səbəblər arasında "benign mediastinal" şişlər, aort anevrizması, infeksiyalar və fibrozlaşan "mediastinit" var. Simptomlar -Nəfəs almaqda çətinlik -Baş ağrısı -Üzün şişməsi -Boyun damarlarının genişlənməsi və yuxarı döş və əllərdə şişmiş damarlar -Miqrenlər -Ağciyər tutumunda böyük azalma -Yatarkən/yerə əyilərkən üzün şişməsi -Yuxarı ətrafların şişməsi -Yüngül başgicəllənmə -Öskürək -Boyunda şişmə, "Stokes yəhəri" olaraq adlandırılır -Pembertonun əlaməti Superior vena kava sindromu, şişlərin böyüməsi və invazivliyinin artması ilə simptomların zamanla artması ilə daha çox tədricən üzə çıxır. Səbəb Yuxarı vena kavanın trombozu, daxili mərkəzi venoz kateterin səbəb olduğu superior vena kava sindromunu yarada bilər. Halların 80%-dən çoxu zərərli şişlərin yuxarı vena kavasını sıxması ilə baş verir. Ən çox ağciyər xərçəngi, xüsusilə skvamoz hüceyrə karsinomu bu halların 75-80%-ini təşkil edir və qeyri-hodgkin limfoması, xüsusilə diffuz böyük B hüceyrə limfoması 10-15%-ni təşkil edir. Nadir zərərli səbəblər arasında hodgkin limfoması, metastatik xərçənglər, losemiya, mediastinal damarların leyomiosarkoması və plazmositooma daxildir. Sifilis və vərəm də superior vena kava sindromuna səbəb ola bilər. SVCS, patologiya prosesi ilə sıxılma və ya trombozun yaranması nəticəsində inkişaf edə bilər, amma sonuncusu daha nadirdir (təxminən 35%-i daxili damar cihazlarının istifadəsi ilə əlaqədardır). Diaqnoz Superior vena kava sindromunun diaqnozu üçün əsas üsullar arasında döş rentgeni (CXR), KT skanerləri, bronxoskopiyada transbronxial iynə aspirasiya və mediastinoskopiya yer alır. CXR-lər çox vaxt mediastinal genişlənməni göstərmək və Superior vena kava sindromunun əsas səbəbini müəyyən etmək imkanı verir. Lakin, Superior vena kava sindromu olan insanların 16%-də rentgen şəkli normal ola bilər. KT skanerləri kontrastlı olmalı və boyun, döş, alt qarın və pelvik nahiyələrdən çəkilməlidir. Onlar həmçinin xəstəliyin irəliləməsinin əhatəsini və altındakı səbəbi göstərə bilər. Müalicə Bir neçə müalicə üsulu mövcuddur, əsasən diqqətlə dərman müalicəsi və cərrahiyyə ilə bağlıdır. Qlükokortikoidlər (məsələn, prednizolon və ya metilprednizolon) şişin invaziyasına və ətrafındakı şişməyə qarşı iltihabi reaksiyanı azaldır. Qlükokortikoidlər, şişin steroidə həssas olduğu hallarda, məsələn, limfomalarla, daha faydalıdır. Bununla yanaşı, diuretiklər (məsələn, furosemid) ürəyə venoz qayıtmanı azaldaraq artan təzyiqi aradan qaldırır. Proqnoz Simptomlar, şüa terapiyasından sonra müalicədən bir ay sonra adətən yüngülləşir. Lakin, müalicəyə baxmayaraq, xəstələrin 99%-i iki , iki il yarım ərzində ölür. Bu, Superior vena kava sindromu hallarının 90%-ində rastlanan xərçəngli səbəblərə aiddir. Xəstəliyin başlama yaşının orta dəyəri 54 ildir.
https://www.cedars-sinai.org/health-library/diseases-and-conditions/s/superior-vena-cava-syndrome.html
https://rc.rcjournal.com/content/56/5/653
https://www.turkiyeklinikleri.com/article/en-vena-kava-superior-sendromu-75861.html
https://www.mdpi.com/2075-4418/11/11/2058
https://acilci.net/vena-kava-superior-sendromu/
https://www.solunum.org.tr/TusadData/Book/472/1762016115729-13_Bolum_12_Vena.pdf
https://www.ahmetakgul.com.tr/index.php/uzmanliklar/derin-ven-trombozu-dvt/679-vena-kava-superior-sendromu
Tarix : 7 fevral 2025
Əksi qeyd olunmayıbsa, bu məzmun CC BY-SA 4.0 çərçivəsində yayımlanır.
