Spinosaurus mirabilis növünün elmi rekonstruksiyası Spinosaurus mirabilis — Təbaşir dövrünün sonlarında, təxminən 95 milyon il əvvəl indiki Niger ərazisində yaşamış nəhəng ətyeyən teropod dinozavr növü. O, Spinosaurus cinsinə və Spinosauridae fəsiləsinə aiddir. Növün əsas fərqləndirici xüsusiyyəti başının üstündə yerləşən, qılınca və ya əyri qılınca bənzəyən iri sümük darağıdır. Növün elmi təsviri 2026-cı ildə Science jurnalında dərc edilmişdir. Kəşfi və adlandırılması Növün qalıqları Mərkəzi Saxaranın Niger ərazisində yerləşən fosil sahələrində aşkar edilmişdir. Tədqiqatçılar 2000, 2019 və 2022-ci illərdə aparılmış ekspedisiyalar zamanı müxtəlif sümük qalıqları toplamışlar. Xüsusilə qeyri-adi formalı kəllə darağı alimlərin diqqətini cəlb etmiş və onun əvvəllər məlum olmayan bir növə aid olduğu müəyyənləşdirilmişdir. Növün adı latın mənşəli mirabilis sözündən götürülmüşdür və "möcüzəli", "heyrətamiz" mənasını verir. Bu ad heyvanın qeyri-adi kəllə darağına işarə edir. Elmi təsvirə görə, S. mirabilis yaxın qohumu olan Spinosaurus aegyptiacusdan baş quruluşunun xüsusiyyətlərinə görə fərqlənir. Təsviri Spinosaurus mirabilis uzun, alçaq kəlləyə, uzunsov burun nahiyəsinə və konusvari dişlərə malik olmuşdur. Üst kəlləsində yerləşən iri sümük darağı onun ən seçilən anatomik xüsusiyyətidir. Bu quruluşun nümayiş, növdaxili ünsiyyət və ya rəqibləri cəlb etmək kimi funksiyaları olmuş ola bilər. Lakin darağın dəqiq funksiyası elmi cəhətdən tam müəyyən edilməmişdir. Növün ölçüsü barədə qiymətləndirmələr qalıqların natamamlığına görə fərqlənir. Buna görə də onun bədən uzunluğu və kütləsi haqqında rəqəmlər ehtiyatla qəbul edilməlidir. Həyat tərzi Fosillər həmin ərazinin Təbaşir dövründə indiki kimi quraq səhradan ibarət olmadığını, çayların və bitki örtüyünün mövcud olduğu mühitə malik olduğunu göstərir. S. mirabilisin uzunsov çənəsi və konusvari dişləri balıqları tutmağa uyğunlaşmış ola bilər. Tədqiqatçılar onu əsasən çay kənarlarında ov edən yırtıcı kimi şərh edirlər. Bununla belə, spinozavrların suda hərəkət etmə qabiliyyəti və həyat tərzinin nə dərəcədə su mühiti ilə bağlı olması paleontologiyada müzakirə olunan məsələlərdəndir. Elmi əhəmiyyəti Spinosaurus mirabilisin kəşfi Afrikanın Təbaşir dövrü ekosistemləri və spinozavrların təkamülü haqqında bilikləri genişləndirmişdir. Onun fərqli kəllə darağı bu qrupda bədən quruluşunun müxtəlifliyini göstərir. Yeni tapıntılar həmçinin spinozavrların ovlanma üsullarını və çay mühitlərinə uyğunlaşmasını daha ətraflı araşdırmağa imkan verir. İstinadlar
https://az.wikipedia.org/wiki/Spinosaurus_mirabilis
//doi.org/10.1126%2Fscience.adx5486
https://www.nhm.ac.uk/discover/news/2026/february/new-sabre-crested-spinosaurus-species-named-from-desert-dinosaur-fossils.html
https://paulsereno.uchicago.edu/news/new_scimitar_crested_spinosaurus_species_discovered_in_the_central_sahara/
https://www.nationalgeographic.com/science/article/spinosaurus-scimitar-head-crest
https://www.reuters.com/science/fossils-new-species-huge-dinosaur-spinosaurus-unearthed-niger-2026-02-19/
https://news.uchicago.edu/story/hell-heron-dinosaur-discovered-central-sahara
Tarix : 26 oktyabr 2026
