Sorraia atı. Sorraia atı — Portuqaliya mənşəli, İberiya yarımadasının cənub-qərb hissəsində formalaşmış nadir at cinsidir. Adını Portuqaliyadakı Sorraia çayından götürmüşdür. Cins boz-qonur rəngi, bel boyunca uzanan tünd zolağı, ayaqlardakı zebrəbənzər nişanları və nisbətən ibtidai xarici görünüşü ilə tanınır. Sorraia atları əsasən Portuqaliyada qorunub saxlanılır və Avropanın nadir yerli at populyasiyalarından biri hesab edilir. Mənşəyi Sorraia atlarının tarixi İberiya yarımadası ilə sıx bağlıdır. Cinsin uzun müddət Portuqaliyanın cənubundakı Sorraia çayı hövzəsinin nisbətən əlçatmaz ərazilərində yarıvəhşi şəraitdə yaşadığı bildirilir. Bu atlar sərt təbii şəraitdə yaşamağa uyğunlaşmış, az miqdarda yemlə kifayətlənə bilən möhkəm heyvanlar kimi formalaşmışdır. Cinsin qədim İberiya atları ilə əlaqəsi elmi araşdırmaların mövzusu olmuşdur. Mitoxondrial DNT əsasında aparılmış tədqiqatlarda İberiya atlarının genetik mənşəyi və müxtəlif populyasiyalar arasındakı əlaqələr araşdırılmışdır. Kəşfi və adlandırılması Sorraia atlarının müasir elmi təsviri XX əsrin əvvəlləri ilə bağlıdır. Portuqaliyalı zooloq və paleontoloq Ruy d'Andrade 1920-ci ildə Sorraia çayı yaxınlığındakı düzənliklərdə bu atlarla qarşılaşmışdır. O, həmin heyvanların bölgədə yaşayan fərqli yerli at populyasiyasının qalıqları olduğunu düşünmüş və onları yaşadıqları çayın adı ilə Sorraia adlandırmışdır. D'Andrade cinsin yox olmasının qarşısını almaq üçün 1937-ci ildə kiçik damazlıq sürüsü yaratdı. Bu sürüyə Sorraia çayı yaxınlığındakı ərazidən əldə edilmiş beş ayğır və yeddi madyan daxil edilmişdi. Sonrakı qoruma proqramlarının böyük hissəsi həmin kiçik başlanğıc populyasiyasına əsaslanmışdır. Sorraia ayğırı. Xarici görünüşü Sorraia atları nisbətən kiçik və yüngül bədən quruluşuna malikdir. Yetkin fərdlərin cidov hündürlüyü adətən təxminən 145–150 sm arasında olur. Baş nisbətən iri, üz profili çox vaxt qabarıq, qulaqlar isə uzun olur. Boyun incə və uzun, cidov yaxşı nəzərə çarpan, sağrı isə bir qədər maili quruluşdadır. Ayaqları möhkəm, dırnaqları isə təbii şəraitdə uzun məsafələr hərəkət etməyə uyğun quruluşa malikdir. Sorraia atlarının bədən quruluşu onların quraq və nisbətən kasıb otlaqlarda yaşamasına uyğunlaşmışdır. Rəngi və ibtidai nişanları Cinsin ən xarakterik xüsusiyyətlərindən biri rəngidir. Sorraia atları əsasən sarımtıl-qonur və ya boz-qonur rəngdə olur. Onların bel boyunca uzanan tünd zolağı, ayaqlarda üfüqi tünd xətlər və qulaqların uclarında tünd rəng müşahidə edilə bilər. Bu əlamətlər atçılıqda "ibtidai nişanlar" kimi tanınan xüsusiyyətlərə daxildir. Yal və quyruqda da tünd və açıq rəngli tüklərin birlikdə olması mümkündür. Saf Sorraia atlarında ağ nişanlara nadir hallarda rast gəlinir. Müxtəlif boz-qonur çalarlara malik Sorraia atları. Xarakteri və dözümlülüyü Sorraia atları təbii şəraitdə yaşamağa yüksək səviyyədə uyğunlaşmışdır. Onlar nisbətən az yemlə yaşaya, sərt hava və otlaq şəraitinə uyğunlaşa bilirlər. Cins müstəqil xarakteri ilə yanaşı, öyrədildikdən sonra insan tərəfindən idarə edilə bilməsi ilə də tanınır. Keçmişdə yerli fermerlər yarıvəhşi Sorraia atlarını tutaraq kənd təsərrüfatında istifadə edirdilər. Atlardan xüsusilə mal-qaranın, o cümlədən döyüş öküzlərinin idarə olunmasında və müxtəlif təsərrüfat işlərində istifadə edildiyi məlumdur. Genetik xüsusiyyətləri Sorraia atlarının genetik mənşəyi onların qorunması baxımından mühüm tədqiqat mövzusudur. İberiya atları üzərində aparılan mitoxondrial DNT araşdırmaları bölgədəki at populyasiyalarının genetik müxtəlifliyinin mürəkkəb olduğunu göstərmişdir. Sorraia populyasiyasının uzun müddət kiçik olması genetik müxtəlifliyin qorunmasını xüsusilə vacib edir. Müasir qoruma proqramlarında cütləşmələrin idarə olunması və müxtəlif nəsil xətlərinin saxlanılması cinsin gələcəyi üçün mühüm hesab olunur. Cinsin mühafizəsi XX əsrdə kənd təsərrüfatının mexanikləşdirilməsi Sorraia atlarının sayının azalmasına səbəb olan amillərdən biri olmuşdur. Əvvəllər kənd təsərrüfatında istifadə edilən atlara ehtiyacın azalması nəticəsində həm yarıvəhşi, həm də təsərrüfatlarda saxlanılan populyasiyalar azalmışdır. D'Andradenin yaratdığı damazlıq sürüsündən sonra başqa təsərrüfatlar da cinsin qorunmasına qoşulmuşdur. 1970-ci illərdə əlavə qoruma sürüləri yaradılmış, 1976-cı ildə isə Sorraia atlarından bir qrup Almaniyaya aparılmış və burada ayrıca populyasiyanın əsası qoyulmuşdur. Təbii şəraitə qaytarılmış Sorraia atları. Müasir yayılması Müasir Sorraia populyasiyasının əsas hissəsi Portuqaliyada yaşayır. Bundan əlavə, Almaniya və bəzi digər ölkələrdə kiçik qoruma və damazlıq sürüləri mövcuddur. Cinsin sayının az olması onun genetik ehtiyatlarının qorunmasını xüsusilə vacib edir. Sorraia atlarının qorunması yalnız nadir at cinsinin saxlanılması baxımından deyil, İberiya yarımadasının atçılıq tarixinin və genetik irsinin öyrənilməsi üçün də əhəmiyyətlidir. Həmçinin bax At Atçılıq Portuqaliya İberiya yarımadası Lusitano Ərəb atı İngilis təmizqanlı atı Mustanq Dresaj Atçılıq idmanı Genetik müxtəliflik Ev atı Almaniya Təbii seçmə İstinadlar
https://az.wikipedia.org/wiki/Sorraia_at%C4%B1
https://breeds.okstate.edu/horses/sorraia-horses
//doi.org/10.1093%2Fjhered%2Fesi116
//doi.org/10.1111%2Fj.1365-2052.2006.01545.x
Tarix : 20 oktyabr 2026
