Qara yarasa çiçəyi Qara yarasa çiçəyi (Tacca chantrieri) — Dioskoreyakimilər fəsiləsinə aid çiçəkli bitki növüdür. Növ ilk dəfə 1901-ci ildə fransız botaniki Édouard André tərəfindən təsvir edilmişdir. Bitki Cənub-Şərqi Asiyada yayılmışdır və çiçəyinin tünd rəngi ilə birlikdə yarasanı xatırladan forması səbəbindən qara yarasa çiçəyi adlandırılır. Bitkinin qeyri-adi görünüşü onu dekorativ bitki kimi də tanınan növlərdən birinə çevirmişdir. Təsviri Tacca chantrieri qeyri-adi çiçək quruluşuna malikdir. Bitkinin çiçəkləri adətən tünd qəhvəyi, bənövşəyi və ya demək olar ki, qara rəngdə olur. Böyük çiçəkaltlıqları qanadları xatırladır və birlikdə yarasanın siluetinə bənzər görünüş yaradır. Çiçəklərin eni təxminən 30 santimetrə qədər çata, bitkinin hündürlüyü isə 50–100 santimetr arasında ola bilər. Çiçəkaltlıqlardan aşağıya doğru uzanan nazik və uzun sapşəkilli quruluşlar isə pişiyin bığlarına və ya yarasanın tüklərinə bənzədilir. Bu xüsusiyyətə görə növ bəzən “pişik bığı çiçəyi” adı ilə də tanınır. Yayılması Toxumları Növ Cənub-Şərqi Asiyanın müxtəlif ərazilərində, o cümlədən Cənubi Çin, Banqladeş, Myanma, Laos, Tayland, Vyetnam, Malayziya və Assam bölgəsində yayılmışdır. Tacca chantrieri cins daxilində ən geniş coğrafi yayılmaya malik növlərdən biri hesab olunur. Lakin yaşayış mühitinin məhv edilməsi, meşələrin parçalanması və həddindən artıq toplanma bəzi ərazilərdə növün yayılmasına mənfi təsir göstərir. Bitki təbii şəraitdə əsasən isti və rütubətli meşə mühitinə uyğunlaşmışdır. Tozlanma Qara yarasa çiçəyinin tozlanması digər diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biridir. Tünd rəngli çiçək quruluşunun çürümüş üzvi maddələri təqlid etdiyi və bunun bəzi milçəklərin diqqətini cəlb etdiyi düşünülür. Milçəklər çiçəyin daxilinə daxil ola bilər, lakin çiçək onların qidası üçün xüsusi mükafat təqdim etmir. Buna baxmayaraq, aparılan tədqiqatlar göstərmişdir ki, bitkinin toxumlarının böyük hissəsi çarpaz tozlanmadan deyil, bitki öz-özünə tozlanmasından əmələ gəlir. Tozlanma təcrübələri, çiçəyin xarici görünüşünün çox mürəkkəb olmasına baxmayaraq, Tacca chantrieri növündə avtonom öz-özünə tozlanmanın mühüm rol oynadığını göstərmişdir. Becərilməsi Tacca chantrieri növünün açıq şəraitdə becərilməsi nümunəsi. Tacca chantrieri isti və rütubətli mühitə üstünlük verir və kökümsovuna malik geofit bitkidir. Təbii yaşayış mühitinə bənzər şəraitdə, xüsusilə kölgəli və orta işıqlı yerlərdə yetişdirilə bilər. Çiçəkləmə dövrü əsasən apreldən iyuladək davam edir. Bitki həm açıq sahədə, həm də otaq bitkisi kimi yetişdirilə bilər. Ev şəraitində yüksək rütubətin qorunması üçün müntəzəm nəmləndirmə tələb olunur. Növ kökümsovun və ya yumruların bölünməsi yolu ilə, bəzi hallarda isə toxumla çoxaldıla bilər. İstifadəsi Bitkinin kökümsovlarından ənənəvi Çin təbabətində istifadə edildiyi bildirilir. Elmi tədqiqatlarda Tacca chantrieri kökümsovunda saponinlər və diarylheptanoidlər də daxil olmaqla müxtəlif