Bautzen döyüşü - 1813-cü ilin may ayının 20-21-də, Napoleon Bonapartın rəhbərlik etdiyi Fransız İmperatorluğu ilə Rusiyanın, Prussiyanın və Avstriyanın təşkil etdiyi Koalisya qüvvələri arasında baş vermiş böyük və strateji əhəmiyyətli bir döyüş. Bu döyüş, Napoleonun Almaniyada və ümumilikdə Avropada gücünü qorumağa çalışdığı, "Altı Millət Döyüşləri" (1813) adlanan dövrün tərkibindəki əsas döyüşlərdən biri idi. Tarix 1813-cü ilin əvvəlində Napoleonun Fransa İmperiyası Rusiyaya qarşı uğursuz bir kampaniya keçirmişdi. 1812-ci ilin Rusiyaya hücumunun nəticəsi olaraq Napoleonun böyük orduyu (Böyük Ordu) məğlub olmuş və Fransızlar böyük itkilər vermişdi. Bu məğlubiyyətin ardınca, Koalisya ölkələri (Rusiya, Prussiya, Avstriya və digər müttəfiqlər) Napoleonun İmperiyasına qarşı birləşmişdilər. Bu müharibə, 1813-cü ilin "Altı Millət Döyüşləri" mərhələsinə çevrildi və Koalisya qüvvələri Fransızları Almaniya və Avstriya torpaqlarında sıxışdırmağa başladılar. Napoleon, Koalisya qüvvələrinin bu təzyiqlərinə cavab olaraq Almaniyada müdafiə mövqelərini qurmağa çalışırdı. 1813-cü ilin aprelində, Koalisya qüvvələri Napoleonun başçılıq etdiyi Fransızları geriyə doğru sıxışdırmaqda davam edirdilər. Bu kontekstdə, Bautzen Döyüşü baş verdi. Döyüşün gedişatı Bautzen döyüşü, Cənubi Almaniyanın Saksoniya əyalətindəki Bautzen şəhəri yaxınlığında baş verdi. Bu döyüşdə Fransızlar, Koalisya qüvvələrinin əsas hissəsini qarşılamalı oldular. Koalisya qüvvələrinin əsas məqsədi, Napoleonun təchizat yollarını kəsmək və onun ordu qüvvələrini bölmək idi. Napoleon, Fransız ordusunun əksər hissəsini bu döyüşdə cəmləşdirdi. Fransızlar 130,000-150,000 əsgərdən ibarət böyük bir orduya sahib idilər. Koalisya qüvvələri isə ümumilikdə 140,000-150,000 əsgərdən ibarət idilər. Döyüşün əsas hissəsi iki tərəf arasında çox şiddətli qarşıdurmalarla keçdi. Fransızlar, özlərinin nəhəng hərbi təcrübələrindən istifadə edərək, Koalisya qüvvələrinə qarşı ilkin üstünlük qazandılar. Napoleon, döyüşdə yenə də özünəməxsus taktikalardan istifadə etdi və Koalisyanın mərkəzinə təzyiq edərək, onları zəiflətdi. Koalisya komandirləri, Fransızların hücumlarını dayandırmağa çalışsalar da, müəyyən dərəcədə uğursuz oldular. Döyüşün nəticəsi Bautzen döyüşü, fransızlar üçün strateji olaraq bir növ qələbə kimi görünə bilərdi, çünki Napoleon döyüşü qazanmış və Koalisya qüvvələrini geri çəkilməyə məcbur etmişdi. Lakin döyüşün strateji əhəmiyyəti daha mürəkkəb idi. - Qələbəninq qısamüddətli təsiri: Döyüş Napoleonun Fransa İmperatorluğunun əsas ordusunun mövcudluğunu qorumağa imkan verdi, amma o dövrdə Fransanın bütün müttəfiqləri ilə olan əlaqələri zəifləmişdi. Koalisya qüvvələri döyüşdən sonra, əsasən şərqə doğru geri çəkilsələr də, müharibə davam edirdi. - Sülh təklifləri: Döyüşün nəticəsində Napoleon sülh danışıqları aparmağa başladı, lakin Koalisya qüvvələri, artıq Napoleonun məğlub edilməsinə daha yaxın olduqlarını düşünərək, sülhə getməkdə maraqlı deyildilər. - Məğlubiyyətə doğru addımlar: Napoleonun sonrakı döyüşlərində artıq Fransanın hərbi gücü zəifləmişdi. 1814-cü ildə Napoleonun təslim olması ilə nəticələnən "Müharibələr Dövrü"nün son mərhələlərinə doğru irəlilədi. Nəticə Bautzen döyüşü, Napoleon üçün bir qələbə olsa da, uzun müddətdə Fransanın İmperiyası üçün ağır nəticələrə gətirib çıxardı. Bu döyüş Napoleonun son uğurlarından biri olaraq tarixə keçdi, lakin müharibənin sonunun yaxınlaşması ilə bağlı əlamətlər artıq açıq idi. Koalisya qüvvələri, Napoleonun üstünlüklərini zamanla aşmağa başladılar və nəticədə 1814-cü ildə Napoléonun taxtdan salınmasına yol açan müharibənin yekunu alındı.
https://www.frenchempire.net/battles/bautzen/
https://warandsecurity.com/2013/05/24/the-battle-of-bautzen-20-21-may-1813/
https://napoleonbooks.com/napoleon-1813-decision-at-bautzen/
https://www.napoleon-empire.org/en/battles/bautzen.php
Tarix : 8 fevral 2025
Əksi qeyd olunmayıbsa, bu məzmun CC BY-SA 4.0 çərçivəsində yayımlanır.
