ampyroteuthis infernalis növünün Karl Çun tərəfindən 1911-ci ildə hazırlanmış elmi təsviri. Vampir kalmarı (Vampyroteuthis infernalis) — tropik və mülayim okeanlarda, əsasən dərin dəniz mühitində yaşayan kiçik başıayaqlı molyuskdur. Növ aşağı oksigenli sularda yaşamağa uyğunlaşmışdır. Bədənindəki biolüminessent orqanlar və oksigeni səmərəli istifadə edən maddələr mübadiləsi ona digər mürəkkəb orqanizmlərin yaşamasının çətin olduğu mühitlərdə həyatını davam etdirməyə imkan verir. Vampir kalmarı Vampyromorphida dəstəsinin bu günə qədər məlum olan yeganə yaşayan nümayəndəsidir və təkamül baxımından relikt qrup hesab olunur. Adının mənşəyi və kəşfi Vampyroteuthis cinsinin adı latınca vampyrus — “vampir” və qədim yunan dilində teuthís — “kalmar” sözlərindən yaranmışdır. Infernalis isə latınca “cəhənnəmə aid” və ya “cəhənnəmsayağı” mənasını verir. Buna baxmayaraq, vampir kalmarı qanla qidalanmır; adı onun tünd rəngi və bədəni əhatə edən örtükşəkilli qolları ilə əlaqədardır. İlk nümunələr 1898–1899-cu illərdə keçirilmiş Valdivia ekspedisiyası zamanı toplanmış və 1903-cü ildə alman zooloq Karl Çun tərəfindən təsvir edilmişdir. Xarici görünüşü Vampyroteuthis infernalis növünün ağız tərəfdən görünüşü; səkkiz qollu pərdəvari quruluş və qollardakı çoxsaylı cirrilər aydın görünür. Vampir kalmarının uzunluğu təxminən 30 sm-ə qədər çata bilər. Selişəbənzər bədəni qara və ya qırmızımtıl rəngdə ola bilər. Səkkiz qolu bir-birinə dəri örtüyü ilə birləşir və qolların üzərində hissiyyat funksiyası daşıyan tikanabənzər çıxıntılar yerləşir. Gözləri bədəninə nisbətən olduqca böyükdür. Yetkin fərdlərdə mantiyanın yanlarında yerləşən iki üzgəc əsas hərəkət vasitəsidir. Yaşayış mühiti və qidalanması Növ əsasən tropik və subtropik okeanların 600–900 metr və daha dərin hissələrində, işığın çatmadığı və oksigenin çox az olduğu zonalarda yaşayır. Vampir kalmarı bütün həyat dövrünü oksigen minimum zonasında keçirə bilən yeganə məlum başıayaqlı hesab olunur. Qidalanmasında dəniz qarınının tərkibindəki üzvi qalıqlar, jelatinli zooplankton, xərçəngkimilər və digər orqanizmlərin qalıqları mühüm yer tutur. Müdafiə və çoxalması Vampir kalmarının mürəkkəb kisəsi yoxdur. Təhlükə zamanı qollarını bədəninin ətrafına bükərək özünü daha böyük göstərir və işıq saçan qollarından istifadə edir. Güclü həyəcan zamanı mavi işıq saçan selikli maddə buludu da buraxa bilər. Çoxalması yavaş gedir; dişi spermatoforu müəyyən müddət saxladıqdan sonra yumurtaları mayalandıra və onların üzərində uzun müddət kürt yata bilər. Xarici keçidlər Vampire squid — İngiliscə Vikipediya Vampyroteuthis infernalis — World Register of Marine Species Vampyroteuthis infernalis — Animal Diversity Web Vampyroteuthis infernalis — Wikimedia Commons ↑ Yokobori, Shin-ichi; Lindsay, Dhugal J.; Yoshida, Mari; Tsuchiya, Kotaro; Yamagishi, Akihiko; Maruyama, Tadashi; Oshima, Tairo. "Mitochondrial genome structure and evolution in the living fossil vampire squid, Vampyroteuthis infernalis, and extant cephalopods". Molecular Phylogenetics and Evolution. 44 (2). 2007: 898–910. doi:10.1016/j.ympev.2007.05.009. PMID 17596970. ↑ Herring, Peter J.; Dilly, Peter N.; Cope, Celia. "The bioluminescent organs of the deep-sea cephalopod Vampyroteuthis infernalis (Cephalopoda: Vampyromorpha)". Journal of Zoology. 233 (1). 1994: 45–55. doi:10.1111/j.1469-7998.1994.tb05261.x. ↑ Young, Richard E. "Homology of Retractile Filaments of Vampire Squid". Science. 156 (3782). 1967: 1633–1634. doi:10.1126/science.156.3782.1633. PMID 6025124. ↑ Golikov, A. V. "The first global deep-sea stable isotope assessment reveals the unique trophic ecology of Vampire Squid Vampyroteuthis infernalis (Cephalopoda)". Scientific Reports. 9. 2019: 19099. doi:10.1038/s41598-019-55719-1. PMID 31836823. ↑ Hoving, Henk-Jan; Laptikhovsky, Vladimir; Robison, Bruce H. "Vampire squid reproductive strategy is unique among coleoid cephalopods". Current Biology. 25 (8). 2015: R322–R323. doi:10.1016/j.cub.2015.02.018. PMID 25898098.
https://az.wikipedia.org/wiki/Vampir_kalamar%C4%B1
https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=141887
https://animaldiversity.org/accounts/Vampyroteuthis_infernalis/
//doi.org/10.1016%2Fj.ympev.2007.05.009
//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17596970
//doi.org/10.1111%2Fj.1469-7998.1994.tb05261.x
//doi.org/10.1126%2Fscience.156.3782.1633
Tarix : 29 sentyabr 2026
