Branko Radiçeviç meydanı və Sremski Karlovtsinin tarixi mərkəzi. Sremski Karlovtsi — Serbiyanın şimalında, Voyvodina muxtar vilayətində, Dunay çayının sahilində yerləşən tarixi şəhər və bələdiyyədir. Şəhər Fruska Qora dağının yamaclarında yerləşir və Novi Sad şəhərinin yaxınlığındadır. Sremski Karlovtsi zəngin siyasi, dini, mədəni və təhsil tarixi ilə tanınır. Şəhərin tarixi mərkəzində çoxsaylı barokko və neoklassik tikililər qorunub saxlanılmışdır. Şəhərin tarixi xüsusilə 1699-cu ildə burada bağlanmış Karlovitsa müqaviləsi ilə əlaqəlidir. Müqavilə Osmanlı imperiyası ilə Müqəddəs İttifaq dövlətləri arasındakı uzunmüddətli müharibəyə son qoymuş və Avropanın siyasi xəritəsinə əhəmiyyətli təsir göstərmişdir. XVIII və XIX əsrlərdə Sremski Karlovtsi Habsburq monarxiyası daxilində yaşayan serblərin mühüm dini, mədəni və təhsil mərkəzinə çevrilmişdir. Tarixi Sremski Karlovtsinin tarixi ən azı Orta əsrlərə gedib çıxır. Şəhərin yerləşdiyi ərazi XIV əsrdən etibarən yazılı mənbələrdə izlənilir. 1308-ci ildə yaşayış məntəqəsi Karom adlı şəhər və ya qala kimi qeyd edilmişdir. Orta əsrlərdə burada qala mövcud olmuş və yaşayış məntəqəsi müxtəlif macar zadəgan ailələrinin hakimiyyəti altında olmuşdur. 1521-ci ildə Karlovtsi Osmanlı imperiyasının hakimiyyəti altına keçdi. Osmanlı hakimiyyəti dövründə şəhərdə əsasən serblər yaşayırdı və bir neçə pravoslav kilsəsi fəaliyyət göstərirdi. 1532–1533-cü illərə aid mənbələrdə şəhərin indiki adına yaxın olan Karlovci adı ilk dəfə qeyd edilmişdir. 1683–1699-cu illər arasında baş vermiş Böyük Türk müharibəsi zamanı Karlovtsi ciddi dağıntılara məruz qaldı. 1688-ci ildə Osmanlı qoşunları geri çəkilərkən yaşayış məntəqəsini yandırmışdılar. Lakin müharibənin sonunda şəhər Avropanın ən mühüm diplomatik görüşlərindən birinə ev sahibliyi etdi. Karlovitsa müqaviləsi Karlovtsidəki Sülh kapellası. 1698-ci il noyabrın 16-dan 1699-cu il yanvarın 26-dək Karlovtsidə Osmanlı imperiyası ilə Müqəddəs İttifaq dövlətləri arasında sülh danışıqları aparıldı. Danışıqlar təxminən 72 gün davam etdi və nəticədə 26 yanvar 1699-cu ildə Karlovitsa müqaviləsi imzalandı. Müqavilə Habsburq monarxiyası, Polşa, Venesiya Respublikası və digər müttəfiqlərlə Osmanlı imperiyası arasındakı müharibəyə son qoydu. Danışıqlar zamanı tərəflərin bir masa ətrafında oturması üçün dairəvi masa formasından istifadə edilməsi beynəlxalq diplomatiya tarixində mühüm hadisələrdən biri kimi təqdim olunur. Sülh müqaviləsinin bağlandığı ərazidə XVIII əsrin əvvəllərində Sülh kapellası inşa edilmişdir. Kapella Karlovitsa sülhünün xatirəsinə həsr olunmuş tarixi abidə kimi qorunur. Serb dini və mədəni mərkəzi 1699-cu ildən sonra Sremski Karlovtsi Habsburq monarxiyasının tərkibində mühüm serb yaşayış məntəqəsinə çevrildi. Şəhərin Dunay yaxınlığında yerləşməsi onun ticarətinin inkişafına kömək etdi. Eyni zamanda Karlovtsi serb pravoslav kilsəsinin mühüm mərkəzinə çevrildi. 1713-cü ildə serb mitropolitliyinin mərkəzinin Kruşedol monastırından Sremski Karlovtsiyə köçürülməsi qərara alındı. Bundan sonra şəhər Habsburq torpaqlarında yaşayan serblərin dini və siyasi həyatında daha böyük əhəmiyyət qazandı. 