Teruel Santa Mariya de Mediavilla kafedralı. Teruel — İspaniyanın şərqində, Araqon muxtar icmasında yerləşən şəhər və bələdiyyədir. Şəhər eyniadlı Teruel vilayətinin inzibati mərkəzidir. Teruel dəniz səviyyəsindən 900 metrdən yüksəkdə yerləşməsi, orta əsrlərə aid tarixi mərkəzi və xüsusilə Müdejar memarlığı nümunələri ilə tanınır. Şəhərin bir sıra abidələri 1986-cı ildən UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmiş "Araqonun Müdejar memarlığı" kompleksinin tərkibindədir. Teruel Mərkəzi İber yaylası ilə Aralıq dənizi sahilləri arasındakı dağlıq ərazidə yerləşir. Şəhərin tarixi mərkəzi yüksək təpə üzərində formalaşmışdır. Teruel bu gün həm tarixi memarlığı, həm də şəhərlə bağlı "Teruel sevgililəri" adlı məşhur orta əsr əfsanəsi ilə İspaniyanın tanınmış turizm mərkəzlərindən biridir. Tarixi Teruel ətrafında insan məskunlaşmasının izləri qədim dövrlərə gedib çıxır. Bölgədə İberlər və daha sonra Romalılar yaşamışdır. Müasir şəhərin inkişafı isə əsasən orta əsrlərdə başlamışdır. XII əsrdə xristian hakimiyyətinin cənuba doğru genişlənməsi nəticəsində Teruel Araqon krallığının sərhəd şəhərlərindən birinə çevrilmişdir. 1171-ci ildə Teruel Araqon kralı II Alfonso tərəfindən fəth edilmiş və şəhər kimi inkişaf etdirilmişdir. Şəhərin sərhəd mövqeyi onun müdafiə istehkamlarının və qala divarlarının inkişafına səbəb olmuşdur. Orta əsrlərdə Teruel həm xristian, həm də müsəlman mədəniyyətlərinin qarşılıqlı təsir göstərdiyi ərazilərdən biri olmuşdur. Müsəlman ustaların memarlıq və bəzək ənənələrinin xristian şəhər mühitində davam etdirilməsi Teruelin özünəməxsus memarlıq üslubunun formalaşmasına səbəb oldu. Bu üslub sonradan Müdejar memarlığı adı ilə tanındı və şəhərin əsas simvollarından birinə çevrildi. Müdejar memarlığı Teruel kafedralının Müdejar üslublu taxta tavanı. Teruel Müdejar memarlığının İspaniyadakı ən mühüm mərkəzlərindən biridir. Bu memarlıq ənənəsi xristian, müsəlman və yəhudi mədəniyyətlərinin uzun müddət bir-birinə təsir göstərməsi nəticəsində formalaşmışdır. Müdejar tikililərində kərpic, rəngli keramika, həndəsi naxışlar və taxta konstruksiyalardan geniş istifadə edilir. Teruelin əsas Müdejar abidələri Santa Mariya de Mediavilla kafedralının qülləsi və dam örtüyü, San Pedro kilsəsi və qülləsi, San Martin kilsəsinin qülləsi və El Salvador kilsəsinin qülləsidir. Bu abidələr Araqonun Müdejar memarlığı kompleksinin UNESCO tərəfindən tanınmış hissələridir. Santa Mariya de Mediavilla kafedralı Santa Mariya de Mediavilla kafedralı Teruelin ən mühüm dini abidəsidir. Onun tarixi 1171-ci ildə inşa edilməyə başlanmış Romanesk kilsəyə gedib çıxır. XIII əsrdə bina yenidən qurularaq Müdejar üslubunda genişləndirilmiş və kafedralın məşhur qülləsi inşa edilmişdir. Kafedralın daxili hissəsində XIV əsrə aid zəngin bəzəkli taxta tavan xüsusilə diqqət çəkir. Tavan üzərində dini səhnələrlə yanaşı, orta əsr cəmiyyətinin müxtəlif təbəqələrini, sənətkarlıqları, bitki və həndəsi motivləri əks etdirən təsvirlər vardır. Kafedralın qülləsi, dam örtüyü və günbəzi UNESCO tərəfindən Ümumdünya irsi kompleksinə daxil edilmişdir. Müdejar qüllələri Teruel kafedralının Müdejar qülləsi. Teruel şəhərinin siluetində bir neçə tarixi Müdejar qülləsi xüsusi yer tutur. San Salvador qülləsi XIII əsrin əvvəllərində formalaşmış və kərpicdən inşa edilmişdir. Qüllənin səthi çoxsaylı tağlar və rəngli keramika elementləri ilə bəzədilmişdir. San Martin qülləsi XIV əsrdə tikilmişdir və Müdejar üslubunun Terueldəki ən yaxşı nümunələrindən biri hesab olunur. San Pedro qülləsi də şəhərin tarixi memarlıq ansamblının mühüm hissəsidir. Bu qüllələrin hər birində kərpic və keramika bəzəklərinin birləşməsi diqqəti cəlb edir. UNESCO irsi 1986-cı ildə Teruel şəhərində yerləşən dörd əsas Müdejar abidəsi "Teruelin Müdejar memarlığı" adı ilə UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edildi. 