Qara nöqtəli triton (Notophthalmus meridionalis) - Həmçinin Texas tritonu kimi tanınır, şimal-şərqi Meksika və ABŞ-nin cənub Texas ərazilərinə endemik olan suda-quruda yaşayan bir növü. Bu amfibi 2008-ci ildə Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə İttifaqının (IUCN) Təhlükə Altında Olan Növlərin Qırmızı Siyahısına daxil edilmişdir və populyasiyaları azalmaqda davam edir. 2022-ci ildə "Zəif" kimi yenidən təsnif edilmişdir. Təsvir Qara nöqtəli triton (Notophthalmus meridionalis) Notophthalmus cinsinin ən böyük nümayəndəsidir. Yetkin fərdlərin burundan çıxıntıya qədər uzunluğu 42–57 mm arasında dəyişir, dişilər erkəklərdən daha böyük olur. Qara nöqtəli triton 7,4–10,9 santimetr (2,9–4,3 düym) uzunluğa qədər böyüyür və adətən zeytun yaşıl rəngdə olub çoxlu qara nöqtələrə malikdir. Alt tərəfi çox vaxt sarı rəngdədir və bəzən yan tərəflərə qədər uzanır. Bu açıq rəngli işarələr yan tərəflərdə toplanaraq daha böyük ləkələr əmələ gətirir və başın əsasından quyruğun sonuna qədər uzanan qırıq bir xəttə çevrilir. Bəzən bu tritonun belində açıq qəhvəyi və ya qırmızımtıl bir zolaq olur. Yan tərəfləri mavi-yaşıl rəngdədir və arxa tərəfdən açıq rənglidir; tez-tez yan tərəflərin aşağı hissəsində ağ rəng görünür. Qara nöqtəli tritonun alt tərəfi sarıdan narıncı rəngdədir. Onlar hamar dəriyə və şaquli şəkildə yastılaşmış, kürək şəkilli quyruğa malikdirlər. Qara nöqtəli tritonun (Notophthalmus meridionalis) bel rəngi Meksika tritonundan (Notophthalmus kallerti) daha açıqdır. Qara nöqtəli tritonun sürfələri ümumiyyətlə boz-qəhvəyi rəngdədir və qarın hissəsində tünd bir zolaq var. Onlar həmçinin yan və ya qarın yan tərəflərində kiçik, açıq rəngli nöqtələrlə naxışlanmışdır. Yaşayış yeri Qara nöqtəli tritonlar zəngin bitki örtüyü olan dayaz su hövzələrini üstün tutur. Lakin bu tip yaşayış yerləri növün şimal yayılma sahəsində nadir hallarda rast gəlinir. Digər hallarda, qara nöqtəli triton suda batmış bitkilər arasında tapıla bilər. Quru mövsümdə onların yeraltına basdırıldığı və ya qalıqlar altında qaldığı güman edilir. Adətən qara nöqtəli triton bu nəm və bitki ilə zəngin ərazilərdə iki metrdən az dərinliyə basdırılır. Su quruduqda onları qayaların və digər strukturların altında tapmaq olar. Lakin fərdlərin su tamamilə quruduqda yaşayış yerlərini tərk etməsi halında çox uzağa gedə biləcəyi güman edilmir. Davranış Bu növün həyat tarixi yaxşı öyrənilməmişdir və "eft" mərhələsinin (gənc tritonların quruda keçirdiyi mərhələ) olub-olmadığı hələ müəyyən edilməmişdir. Çoxalma müəyyən bir aya aid edilmir, əksinə yağışlarla əlaqədardır. Çoxalma bütün il boyu baş verir. Çoxalmadan sonra yumurtalar suda batmış bitkilər arasında, üstünlük dayaz sularda olmaqla, bir substrata yapışdırılır. Ümumiyyətlə, bu növ yaşayış yerinin məhv edilməsi və ya çirklənməsi kimi pozuntulara dözüm göstərə bilmir ki, bu da növ üçün əsas təhlükələrdən biridir. Onlar ətoburdur və həşəratlar, suda-quruda yaşayan onurğasızlar, zəlilər və digər amfibiyalar daxil olmaqla geniş müxtəliflikdə ovla qidalanır. Tritonlar parlaq rəngli dəriləri ilə tanınır ki, bu da onların zəhərli vəzilərindən ifraz olunan toksinləri reklam edir. Bu rənglənmə "aposematik rənglənmə" adlanır. Onların zəhərli dəri ifrazatları yırtıcılardan qorunmaq üçün istifadə olunur. Narahat edildikdə bu növ "unken refleksi" adlanan davranış nümayiş etdirir. Bu zaman orqanizm bədənini spiral şəkildə bükərək parlaq rəngli alt tərəfini göstərir və baş quyruğun altına yığılır. Bu, orqanizmin zəhərliliyini göstərmək üsulu olduğu güman edilir. Narahatlıq olmadıqda triton rahatlaşır.
https://amphibiaweb.org/species/4263
https://www.inaturalist.org/taxa/27802-Notophthalmus-meridionalis
https://amphibiaweb.org/cgi/amphib_query?where-genus=Notophthalmus&where-species=meridionalis&account=lannoo
https://animalia.bio/notophthalmus-meridionalis
https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.101904/Notophthalmus_meridionalis
https://www.herpedia.com/salamanders_newts/salamandridae/black-spotted-newt.php
https://en.wikipedia.org/wiki/Notophthalmus_meridionalis
Tarix : 5 mart 2025
Əksi qeyd olunmayıbsa, bu məzmun CC BY-SA 4.0 çərçivəsində yayımlanır.
