Koça qarışqaçəkəni (Thamnophilus praecox) - "Thamnophilidae" fəsiləsinin "Thamnophilinae" yarımfəsiləsinə aid, "tipik qarışqaquşları" qrupuna daxil olan bir quş növü. Kolumbiya, Ekvador və Peruda rast gəlinir. Taksonomiya və sistematika Koça qarışqaçəkəni monotipikdir. Bu növ və qara qarışqaçəkəni (T. nigriceps) qardaş növlərdir. Təsvir Koça qarışqaçəkəni təxminən 16 sm uzunluğundadır. "Thamnophilus" cinsinin üzvləri qarışqaquşu fəsiləsinin iri nümayəndələridir; hamısının qıvrımlı dimdiyi var, həqiqi çəkənlərin dimdiyinə bənzəyir. Bu növ cinsi dimorfizm nümayiş etdirir. Yetkin erkəklər tamamilə qara rəngdədir, yalnız qanadaltı örtükləri ağ rəngdədir ki, bu da təbiətdə nadir hallarda görünür. Yetkin dişilərin başı, boğazı və üst döşü qara rəngdədir. Bəzi fərdlərin boğazında zəif ağ zolaqlar var. Bədəninin qalan hissəsi, qanadları və quyruğu qırmızımtıl-qəhvəyi rəngdədir; alt hissələri arxa hissəsindən bir qədər açıq rəngdədir. Yayılması və yaşayış mühiti Koça qarışqaçəkəni uzun müddət Ekvadorun şimal-şərqinə endemik hesab edilirdi, burada Rio Napo və onun qolları boyunca lokal olaraq rast gəlinirdi. "Beynəlxalq Ornitoloji Komitəsi" onu hələ də bu şəkildə siyahıya alır. Bununla belə, 2021-ci ilə qədər "Amerika Ornitoloji Cəmiyyəti"nin "Cənubi Amerika Təsnifat Komitəsi" (SACC) onun Kolumbiyanın cənub mərkəzində, bu çay sisteminin yuxarı hissəsində də rast gəldiyini tanıdı. 2024-cü ilin martında SACC Perudan sənədləşdirilmiş qeydləri tanıdı. 2023-cü ilin sonunda "Clements" taksonomiyası onun yayılma sahəsini "Ekvadorun şimal-şərqi (şərqi Napo və şərqi Sucumbíosda Rio Napo və onun qolları boyunca lokal olaraq) və bitişik Kolumbiya (Putumayo və cənub-qərb Caqueta-da lokal olaraq); Perunun şimalında (cənub mərkəzi Loreto-da Puinahua kanalında) ayrı-ayrı yerlərdə" olaraq yenilədi. Koça qarışqaçəkəni qara su çayları boyunca, adətən kiçik çaylarda, mövsümi olaraq su basan "várzea" meşələrində tapılır. Sıx kolluqları və dolaşıq bitkiləri üstün tutur. Dəniz səviyyəsindən təxminən 160-300 metr yüksəklikdə rast gəlinir. Hərəkət Koça qarışqaçəkəni bütün yayılma sahəsində il boyu qalıcı quş hesab edilir. Qidalanma Koça qarışqaçəkəninin qidası məlum deyil, lakin həşəratlar və digər buğumayaqlılarla qidalandığı güman edilir. Adətən tək və ya cüt halda qidalanır və nadir hallarda qarışıq növlərdən ibarət qidalanma sürülərinə qoşulur. Sıx bitkilikdə qidalanır və budaqlar arasında tullanaraq ovunu tutur. Çoxalma Koça qarışqaçəkəninin çoxalma biologiyası haqqında heç bir məlumat yoxdur. Status "IUCN" koça qarışqaçəkənini "yaxın təhlükə altında" (Near Threatened) kimi qiymətləndirib. Çox məhdud yayılma sahəsinə malikdir və təxminən 8000 yetkin fərddən ibarət populyasiyasının azalmaqda olduğu güman edilir. "Yayılma sahəsinin qərb hissəsində (xüsusilə Ekvadorda) neft axtarışlarının genişlənməsi səbəbilə meşə təmizləmə geniş yayılıb... lakin yayılma sahəsinin şərq hissəsində geniş təmiz yaşayış mühiti qalır." Koça qarışqaçəkəni 1937-ci ildə elmə təqdim edilsə də, 1990-cı ilə qədər yalnız holotip nümunəsi ilə məlum idi, o zaman həmin nümunənin toplandığı yaxınlıqda yenidən kəşf edildi. Ekvador və Peruda kifayət qədər çoxsaylı, lakin lokal hesab edilir.
https://ebird.org/species/cocant1
https://en.wikipedia.org/wiki/Cocha_antshrike
https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=21C497F4411D17DD
https://www.10000birds.com/the-cocha-antshrike.htm
https://xeno-canto.org/species/thamnophilus-praecox
https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/cocha-antshrike-thamnophilus-praecox
https://macaulaylibrary.org/asset/624690698
https://animalia.bio/cocha-antshrike#google_vignette
Tarix : 22 fevral 2025
Əksi qeyd olunmayıbsa, bu məzmun CC BY-SA 4.0 çərçivəsində yayımlanır.