2001-ci ildə siyahı genişləndirilərək "Araqonun Müdejar memarlığı" adlandırıldı və Araqonun digər şəhərlərindəki abidələr də kompleksə əlavə edildi. UNESCO Müdejar memarlığını XII–XVII əsrlər arasında xristian, müsəlman və yəhudi mədəniyyətlərinin qarşılıqlı təsiri nəticəsində yaranmış xüsusi memarlıq ənənəsi kimi qiymətləndirir. Teruelin kafedralı, San Pedro, San Martin və El Salvador abidələri bu mədəni sintezin ən mühüm nümunələri sırasındadır. Teruel sevgililəri Teruelin məşhur Escalinata del Óvalo pilləkənləri. Teruelin ən məşhur əfsanələrindən biri Teruel sevgililəri — Dieqo de Marsilya və İzabel de Sequra haqqında hekayədir. Əfsanəyə görə, XIII əsrdə yaşayan Dieqo və İzabel bir-birini sevirdilər, lakin ailə və sosial vəziyyətlə bağlı səbəblər onların evlənməsinə mane olurdu. Dieqo uzun müddət şəhərdən uzaqda qaldıqdan sonra geri qayıtsa da, İzabel artıq başqa biri ilə evlənmişdi. Əfsanənin sonrakı hissəsində iki sevgilinin faciəli ölümü və onların birlikdə dəfn olunması təsvir edilir. San Pedro kilsəsində onların məzarları yerləşir və bu hekayə Teruelin əsas mədəni simvollarından birinə çevrilmişdir. Hər il şəhərdə "İzabel de Sequranın toyları" adlı tarixi festival keçirilir və orta əsr Teruelinin həyatı canlandırılır. Los Arcos akveduku Los Arcos akveduku. Los Arcos akveduku Teruelin mühüm tarixi mühəndislik abidələrindən biridir. XVI əsrdə inşa edilmiş akveduk şəhərin su təchizatını yaxşılaşdırmaq və müxtəlif hissələri bir-biri ilə əlaqələndirmək məqsədi daşıyırdı. İki səviyyəli tağlardan ibarət olan quruluş şəhərin relyefinə uyğun şəkildə salınmışdır. Akveduk Teruelin orta əsr şəhər quruluşu ilə sonrakı dövrlərin mühəndislik imkanlarının birləşməsini göstərir. Bu gün Los Arcos şəhərin ən çox tanınan tarixi tikililərindən biridir. Plaza del Torico Teruel şəhər mərkəzi. Plaza del Torico Teruelin mərkəzi meydanıdır və şəhərin simvollarından biri hesab olunur. Meydanın mərkəzində sütun üzərində kiçik öküz heykəli yerləşir. "Torico" sözü ispan dilində "kiçik öküz" mənasını verir və bu heykəl şəhərin rəmzinə çevrilmişdir. Meydanın ətrafında XX əsrin əvvəllərinə aid modernist binalar da yerləşir. Casa Ferrán və La Madrileña kimi tikililər Teruelin orta əsr memarlığı ilə daha sonrakı şəhər memarlığının birlikdə qorunduğunu göstərir. Turizm Teruel bu gün Araqonun mühüm turizm şəhərlərindən biridir. Şəhərin əsas görməli yerləri arasında Santa Mariya de Mediavilla kafedralı, San Salvador, San Martin və San Pedro qüllələri, Los Arcos akveduku, Plaza del Torico, Escalinata del Óvalo və Teruel sevgililərinə həsr olunmuş abidələr vardır. Şəhərin yaxınlığında yerləşən Dinópolis parkı da Teruelin turizm imkanlarını genişləndirir. Park paleontologiya və dinozavrlar mövzusuna həsr olunmuş böyük elmi-təhsil və əyləncə kompleksidir. Teruel vilayətinin digər tarixi yaşayış məntəqələri, xüsusilə Albarrasin və Mora de Rubielos da şəhər ətrafında mühüm turizm istiqamətləridir. Həmçinin bax Araqon İspaniya Müdejar memarlığı UNESCO Teruel vilayəti Albarrasin İslam memarlığı Qotik memarlıq İntibah Paleontologiya İstinadlar

İstinadlar

https://az.wikipedia.org/wiki/Teruel

https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=az&pagename=Teruel&params=40_20_37.000_N_1_6_26.000_W_scale:100000_region:ES_type:city

https://maps.google.com/maps?ll=40.34361111,-1.10722222&q=40.34361111,-1.10722222&spn=0.1,0.1&t=h&hl=az

https://yandex.ru/maps/?ll=-1.10722222,40.34361111&pt=-1.10722222,40.34361111&spn=0.1,0.1&l=sat,skl

https://www.openstreetmap.org/?mlat=40.34361111&mlon=-1.10722222&zoom=12

http://centrodedescargas.cnig.es/CentroDescargas/linkUnMD

https://whc.unesco.org/en/list/378/

Tarix : 20 oktyabr 2026