Embabo döyüşü (1882) - Efiopiya tarixində mühüm bir hadisə olmasa da, çox zaman bu döyüş Misir və Efiopiya arasında bir sıra münaqişələrin bir hissəsi kimi qeyd olunur. Lakin, burada bəhs edilən Embabo döyüşü, 1882-ci ildə baş verən və Efiopiya ilə Misir arasındakı gərgin mübarizəyə dayanan bir döyüşdür. Tarixi kontekst 1880-ci illərin əvvəllərində, Efiopiya İmperiyası öz sərhədlərini qorumağa və müstəqilliyini saxlamağa çalışırdı. Bu dövr, həmçinin Avropanın Afrika üzərindəki müstəmləkəçi hərəkətlərinin daha da gücləndiyi bir vaxtdır. Müstəmləkəçilər Afrikanın müxtəlif bölgələrini işğal edərək, bir çox yerli hökmdarları zəiflədir və ya hakimiyyətə son qoyurdular. Lakin Efiopiya, Afrika qitəsində müstəqil qalmağı bacaran nadir ölkələrdən biri idi və bu, həm Afrikada, həm də Avropada maraq doğururdu. O dövrün ən böyük təhdidi, Efiopiya üçün Misir idi. Misir, Osmanlı İmperiyasının tərkibində olmasına baxmayaraq, 19-cu əsrin ortalarından başlayaraq müstəqillik və genişlənmə siyasəti həyata keçirməyə başladı. Bu baxımdan, Misir hökmdarı, xüsusilə 1880-ci illərin əvvəllərində, Efiopiya ərazilərinə doğru irəliləməyə çalışmışdı. Embabo döyüşü Embabo döyüşü, 1882-ci ildə, Efiopiya ordusunun Misir qüvvələrinə qarşı təşkil etdiyi bir müdafiə hərəkətidir. Efiopiya, Misir ordusunun öz sərhədlərinə yaxınlaşmasının qarşısını almaq üçün hərəkətə keçdi. Embabo döyüşü, bir neçə kiçik əməliyyatların və qarşıdurmaların tərkibində, Misirə qarşı əsas bir mübarizə sahəsi olaraq seçildi. Döyüşün dəqiq yeri və nəticələri barədə bəzi fərqli məlumatlar olsa da, ümumilikdə Efiopiya ordusu bu döyüşdə böyük bir zəfər qazandığını bildirir. Efiopiya, döyüşdə Misir ordusunun strateji səhvlərini yaxşı bir şəkildə istifadə edərək, onları məğlub etməyi bacarmışdı. Misir ordusu zəif hazırlıq və koordinasiyasızlıq səbəbindən ağır itkilərə məruz qaldı. Döyüşün nəticələri Embabo döyüşü, bir tərəfdən Efiopiyanın müstəqilliyini qorumağa və genişlənmə qarşısında müqavimət göstərməyə davam etməsi baxımından mühüm bir əhəmiyyət daşıyır. Digər tərəfdən, Misir ordusunun bu döyüşdə aldığı məğlubiyyət, onların Afrika daxilindəki hegemonluq iddialarının zəifləməsinə səbəb oldu. Efiopiya bu döyüşün nəticəsində öz ərazilərini qorumağa davam edərək müstəqilliyini saxlamağa müvəffəq oldu. Efiopiyanın bu döyüşdəki qələbəsi, Afrikadakı digər xalqlar üçün müstəqillik mübarizəsi və müstəmləkəçi qüvvələrə qarşı müqavimət göstərmək baxımından bir nümunə oldu. Bu döyüş, həm də Afrikanın öz mədəniyyətini və ərazi bütövlüyünü qorumaq üçün mübarizə apardığını göstərən bir simvola çevrildi. Əhəmiyyəti Embabo döyüşü, həm Afrikada, həm də dünya səviyyəsində bir neçə mühüm mesajı gətirdi. Birincisi, Afrika xalqlarının müstəqillik mübarizəsi, müstəmləkəçi qüvvələrə qarşı mübarizənin başlanğıcı olaraq qiymətləndirildi. Efiopiyanın bu döyüşdə qazanması, Afrikanın digər bölgələrindəki xalqlara da ilham verdi və onları öz torpaqlarını qorumağa təşviq etdi. Digər tərəfdən, bu döyüş Efiopiyanın ordusunun yüksək döyüş qabiliyyəti və strateji düşüncəsinin bir nümayişi idi. Menelik II və Efiopiya ordusu, bu döyüşdə müstəqilliyin qorunması üçün lazım olan iradə və bacarıqları nümayiş etdirdi. Bu hadisə, həmçinin Misir və Osmanlı İmperiyasının gücünü sarsıtdı və onlara Afrika müstəmləkələri ilə bağlı gələcək planlarını nəzərdən keçirmək məcburiyyətini gətirdi. Son olaraq, Embabo döyüşü, Afrikada kolonializmin qarşısında duran ən əhəmiyyətli müqavimət hərəkətlərindən biri olaraq tarixi yaddaşda qalmağa davam edir.
https://dbpedia.org/page/Battle_of_Embabo
https://www.jstor.org/stable/41965882
https://www.jstor.org/stable/41965769
https://www.africabib.org/rec.php?RID=191540870
https://www.calendarz.com/on-this-day/june/6/shewa
Tarix : 9 fevral 2025
Əksi qeyd olunmayıbsa, bu məzmun CC BY-SA 4.0 çərçivəsində yayımlanır.