1848-ci ildə Karlovtsi patriarxlığın mərkəzinə çevrildi və şəhər serb milli hərəkatının mühüm mərkəzlərindən biri oldu. Müqəddəs Nikolay kafedralı Müqəddəs Nikolay kafedralının girişi. Müqəddəs Nikolay kafedralı Sremski Karlovtsinin ən mühüm dini tikililərindən biridir. Mövcud bina 1758–1762-ci illərdə daha qədim kilsənin yerində inşa edilmişdir. Kafedralın tikintisi Sremski Karlovtsinin serb pravoslav kilsəsinin əsas mərkəzlərindən birinə çevrildiyi dövrə təsadüf edir. Kafedralın interyerində barokko üslublu zəngin ikonostas yerləşir. İkonostasın yaradılmasında Teodor Kraçun və Yakov Orfelin kimi serb rəssamları iştirak etmişdir. Bina sonrakı əsrlərdə bir neçə dəfə bərpa edilmişdir. Patriarx sarayı Patriarx sarayı və şəhərin mərkəzi. Patriarx sarayı Sremski Karlovtsinin ən möhtəşəm tarixi binalarından biridir. Saray 1892–1894-cü illərdə inşa edilmiş və serb pravoslav kilsəsinin yüksəkrütbəli ruhani rəhbərlərinin iqamətgahı kimi istifadə olunmuşdur. Sarayın daxilində nadir əlyazmalar, dini sənət əsərləri və serb mitropolit və patriarxlarının portretləri qorunur. Binanın Müqəddəs Dimitri kapellasının ikonostasını məşhur serb rəssamı Uroş Prediç işləyib hazırlamışdır. Bu gün saray Sremski Karlovtsinin dini və mədəni irsinin əsas simvollarından biridir. Karlovtsi gimnaziyası Karlovtsi gimnaziyasının binası. Karlovtsi gimnaziyası 1791-ci ildə yaradılmışdır. Məktəb serb və ümumilikdə Cənub-Şərqi Avropa təhsil tarixində mühüm yer tutur və serb dilində fəaliyyət göstərən ən qədim gimnaziyalardan biri hesab olunur. Müasir gimnaziya binası 1891-ci ildə tikilmişdir. Təhsil müəssisəsi serb ədəbiyyatının, dilinin və mədəniyyətinin inkişafında mühüm rol oynamışdır. Karlovtsi gimnaziyası bu gün də fəaliyyət göstərir və şəhərin əsas tarixi-mədəni tikililərindən biri sayılır. Karlovtsi seminariyası 1794-cü ildə Sremski Karlovtsidə pravoslav seminariyası yaradılmışdır. Seminariya serb pravoslav ruhaniyyətinin hazırlanmasında mühüm rol oynamış və əsrlər ərzində şəhərin dini və intellektual həyatının əsas mərkəzlərindən biri olmuşdur. Seminariyanın fəaliyyəti Sremski Karlovtsinin "Serb Afinası" kimi tanınmasına səbəb olan əsas amillərdən biri idi. Şəhərdə gimnaziya, seminariya, kitabxanalar, arxivlər və kilsə müəssisələrinin bir arada yerləşməsi onu Habsburq monarxiyasındakı serblərin mühüm təhsil və mədəniyyət mərkəzinə çevirmişdi. 1848-ci il May Məclisi 1848-ci ildə Avropada inqilablar baş verdiyi zaman Sremski Karlovtsi serb milli hərəkatının əsas mərkəzlərindən birinə çevrildi. Həmin ilin may ayında burada Serb Milli Məclisi keçirildi və Serb Voyvodinasının yaradılması elan edildi. Məclis zamanı serblərin yaşadığı Srem, Banat, Baçka və Baranya ərazilərinin birləşdirilməsi ilə bağlı siyasi tələblər irəli sürüldü. Sremski Karlovtsi qısa müddət ərzində Serb Voyvodinasının siyasi mərkəzi oldu. Şəhər zalının balkonundan serb voyevoda elanının bildirilməsi də bu hadisələrlə əlaqələndirilir. Şəhər zalı Sremski Karlovtsi şəhər zalı 1808–1811-ci illər arasında neoklassik üslubda inşa edilmişdir. Bina əvvəlcə hərbi məqsədlərlə əlaqəli olmuş, sonralar şəhər idarəçiliyinin əsas mərkəzinə çevrilmişdir. Şəhər zalı Branko Radiçeviç meydanında yerləşir. Meydanın