Manqostin (Garcinia mangostana) Manqostin (Garcinia mangostana) — manqostinlər fəsiləsinə aid tropik həmişəyaşıl ağac və onun yeyilən meyvəsidir. Ağacın hündürlüyü adətən 6–25 metr arasında olur. Meyvənin xarici qabığı yetişdikdə tünd qırmızı-bənövşəyi rəng alır, daxili hissəsində isə ağ, şirəli və yumşaq lət yerləşir. Manqostin şirin və turşməzə dadı, zərif quruluşu və xoş ətri ilə tanınır. Növün təbii mənşəyi Malay yarımadası və Borneo ilə əlaqələndirilir və bitki qədim dövrlərdən etibarən tropik Asiyada becərilir. Hazırda əsasən Cənub-Şərqi Asiyada, eləcə də Hindistanın cənub-qərbində və digər tropik bölgələrdə yetişdirilir. Xarici görünüşü Meyvə təxminən 4–6 sm diametrində olur. Yetişməmiş meyvələr əvvəlcə açıq yaşıl rəngdə olur, daha sonra yaşıl, qırmızı və nəhayət tünd bənövşəyi rəngə çevrilir. Qabıq yetişmə zamanı yumşalır və içəridəki ağ lətin çıxarılmasını asanlaşdırır. Lət bir neçə dilimdən ibarət olur və onların sayı meyvənin xarici hissəsindəki çiçək quruluşunun izləri ilə əlaqəlidir. Meyvə yetişdikdən sonra ağacdan dərildikdən sonra daha da yetişmədiyi üçün məhsulun vaxtında yığılması vacibdir. Becərilməsi Manqostin isti və rütubətli tropik iqlimə üstünlük verir. Ağacın yaxşı inkişafı üçün temperaturun əsasən 25–35 °C arasında olması və yüksək nisbi rütubət tələb olunur. Gənc bitkilər kölgəyə daha çox ehtiyac duyur, yetkin ağaclar isə kölgəli şəraitə nisbətən davamlıdır. Manqostin dərin, yaxşı drenaj olunan və nəmliyi yüksək torpaqlarda daha yaxşı inkişaf edir. Bitki adətən toxumla çoxaldılır. İlk məhsul bəzi ağaclarda təxminən 6 ildən sonra əldə oluna bilər, lakin əlverişsiz şəraitdə meyvəvermənin başlaması 12 il və ya daha çox çəkə bilər. İstifadəsi Meyvə əsasən təzə halda yeyilir. Bundan başqa, manqostindən mürəbbə, konservləşdirilmiş məhsullar və müxtəlif desertlər hazırlanır. Cənub-Şərqi Asiyada meyvə ənənəvi qida mədəniyyətində mühüm yer tutur. Manqostinin qabığında ksantonlar və digər bitki mənşəli birləşmələr də aşkar edilmişdir. Bununla belə, bu maddələrin insan xəstəliklərinin müalicəsində effektivliyinə dair yüksək keyfiyyətli klinik sübutların olmadığı bildirilir. Yayılması və əhəmiyyəti Manqostin xüsusilə Tayland, İndoneziya və Malayziyada geniş becərilir. Həmçinin Filippin, Hindistan, Kolumbiya və Puerto-Riko kimi tropik ərazilərdə də yetişdirilir. Mövsümi xarakter daşıması və saxlanma müddətinin məhdud olması səbəbindən təzə meyvənin beynəlxalq bazarlarda satışı digər tropik meyvələrlə müqayisədə daha çətin ola bilər. ↑ Kew, Royal Botanic Gardens of. Oxford Art Online. Oxford University Press. 2003. ↑ "Garcinia mangostana L. | Plants of the World Online | Kew Science". Plants of the World Online (ingilis). İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2026. ↑ Krikorian, A. D. "Fruits of Warm Climates. Julia F. Morton , Curtis F. Dowling, Jr". The Quarterly Review of Biology. 64 (3). 1989-09: 349–350. doi:10.1086/416400. ISSN 0033-5770. ↑ Othman Yaacob.; Tindall, H. D. Mangosteen cultivation /. Rome :: Food and Agriculture Organization of the United Nations,. 1995. ↑ Othman Yaacob.; Tindall, H. D. Mangosteen cultivation /. Rome :: Food and Agriculture Organization of the United Nations,. 1995. ↑ Othman Yaacob.; Tindall, H. D. Mangosteen cultivation /. Rome :: Food and Agriculture Organization of the United Nations,. 1995.
https://az.wikipedia.org/wiki/Manqostin
https://doi.org/10.1093/gao/9781884446054.article.t046369
http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:428073-1
https://doi.org/10.1086/416400
//doi.org/10.1086%2F416400
//www.worldcat.org/issn/0033-5770
https://doi.org/10.5962/bhl.title.121365
Tarix : 30 sentyabr 2026