kimyəvi birləşmələr müəyyən edilmişdir. Bu bitki ekstraktlarının qan təzyiqinə təsiri və digər bioloji xüsusiyyətləri tədqiq edilmişdir. Bununla yanaşı, bitkidən alınan bəzi maddələrin, xüsusilə taccalonolidlərin, hüceyrə mikrotubullarına təsir göstərən birləşmələr olduğu müəyyən edilmişdir. Bu maddələrin sitotoksik xüsusiyyətləri laboratoriya səviyyəsində araşdırılmışdır. ↑ "Tacca chantrieri André". Plants of the World Online. Royal Botanic Gardens, Kew. İstifadə tarixi: 18 sentyabr 2026. ↑ "Bat Flower". University of Florida, Institute of Food and Agricultural Sciences. İstifadə tarixi: 18 sentyabr 2026. ↑ "Bat Flower". University of Florida, Institute of Food and Agricultural Sciences. İstifadə tarixi: 18 sentyabr 2026. ↑ Drenth, E. "A revision of the family Taccaceae". Blumea. 20 (2). 1972: 367–406. ↑ "Tacca chantrieri André". Plants of the World Online. Royal Botanic Gardens, Kew. İstifadə tarixi: 18 sentyabr 2026. ↑ Zhang, Ling; Li, Qing-Jun; Li, Hong-Tao; Chen, Jin; Li, De-Zhu. "Genetic Diversity and Geographic Differentiation in Tacca chantrieri (Taccaceae): an Autonomous Selfing Plant with Showy Floral Display". Annals of Botany. 98 (2). 2006: 449–457. doi:10.1093/aob/mcl123. PMC 2803468. PMID 16790462. ↑ Zhang, Ling; Barrett, Spencer C. H.; Gao, Jiang-Yun; Chen, Jin; Cole, W. W.; Liu, Yong; Bai, Zhi-Lin; Li, Qing-Jun. "Predicting mating patterns from pollination syndromes: the case of "sapromyiophily" in Tacca chantrieri (Taccaceae)". American Journal of Botany. 92 (3). 2005: 517–524. doi:10.3732/ajb.92.3.517. PMID 21652430. ↑ "Bat Flower". University of Florida, Institute of Food and Agricultural Sciences. İstifadə tarixi: 18 sentyabr 2026. ↑ Zhang, Ling; Li, Qing-Jun; Li, Hong-Tao; Chen, Jin; Li, De-Zhu. "Genetic Diversity and Geographic Differentiation in Tacca chantrieri (Taccaceae): an Autonomous Selfing Plant with Showy Floral Display". Annals of Botany. 98 (2). 2006: 449–457. doi:10.1093/aob/mcl123. PMC 2803468. ↑ Tiamjan, R.; Panthong, A.; Taesotikul, T.; Rujjanawate, C.; Taylor, W. C.; Kanjanapothi, D. "Hypotensive Activity of Tacca chantrieri and Its Hypotensive Principles". Pharmaceutical Biology. 45 (6). 2007: 481–485. doi:10.1080/13880200701389375. ↑ Tinley, Tina L.; Randall-Hlubek, Deborah A.; Leal, Rachel M.; Jackson, Evelyn M.; Cessac, James W.; Quada, James C.; Hemscheidt, Thomas K.; Mooberry, Susan L. "Taccalonolides E and A: Plant-derived Steroids with Microtubule-stabilizing Activity". Cancer Research. 63 (12). 2003: 3211–3220. PMID 12810650.
https://az.wikipedia.org/wiki/Qara_yarasa_%C3%A7i%C3%A7%C9%99yi
http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:827891-1
https://gardeningsolutions.ifas.ufl.edu/plants/ornamentals/bat-flower.html
//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2803468
//doi.org/10.1093%2Faob%2Fmcl123
//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16790462
//doi.org/10.3732%2Fajb.92.3.517
Tarix : 18 sentyabr 2026
