Qara üzlü qarabatdaq (Phalacrocorax fuscescens) - Qarabatdaqlar fəsiləsinin orta ölçülü nümayəndəsi. Üst hissəsi, o cümlədən üz dərisi və dimdiyi qara rəngdədir, alt hissəsi isə ağdır. Bu növ cənubi Avstraliyanın sahil bölgələrinə endemikdir. Təsvir Qara üzlü qarabatdaqın üst bədəni tünd-qəhvəyi lələklərlə örtülüdür, alt hissəsi isə ağ rəngdədir və zəif zolaqlıdır. Digər qarabatdaq növləri kimi, qaraüzlü qarabatdaq da uzun qarmaqlı dimdiyi, pərdəli ayaqları və tək rəngli lələkləri olan iri su quşudur. Bu, cənub-qərbi Avstraliyada tapılan ən iri qarabatdaqlardan biridir. Bədəninin yuxarı yarısı qara, alt hissəsi isə ağ rəngdədir. Üzü çılpaq və qara rəngdədir, bu da onun "qaraüzlü" adlanmasının səbəbidir. Quyruğu, ayaqları və budları da qara rəngdədir. Bel lələkləri parlaq olur, dimdiyi isə tünd boz rəngdədir və ucunda qabarıq qarmaq var. Gözləri mavi-yaşıl rəngdədir. Uçarkən başını bədəni ilə eyni səviyyədə və ya aşağıda saxlayır və qanadlarını xaç şəklində tutur. Oxşar görünüşlü növlərə "pied qarabatdaq" (bir qədər iri) və "kiçik pied qarabatdaq" (bir qədər kiçik) daxildir. Lələklər Çoxalma və çoxalmayan dövrlərdə lələklər çox oxşardır, lakin çoxalma dövründə boyun boyunca incə ağ zolaqlar əmələ gəlir. Cavan fərdlərin üst lələkləri tünd-qəhvəyi rəngdədir, o cümlədən tünd qulaq örtükləri və qara üzə malikdirlər, alt hissəsi isə açıq rəngdədir və qəhvəyi zolaqlarla örtülüdür. Cavanlıq lələklərindən sonra qaraüzlü qarabatdaqlar yetkin fərdlərə bənzər lələklər əldə edirlər. Cinsi dimorfizm Qara üzlü qarabatdaqlarda cinsi dimorfizm çox zəifdir, buna görə də fərdlərin cinsini təbii şəraitdə fərqləndirmək çətindir. Ümumiyyətlə, erkəklər dişilərdən daha iri və möhkəm bədən quruluşuna malikdirlər, dişilər isə daha incədir. Erkəklərin dimdiyi daha böyük olur, erkək dimdikləri 77 millimetrdən çox, dişilərin dimdiyi isə 76 millimetrdən az olur. Səslər Qara üzlü qarabatdaqlar çoxalma koloniyalarından uzaqda olduqda adətən səssiz olurlar. Lakin yuvalarında olduqda erkək fərdlər yüksək səslə qaqqıldayır və ya boğazdan gələn səslər çıxarır, dişilər isə yaxınlaşan zaman tısıldayır. Taksonomiya Qara üzlü qarabatdaq, qarabatdaq və şaq fəsiləsi olan "Phalacrocoracidae"-yə aid təxminən 40 növdən biridir. Bu fəsilə, təxminən 40 milyon il əvvəl "Anhingadae" fəsiləsindən ayrılmışdır və nisbətən müstəqil təkamül tarixinə malikdir. Qarabatdaq fəsiləsində təqribən 7 cins təklif edilmişdir, qaraüzlü qarabatdaq isə "Phalacrocorax" cinsinə aiddir. Bu cins, qardaş cins olan "Urile" (Şimali Sakit okean qarabatdaqları) ilə təxminən 10 milyon il əvvəl ayrılmışdır. Qaraüzlü qarabatdaqın ən yaxın qohum növü pied qarabatdağıdır. Yayılması Qara üzlü qarabatdaqlar cənubi Avstraliya və Tasmaniyanın sahil bölgələrinə endemikdir. Populyasiya on minlərlə hesab edilir və Qərbi Avstraliya, Cənubi Avstraliya, Viktoriya və Tasmaniya ərazilərində, xüsusilə Bass boğazı və Spencer körfəzində yayılmışdır. İki müstəqil populyasiya mövcuddur: biri Qərbi Avstraliyanın cənub sahillərində, digəri isə Cənubi Avstraliya, Viktoriya və Tasmaniyanın sahillərində. Yaşayış yeri Avstraliya qitəsində tapılan digər qarabatdaqlardan fərqli olaraq, qaraüzlü qarabatdaqın