Ebelsberq döyüşü (1809) - Beşinci Koalisiya Müharibəsi çərçivəsində baş verən və Napoleon Bonapartın rəhbərlik etdiyi Fransız İmperiyası ilə Avstriya İmperiyasının arasında həyata keçirilmiş mühüm bir döyüşdür. Bu döyüşün ətraflı təsviri aşağıda verilmişdir: Kontext və tarixi çərçivə 1809-cu ildə Beşinci Koalisiya Müharibəsi başlayıb və bu müharibə Fransa ilə bir neçə Avropa dövləti arasında aparılırdı. Avstriya İmperiyası, Napoleonu özünün hegemonluğuna qarşı ciddi təhdid olaraq görürdü və buna görə müharibəyə başlamışdı. Napoleonun böyük uğurları və Avstriya'nın 1805-ci ildəki Austerlitz döyüşündəki məğlubiyyəti hələ də Avstriyanın təzə yaralarını sağaltmamışdı. Fransızlar 1809-cu ilin əvvəllərində, Napoleonun Avstriyaya qarşı yeni bir müdaxiləyə başlamasından əvvəl, böyük bir müharibəyə hazırlaşırdılar. Həmçinin, Napoleon Avropada hökmranlıq etməyə başladığı dövrlərdə Avstriya İmperiyası, onu məğlub etmək üçün müttəfiqlərini tapmaq və yeni bir koalisiya qurmaq istəyirdi. Napoleon, avstriyalıların güclü müqaviməti ilə qarşılaşacağına inandığı üçün bu müharibə üçün xüsusi strateji hazırlıq gördü. Lakin, Napoleondan əvvəl Avstriya ordusunun yığılması və hazır olması da vacib idi. Döyüşün gedişi 3 may 1809-cu il tarixində Ebelsberq döyüşü başlandı. Bu döyüş Avstriyanın Linz şəhəri yaxınlığındakı Ebelsberq bölgəsində baş verdi və bu döyüşün nəticəsi birbaşa Vyanaya hücum planlarına təsir etdi. Döyüşün gedişi belə idi: Fransız ordusunun irəliləməsi Napoleon Fransız ordusunun komandanı kimi, Marsel Lannes (Jean Lannes) ilə birlikdə Ebelsberq qalasına hücum edirdi. Lannes, təcrübəli və bacarıqlı bir sərkərdə idi və Avstriya ordusunun strateji müdafiə mövqeyini sındırmaq məqsədilə hücum başlatdı. Fransızlar, döyüşü qısa müddət ərzində öz xeyrinə çevirməyə müvəffəq oldular. Linzin şimalında yerləşən Ebelsberq qalası, böyük bir strateji əhəmiyyətə malik idi. Bu qalaya nəzarət, həmçinin Avstriyanın bölgəyə müdaxiləsini ciddi şəkildə məhdudlaşdırırdı. Fransızların hücumu, topçu atəşləri ilə başladıldı və ardından piyadalar irəlilədi. Fransızlar, qalada müdafiə edən avstriyalıları sıxışdırmağa başladılar. Fransızların yaxşı təchiz olunmuş və intizamlı ordusu, Avstriya ordusuna qarşı üstünlük qazandı. Avstriya ordusunun müdafiəsi Avstriya ordusu general Johann von Hiller tərəfindən idarə olunurdu və qalada ciddi müdafiə təklif etdilər. Avstriya ordusu, şəhər və qala ətrafında çoxsaylı müdafiə mövqeləri qurmuşdu. Avstriyalılar həmçinin çətin relyefdən istifadə edərək müqavimət göstərdilər, lakin Fransızlar daha yaxşı təşkil edilmiş və daha sürətli irəliləyərək şəhərə daxil oldular. Avstriyalılar qala içində və şəhərin dar küçələrində müdafiə etməkdə çətinlik çəkdilər. Fransızlar döyüşün gedişində tələsmədən addım-addım irəlilədilər. Nəticədə, Avstriya ordusu ciddi itkilərə məruz qaldı və geri çəkilməyə məcbur oldu. Şəhərin və qalanın istifadəsi Döyüşün son mərhələsində, Ebelsberq qalasında baş verən yanğın nəticəsində çoxlu sayda Avstriya əsgəri həyatını itirdi. Bu yanğın qalada böyük bir xaosa səbəb oldu və Avstriya ordusunun geri çəkilməsini sürətləndirdi. Fransızlar, şəhərə tam nəzarət etdikdən sonra qalada yerləşən müqavimətə son qoydular. Nəticələr və sonraki hadisələr Ebelsberq döyüşü, Fransızların qələbəsi ilə sona çatdı. Döyüşün sonunda Avstriya ordusu böyük itkilər verdi: Avstriya ordusu təxminən 6,000 əsgərini itirdi və çoxlu sayda əsgər əsir götürüldü. Fransız ordusu isə təxminən 3,000 əsgərini itirdi. Fransızların Strateji Üstünlüyü: Fransızların qələbəsi, Avstriyanın hücum strategiyasını tamamilə zədələdi və Napoleona Vyana'ya doğru irəliləmək üçün açıq yol verdi. Fransızlar, 1809-cu ilin may ayında Vyanaya hücum etdilər və şəhəri ələ keçirdilər. Bu qələbə Napoleona Avstriyaya qarşı böyük strateji üstünlük qazandırdı. Şönbrunn müqaviləsi (1809) Döyüşdən sonra Napoleon Avstriya ilə danışıqlara başladı. Nəticədə, Şönbrunn müqaviləsi imzalandı. Bu müqavilə ilə Avstriya ərazilərini itirdi və Napoleonun Fransa ilə olan üstünlüyü daha da möhkəmləndi. Avstriya, müharibədəki məğlubiyyətdən sonra, Avstriya İmperiyasının ərazisi, çoxlu ərazi itkiləri ilə üzləşdi. Bu dövr Napoleonun Avropada təzə bir hegemonluq qurmasının əsasını qoydu. Döyüşün əhəmiyyəti Avstriyanın məğlubiyyəti Fransanın Avropadakı gücünün daha da artmasına səbəb oldu. Napoleonun Vyana'ya hücumu ilə nəticələndi və Avstriya, Şönbrunn müqaviləsi ilə böyük ərazi itkiləri verdi. Bu döyüş, Napoleonun hərbi bacarıqlarını bir daha sübut etdi və onun strateji üstünlüyünü nümayiş etdirdi. Avstriyanın müttəfiqlərini tapmaqda çətinlik çəkməsi, Beşinci Koalisiya Müharibəsinin Avstriya üçün çətin keçəcəyini göstərdi. Ebelsberq döyüşü, həm Avstriya, həm də Fransız ordusu üçün böyük itkilərə səbəb oldu, amma nəticədə Napoleonun üstünlüyü ilə sona çatdı.
http://www.historyofwar.org/articles/battles_ebelsberg.html
https://www.napoleonguide.com/battle_ebelsberg.htm
https://stefanov.no-ip.org/MagWeb/kriegspi/10/ks10ebel.htm
https://napoleon-monuments.eu/Napoleon1er/18090203Ebelsberg.htm
https://www.soteca-editions.fr/le-combat-debelsberg/
Tarix : 9 fevral 2025
Əksi qeyd olunmayıbsa, bu məzmun CC BY-SA 4.0 çərçivəsində yayımlanır.