ətrafında kafedral, gimnaziya, seminariya və digər tarixi tikililər yerləşdiyi üçün bu ərazi Sremski Karlovtsinin ən mühüm memarlıq ansambllarından birini təşkil edir. Dörd şir fəvvarəsi Dörd şir fəvvarəsi şəhərin mərkəzində, Branko Radiçeviç meydanında yerləşən məşhur tarixi fəvvarədir. Fəvvarə şəhərin barokko memarlığı ilə əhatələnmiş əsas ictimai məkanlarından birinin mərkəzində yerləşir. Fəvvarənin ətrafında kafedral, Karlovtsi gimnaziyası, seminariya və şəhər zalı kimi mühüm tikililər yerləşir. Buna görə Dörd şir fəvvarəsi şəhərin tarixi mərkəzinin ən tanınan simvollarından biri hesab olunur. Ədəbiyyat və mədəniyyət Sremski Karlovtsi serb ədəbiyyatı və mədəniyyəti ilə sıx bağlıdır. Şəhər xüsusilə XIX əsr serb şairi Branko Radiçeviçin adı ilə əlaqələndirilir. Şairin məzarı şəhərin yaxınlığındakı Stražilovo təpəsində yerləşir. Şəhərin mədəni həyatı gimnaziya, seminariya, kilsə müəssisələri, arxivlər və müxtəlif ədəbi tədbirlərlə inkişaf etmişdir. Sremski Karlovtsi bu səbəbdən uzun müddət serb mədəniyyətinin mühüm mərkəzlərindən biri kimi tanınmışdır. Şərabçılıq Sremski Karlovtsi qədim şərabçılıq ənənələri ilə də məşhurdur. Şəhərin ətrafındakı üzüm bağları Fruska Qora yamaclarında yerləşir və bölgədə əsrlər boyu şərab istehsal edilmişdir. Şəhər xüsusilə Bermet adlı desert şərabı ilə tanınır. Yerli şərabların Avropanın müxtəlif zadəgan saraylarında, o cümlədən Vyanadakı imperator sarayında təqdim edildiyi qeyd olunur. Bu gün üzümçülük və şərab turizmi Sremski Karlovtsinin iqtisadi və turizm həyatının mühüm hissəsidir. Təbiəti Sremski Karlovtsi Fruska Qora dağının şimal yamaclarında və Dunay çayının sahilində yerləşir. Şəhərin təbii mühiti meşələr, üzüm bağları, təpəliklər və çay sahilindən ibarətdir. Fruska Qora ərazisində çoxsaylı təbiət və mədəni irs obyektləri yerləşir. Stražilovo təpəsi həm təbiət, həm də Branko Radiçeviçin məzarı ilə əlaqədar şəhərin məşhur gəzinti məkanlarından biridir. Müasir dövr Sremski Karlovtsi bu gün Serbiyanın mühüm tarixi və mədəni turizm mərkəzlərindən biridir. Şəhərin tarixi mərkəzində kafedral, Patriarx sarayı, gimnaziya, seminariya, şəhər zalı, Dörd şir fəvvarəsi və digər qorunan tikililər yerləşir. Şəhərin turizm imkanlarına tarixi abidələrlə yanaşı, şərab zirzəmilərinin ziyarəti, Bermet şərabının dadılması, Fruska Qora ərazisində gəzintilər və müxtəlif mədəni festivallar daxildir. Üzüm yığımı dövründə keçirilən Grožđebal festivalı şəhərin ənənəvi tədbirlərindən biridir. Həmçinin bax Serbiya Voyvodina Novi Sad Dunay Osmanlı imperiyası Habsburq monarxiyası Karlovitsa müqaviləsi Serb Pravoslav Kilsəsi İstinadlar
https://az.wikipedia.org/wiki/Sremski_Karlovtsi
https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=az&pagename=Sremski_Karlovtsi¶ms=45_12_0_N_19_56_0_E_scale:100000_region:RS_type:city
https://maps.google.com/maps?ll=45.20000,19.93333&q=45.20000,19.93333&spn=0.1,0.1&t=h&hl=az
https://yandex.ru/maps/?ll=19.93333,45.20000&pt=19.93333,45.20000&spn=0.1,0.1&l=sat,skl
https://www.openstreetmap.org/?mlat=45.20000&mlon=19.93333&zoom=12
https://vojvodina.travel/en/destinations/sremski-karlovci/
https://sremskikarlovci.rs/istorija/
Tarix : 20 oktyabr 2026