yaşayış yeri yalnız sahil və dəniz mühitidir. Onlar sahil sularında, körfəzlərdə, qayalıq sahillərdə və ada ərazilərində tapıla bilər. Bəzən çay mənsəblərində də rast gəlinir. Koloniyalar adətən dik qayalıqlarda və qayalıq adalarda yerləşir, burada yuva qururlar. Qışda qaraüzlü qarabatdaqlar sahil sularını tərk edərək bu koloniyalarda çoxalır. Davranış və ekologiya Qara üzlü qarabatdaq yalnız dəniz quşu olduğu üçün onun davranışları ətraf mühitə yaxşı uyğunlaşmasını təmin edir. Balıq tutmaq üçün dalış edir və yırtıcılardan qaçmaq üçün yüksək qayalıqlarda yuva qurur. Qidalanma Qara üzlü qarabatdaq demək olar ki, yalnız balıqla qidalanır. Onun qidası əsasən bentik və demersal balıqlardan, həmçinin bəzi başayaqlılardan ibarətdir və çoxalma və çoxalmayan dövrlər arasında fərqlənir. Sahil boyu və çay mənsəblərində qidalanır və ovunu tutmaq üçün 12 metrə qədər dalır. Dalışdan sonra qaraüzlü qarabatdaq qanadlarını günəşdə qurudur. Bəzən qruplarla birlikdə qidalanır. Çoxalma dövründə ən çox "wrasse" və "silver trevally" balıqlarını ovlayır. Çoxalma mövsümündən sonra isə ən çox "silverbelly", "wrasse", "whiting" və "hardyheads" balıqlarını yeyir. Ovunu bütövlükdə udur və həzm olunmayan hissələri topa halında qusur. Çoxalma Çoxalan qarabatdaqlar cüt-cüt və ya koloniyalar halında adalarda və qayalıqlarda yuva qurur. Digər qarabatdaq növləri kimi, çox güman ki, monoqamdırlar. Yuva sahələri suya yaxın çılpaq qayalıqlarda yerləşir və dəniz yosunu, quru ağaclar və digər bitkilərdən hazırlanır, diametri 35-45 sm olur. 2-3 uzunsov-oval yumurta qoyulur. Yumurtalar açıq mavi-yaşıl rəngdədir və ölçüsü 58 x 36 mm-dir. Qara üzlü qarabatdaqların çoxalma mövsümü populyasiyalar arasında fərqlənir və iyun-fevral ayları arasında müşahidə edilir. Bass boğazında iyun-sentyabr aylarında çoxalır, ən çox yumurta qoyma tarixi iyulun sonlarına təsadüf edir. Bunun səbəbi yay istilərinin balaları təsir edə biləcəyindən qaçmaq ola bilər. Lakin Qərbi və Cənubi Avstraliyadakı koloniyalar ilin son aylarında, sentyabr-fevral aylarında çoxalır. Təhlükələr Qara üzlü qarabatdaqlar "IUCN" tərəfindən "Az riskli" kateqoriyasına daxil edilmişdir, çünki onların geniş yayılma sahəsi və böyük populyasiyası var. Avstraliyada federal səviyyədə, həmçinin Cənubi Avstraliya, Qərbi Avstraliya və Tasmaniyada "Təhlükəsiz" hesab edilir. Lakin Viktoriyada "Zəif" statusuna malikdir. Çoxalma koloniyaları insan fəaliyyətinə qarşı çox həssasdır, buna görə də əsas çoxalma yerlərinin pozulmadan qorunması vacibdir.
https://en.wikipedia.org/wiki/Black-faced_cormorant
https://animalia.bio/black-faced-cormorant
https://xeno-canto.org/species/Phalacrocorax-fuscescens
https://xeno-canto.org/species/Phalacrocorax-fuscescens
https://www.birdsinbackyards.net/species/Phalacrocorax-fuscescens
http://www.environment.gov.au/cgi-bin/sprat/public/publicspecies.pl?taxon_id=59660
https://birdsoftheworld.org/bow/species/blfcor1/cur/introduction
https://www.oiseaux.net/birds/black-faced.cormorant.html
https://www.grida.no/resources/1235
https://dibird.com/species/black-faced-cormorant/
Tarix : 11 fevral 2025
Əksi qeyd olunmayıbsa, bu məzmun CC BY-SA 4.0 çərçivəsində yayımlanır.
