Wudingloong wui fosilləri və bərpa edilmiş skeleti. Wudingloong — Erkən Yura dövründə, təxminən 201–190 milyon il əvvəl indiki Çinin Yunnan əyalətində yaşamış nəsli kəsilmiş sauropodomorf dinozavr cinsidir. Cins 2025-ci ildə elmi şəkildə təsvir edilmiş və onun tərkibində yalnız Wudingloong wui növü tanınmışdır. Wudingloong Yubacun formasiyasının aşağı hissəsindən məlumdur və Şərqi Asiyada indiyədək aşkar edilmiş ən qədim və təkamül baxımından ən erkən ayrılan sauropodomorflardan biri hesab olunur. Wudingloongun bədii rekonstruksiyası. Kəşfi və adlandırılması Wudingloongun fosilləri Yunnan əyalətinin Vudinq dairəsində, Vande şəhəri yaxınlığındakı Yubacun formasiyasının süxurlarında aşkar edilmişdir. Fosil yatağında dinozavr qalıqları 2020-ci ilin sentyabrından sonra müəyyən edilmişdir. Wudingloongun holotipi LFGT-YW002 nömrəsi ilə qeyd olunur və Lufenq şəhərinin təbii sərvətlər idarəsinin Dinozavr Tədqiqat və Mühafizə Mərkəzində saxlanılır. Nümunəyə kəllə və alt çənə, boyun fəqərələri, döş fəqərələri, qabırğalar, sağ kürək sümüyü və sağ ön ətraf daxildir. Cinsin adı fosilin aşkar edildiyi Vudinq dairəsinin adından və çincə "əjdaha" mənasını verən loong sözündən yaradılmışdır. Növ adı olan wui isə Kanada Təbiət Muzeyinin paleontoloqu Syao-Çun Vunun şərəfinə verilmişdir. Müəlliflər onun Yunnan ərazisində dinozavr və digər onurğalı fosillərinin tədqiqinə verdiyi töhfələri qeyd etmişlər. Yaşadığı dövr və mühit Wudingloong Yura dövrünün başlanğıcına aid Hettanq–erkən Sinemyur mərhələlərində yaşamışdır. Yubacun formasiyası Trias və Yura dövrləri arasındakı keçiddən sonrakı ən erkən dinozavr faunalarından birini qoruyub saxlayır. Tədqiqatçılar bu yatağı Şərqi Asiyanın ən aşağı stratigrafik səviyyədə yerləşən dinozavr sümük yatağı kimi qiymətləndirirlər. Bu dövrdə Cənub-Qərbi Çin ərazisində müxtəlif erkən sauropodomorflar yaşayırdı. Yunnan bölgəsinin Erkən Yura faunası Lufengosaurus, Jingshanosaurus, Xingxiulong, Qianlong və digər erkən dinozavrlarla təmsil olunur. Wudingloongun kəşfi bu bölgədə erkən sauropodomorfların həm bədən quruluşu, həm də təkamül mövqeyi baxımından daha müxtəlif olduğunu göstərmişdir. Xarici görünüşü Wudingloong nisbətən yüngül bədən quruluşuna malik erkən sauropodomorf idi. Onun tam skeleti məlum olmadığı üçün dəqiq bədən ölçülərinin müəyyənləşdirilməsi məhduddur. Fosil materialının tərkibində kəllə, alt çənə, çoxsaylı fəqərələr və ön ətraf sümüklərinin olması cinsin anatomiyasını digər erkən sauropodomorflarla müqayisə etməyə imkan verir. Onun fərqləndirici xüsusiyyətləri arasında üst çənənin qalxan hissəsində üçbucaq formalı antorbital çuxurun olması, orta boyun fəqərələrinin alt hissəsində aydın çıxıntı, incə bazu sümüyü və nisbətən zərif beşinci əl daraq sümüyü göstərilir. Birinci barmağın iri və möhkəm caynaq sümüyü də cinsin mühüm anatomik xüsusiyyətlərindən biridir. Təsnifatı Wudingloong Dinosauria daxilində Saurischia dəstəsinə və Sauropodomorpha qrupuna aid edilir. Filogenetik təhlillər onu Massopoda daxilində erkən ayrılan mövqedə yerləşdirir. Araşdırmada Wudingloongun Plateosauravus və Ruehleia ilə yaxın qohumluğu müəyyən edilmişdir. Wudingloongun təsnifatda əhəmiyyəti onun yalnız yeni cins və növ olması ilə məhdudlaşmır. Onun geoloji yaşı və filogenetik mövqeyi Şərqi Asiyada sauropodomorfların Erkən Yura dövrünün başlanğıcında artıq müxtəlif təkamül xətlərinə ayrıldığını göstərir. Bu kəşf erkən sauropod qohumlarının Asiyada yayılması və təkamülünün daha yaxşı başa düşülməsinə kömək edir. Əhəmiyyəti Wudingloongun kəşfi Çinin xüsusilə Yunnan bölgəsinin erkən dinozavr paleontologiyasındakı əhəmiyyətini artırmışdır. Əvvəllər Cənub-Qərbi Çində məlum olan Erkən Yura sauropodomorfları əsasən Lufeng formasiyasından tanınırdı. Wudingloongun daha qədim Yubacun formasiyasından tapılması bu faunanın mənşəyinin daha erkən dövrə gedib çıxdığını göstərir. Həmçinin bax Dinozavrlar Sauropodomorpha Sauropodlar Saurischia Yura dövrü Erkən Yura Trias Çin Yunnan Lufengosaurus Jingshanosaurus Xingxiulong Qianlong Plateosaurus Plateosauravus Ruehleia Dinozavr paleontologiyası Fosil Paleontologiya İstinadlar
https://az.wikipedia.org/wiki/Wudingloong
//doi.org/10.1038%2Fs41598-025-12185-2
https://az.wikipedia.org/wiki/Wudingloong
https://az.wikipedia.org/wiki/Wudingloong
Tarix : 20 oktyabr 2026
