Şaveşdə Tameqa çayı üzərində yerləşən Trajan körpüsü. Şaveş — Portuqaliyanın şimalında, Norte regionunda yerləşən şəhər və bələdiyyədir. Şəhər Vila Real dairəsinin şimalında, İspaniya sərhədinə yaxın ərazidə və Tameqa çayının sahilində yerləşir. Şaveş qədim Roma dövründən qalma termal suları, Trajan körpüsü, orta əsr qalası və sərhəd şəhəri kimi hərbi-strateji əhəmiyyəti ilə tanınır. Şəhər Roma imperiyası dövründə Aquae Flaviae adı ilə tanınırdı. İmperator Vespasian şəhərin termal sularının əhəmiyyətini vurğulamış və yaşayış məntəqəsinə Aquae Flaviae adının verilməsi ilə onun imperator sülaləsi ilə əlaqəsini möhkəmləndirmişdir. Şaveş bu gün də Portuqaliyanın mühüm termal kurortlarından biridir. Tarixi Şaveş ərazisində insan məskənləri Roma imperiyasından xeyli əvvəl mövcud olmuşdur. Bölgədə çoxsaylı kastrolar və arxeoloji abidələr aşkar edilmişdir. Roma işğalından sonra Tameqa vadisi mühüm yaşayış və nəqliyyat mərkəzinə çevrilmiş, şəhər Roma yollarının və hərbi əlaqələrin mühüm qovşaqlarından biri olmuşdur. Roma dövründə şəhərin adı Aquae Flaviae olmuşdur. Termal suların ətrafında böyük hamam kompleksi yaradılmış və şəhər Pireney yarımadasının şimal-qərbində mühüm Roma yaşayış məntəqələrindən birinə çevrilmişdir. Bu termal kompleks ən azı IV əsrin sonlarına qədər fəaliyyət göstərmişdir. Şaveş qalasının Torre de Menagem qülləsi. Roma dövründən qalan ən mühüm abidələrdən biri Tameqa çayı üzərindəki Trajan körpüsüdür. Körpünün tikintisi imperator Trajanın hakimiyyəti dövründə, təxminən 104-cü ildə başlamışdır. Körpü Roma yolları sistemində mühüm keçid məntəqəsi olmuş və bu gün də şəhərin əsas tarixi simvollarından biri hesab edilir. Roma imperiyasının süqutundan sonra bölgə svevlər, vestqotlar və daha sonra müsəlman hakimiyyətlərinin təsiri altına düşmüşdür. Orta əsrlərdə Şaveş Reconquista prosesinin mühüm sərhəd məntəqələrindən birinə çevrilmişdir. Şəhər dəfələrlə yenidən qurulmuş və möhkəmləndirilmişdir. 1258-ci ildə kral III Afonso Şaveşə foral vermiş və şəhərin inzibati statusunu möhkəmləndirmişdir. XIII əsrdə şəhərin müdafiə sisteminin yenidən qurulması ilə qala və şəhər divarları daha da gücləndirilmişdir. Kral I Dinisin hakimiyyəti dövründə tikilmiş Torre de Menagem qülləsi bu orta əsr müdafiə kompleksinin günümüzə qədər gəlib çatmış əsas hissəsidir. Şaveş qalası Şaveş qalasının əsas qülləsi. Şaveş qalası şəhərin tarixi mərkəzində yerləşən ən mühüm orta əsr abidəsidir. Qalanın müdafiə sistemi müxtəlif dövrlərdə yenidən qurulmuş, XIII əsrdə isə şəhərin strateji mövqeyini qorumaq üçün daha da gücləndirilmişdir. Bu gün qala kompleksindən əsasən Torre de Menagem qülləsi və şəhər divarlarının ayrı-ayrı hissələri qalmışdır. Torre de Menagem təxminən 28 metr hündürlüyə malikdir. Qüllənin yuxarı hissəsində döyüş mazqalları və müdafiə elementləri yerləşir. Qalanın ətrafındakı bağdan Şaveş vadisinə geniş mənzərə açılır və burada Flaviya Regionu Muzeyinin bəzi arxeoloji nümunələri də nümayiş etdirilir. Trajan körpüsü Trajan körpüsü. Trajan körpüsü Şaveşin ən məşhur Roma abidəsidir. Tameqa çayı üzərində yerləşən körpünün tikintisi Roma imperatoru Trajanın hakimiyyəti dövründə başa çatdırılmışdır. Körpünün üzərində Vespasian və Trajanın dövrünə aid iki daş sütun da qorunmuşdur. Körpü 1910-cu ildə milli abidə kimi təsnif edilmiş, 1938-ci ildə isə Roma körpüsü və üzərindəki xatirə sütunları birlikdə milli abidə statusu almışdır. Onun tarixi əhəmiyyəti Şaveşin Roma dövründə regional nəqliyyat və ticarət mərkəzi olduğunu göstərən əsas sübutlardan biridir. Termal suları Şaveşin ən mühüm təbii sərvətlərindən biri termal mineral sulardır. Roma dövründən etibarən istifadə olunan bu sular yer səthinə təxminən 73 °C temperaturda çıxır və Avropanın ən isti termal suları arasında göstərilir. Suların yüksək temperaturu və mineral tərkibi şəhərin termal kurort kimi şöhrət qazanmasına səbəb olmuşdur. Fayl:Chaves - Termas.jpgŞaveş