Qarabaş buğda quşu (Oenanthe pileata) - Cənub Afrika üzrə geniş yayılmış kiçik bir həşəratyeyən ötücü quş növü. Taksonomiya Qarabaş buğda quşu ilk dəfə 1789-cu ildə alman təbiətşünası Johann Friedrich Gmelin tərəfindən Karl Linneyin "Systema Naturae" əsərinin genişləndirilmiş nəşrində təsvir edilmişdir. O, bu quşu "Motacilla" cinsinə aid edərək "Motacilla pileata" binominal adını vermişdir. Xüsusi epitet olan "pileata" latıncadan götürülmüşdür və "başlıqlı" mənasını verir. Gmelin bu təsviri ingilis ornitoloq Con Lathamın 1783-cü ildə nəşr etdiyi "A General Synopsis of Birds" əsərində təqdim edilən "Qara başlıq buğda quşu" əsasında hazırlamışdır. Lathamın nümunəsi Cənubi Afrikanın Ümid burnu yaxınlığında toplanmışdır. Hazırda qarabaş buğda quşu, 1816-cı ildə fransız ornitoloq Lui Pyer Viyo tərəfindən təqdim edilən "Oenanthe" cinsinə daxil edilir. Üç yarımnöv tanınır: -"O. p. neseri" (Macdonald, 1952) – cənubi Anqola, Namibiya, qərbi Botsvana və şimal-qərbi Cənubi Afrika -"O. p. livingstonii" (Tristram, 1868) – mərkəzi Keniyadan şimal-şərqi Cənubi Afrikaya və şərqi Botsvanaya qədər -"O. p. pileata" (Gmelin, JF, 1789) – cənub-qərbi Namibiya və Cənubi Afrika (şimal-qərb və şimal-şərq istisna olmaqla) Təsvir Qarabaş buğda quşu 17-18 sm uzunluğunda və 32 qram ağırlığındadır. Ayaqları və iti dimdiyi qara rəngdədir. Bu ümumi növ görünüş etibarilə çox diqqətçəkən və asanlıqla tanınandır. Yetkin fərdlərin qara başlığı, yanaqları və döş zolağı, ağ göz zolağı və boğazı var. Alt hissələrin qalan hissəsi ağdır və yan tərəflərdə aşağı qarın hissəsində qəhvəyi rəng tonları var. Digər buğda quşları kimi, quyruq naxışı fərqlidir: quyruğun əsasında və mərkəzində qara lələklər ağ bel hissəsinə zidd olaraq tərs T forması yaradır. Cavan fərdlərin qəhvəyi başlığı və yanaqları var, döş zolağı isə zəif və qeyri-müəyyəndir. Lakin döş zolağı, daha böyük ölçüsü və quyruğun xarici lələklərinin ağ əsası, qarabaş buğda quşu arealının əksər hissəsində nadir rast gəlinən köçəri şimal çaxraqçılından fərqləndirir. Yayılması və yaşayış yeri Bu buğda quşu, Afrika ərazisində, Keniyadan Anqolaya qədər və Cənubi Afrikanın Keyp bölgəsinə qədər quru qumlu və daşlı açıq ərazilərdə, bir neçə kolluq və termit təpəsi olan qısa otlu ərazilərdə yaşayır. Əsasən köçəri deyil, lakin mövsümi hərəkətlər edir. Davranış Qarabaş buğda quşunun oxuması yüksək səslə ifa olunan melodik nəğmələr və sürüşməli danışıq səsləri ilə zəngindir. Onun "çik-çik" şəklində həyəcan siqnalı var. Bu növ monoqamdır və yuvasını saman, ot və yarpaqlardan hazırlayaraq torpaqda bir dəlikdə və ya termit təpəsində qurur. Əgər mövcuddursa, insan tərəfindən hazırlanmış drenaj borularından da istifadə edə bilər. Adətən üç və ya dörd, bəzən daha çox yumurta qoyur. Bu tək yaşayan növ əsasən həşəratlarla, xüsusilə qarışqalarla qidalanır. Digər çaxraqçıllar kimi, təpələrdə oturur, qısa otlar üzərində sıçrayır və ya yer səviyyəsində alçaq uçuşlar edir.
https://ebird.org/species/capwhe1
https://en.wikipedia.org/wiki/Capped_wheatear
https://xeno-canto.org/species/oenanthe-pileata
https://www.inaturalist.org/taxa/12839-Oenanthe-pileata
https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=E6BD3258C5A1C3F8
https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/capped-wheatear-oenanthe-pileata
https://birdsoftheworld.org/bow/species/capwhe1/cur/introduction
https://animalia.bio/capped-wheatear#google_vignette
https://www.oiseaux.net/birds/capped.wheatear.html
Tarix : 19 fevral 2025
Əksi qeyd olunmayıbsa, bu məzmun CC BY-SA 4.0 çərçivəsində yayımlanır.