termal suları. Şaveşdəki Roma termal hamamlarının qalıqları müasir Termal Hamamlar Muzeyində nümayiş etdirilir. Arxeoloji kompleks İberiya yarımadasındakı ən böyük Roma müalicəvi hamam komplekslərindən biri hesab olunur və şəhərin qədim dövr tarixinin öyrənilməsində mühüm əhəmiyyət daşıyır. XVII–XIX əsrlər XVII əsrdə Portuqaliyanın Bərpa müharibəsi zamanı Şaveşin sərhəd müdafiəsi daha da gücləndirilmişdir. Bu dövrdə São Francisco qalası və São Neutel qalası kimi istehkamlar inşa edilmişdir. Onların məqsədi İspaniya istiqamətindən mümkün hücumlara qarşı şəhərin müdafiəsini gücləndirmək idi. São Francisco qalası. XIX əsrin əvvəllərində Yarımada müharibəsi zamanı Şaveş Fransa ordusunun Portuqaliyaya hücumları ilə əlaqədar mühüm hadisələrin mərkəzində olmuşdur. Napoleon müharibələri zamanı fransız qoşunları şəhərdə Portuqaliya torpaqlarında ilk məğlubiyyətlərindən birini yaşamışdır. Bu hadisə Şaveşin Portuqaliya hərb tarixindəki rolunu daha da məşhurlaşdırmışdır. Mədəniyyəti və muzeyləri Şaveşin tarixi irsi Flaviya Regionu Muzeyində geniş şəkildə nümayiş etdirilir. Muzey XV əsrə aid, vaxtilə Braqansa hersoqlarının sarayı olmuş binada yerləşir və burada şəhərin Roma, orta əsr və sonrakı dövrlərinə aid arxeoloji və tarixi materiallar qorunur. São Francisco qalasının görünüşü. Şəhərin mühüm dini abidələri arasında Santa Maria Maior kilsəsi və Miserikordiya kilsəsi yerləşir. Tarixi mərkəzdə orta əsr şəhər quruluşunun bəzi hissələri, daş küçələr və qədim şəhər divarlarının qalıqları da qorunmuşdur. Nadir Afonso və müasir incəsənət Şaveş müasir Portuqaliya incəsənətinin görkəmli nümayəndələrindən biri olan Nadir Afonsonun doğulduğu şəhərdir. Nadir Afonso memar, rəssam və mütəfəkkir olmuş, Oscar Niemeyer və Le Corbusier ilə birlikdə çalışmışdır. O, kinetik incəsənət istiqamətinin Portuqaliyadakı qabaqcıl nümayəndələrindən biri hesab olunur. Nadir Afonso Müasir İncəsənət Muzeyi 2016-cı ildə açılmışdır. Muzeyin binası məşhur portuqaliyalı memar Alvaro Siza Vieyra tərəfindən layihələndirilmişdir. Burada Nadir Afonsonun əsərləri ilə yanaşı müvəqqəti sərgilər də təşkil olunur. Muzey Nadir Afonso Fondunun əsas mərkəzidir. Mətbəxi və ənənələri Şaveş ənənəvi mətbəxi ilə də məşhurdur. Şəhərin ən tanınmış yerli məhsullarından biri Pastéis de Chaves adlanan ətli xəmir məmulatıdır. Bundan başqa, Folar de Chaves, müxtəlif kolbasalar və hisə verilmiş vetçina region mətbəxinin əsas məhsulları sırasındadır. Avqust ayında şəhərdə Festas dos Povos de Aquae Flaviae keçirilir. Festival Roma dövrünün Aquae Flaviae şəhərinin həyatını canlandırır; tədbir zamanı qədim bazar, legionerlər, qladiatorlar, musiqiçilər və digər tarixi obrazlar nümayiş etdirilir. Nəqliyyatı Şaveş Portuqaliyanın şimalı ilə İspaniyanın Qalisiya bölgəsini birləşdirən mühüm sərhəd şəhərlərindən biridir. Şəhər İspaniyanın Verin şəhərinə yaxın yerləşir və Tameqa vadisi boyunca mühüm nəqliyyat əlaqələrinə malikdir. Şəhər həmçinin Portuqaliyanın ən uzun milli avtomobil yollarından biri olan EN2 yolunun şimal başlanğıc nöqtəsi kimi tanınır. EN2 təxminən 739 kilometr uzunluğunda olub ölkəni şimaldan cənuba, Şaveşdən Faroya qədər keçir. Həmçinin bax Portuqaliya Vila Real Roma imperiyası Portuqaliya şəhərləri İstinadlar

İstinadlar

https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9Eave%C5%9F

https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=az&pagename=%C5%9Eave%C5%9F&params=41_44_23.53_N_7_28_14.45_W_scale:100000_region:PT_type:city

https://maps.google.com/maps?ll=41.7398694,-7.4706806&q=41.7398694,-7.4706806&spn=0.1,0.1&t=h&hl=az

https://yandex.ru/maps/?ll=-7.4706806,41.7398694&pt=-7.4706806,41.7398694&spn=0.1,0.1&l=sat,skl

https://www.openstreetmap.org/?mlat=41.7398694&mlon=-7.4706806&zoom=12

https://www.visitportugal.com/en/content/chaves

https://www.visitportugal.com/en/NR/exeres/64A9E978-EAC4-4BD2-810C-2D23F75762FF

Tarix : 20 oktyabr 2026