Kovilyan (port. Covilhã) — Portuqaliyanın mərkəzi hissəsində, Serra da Estrela dağlarının cənub-şərq yamaclarında yerləşən şəhər və bələdiyyədir. Şəhər Centro regionunun Beiras e Serra da Estrela subregionunda, Kaştelu-Branku dairəsində yerləşir. Kovilyan tarixən yun və toxuculuq sənayesi ilə tanınmış, müasir dövrdə isə universitet şəhərinə çevrilmişdir. 2021-ci il siyahıyaalınmasına əsasən şəhərin əhalisi 33 691 nəfər, bələdiyyənin ümumi əhalisi isə 46 455 nəfər olmuşdur. Bələdiyyənin sahəsi 555,60 km²-dir. Kovilyan şəhərinin panoram görünüşü. Kovilyan Serra da Estrela dağlarının yaxınlığında yerləşməsi səbəbindən dağ turizmi üçün mühüm mərkəzlərdən biridir. Şəhərdən Portuqaliya materikinin ən yüksək nöqtəsi olan Torreyə nisbətən qısa məsafədə yerləşir. Bu coğrafi mövqe Kovilyanı xizək sürmə, yürüş, alpinizm və digər dağ idmanları üçün əlverişli məkana çevirir. Tarixi Kovilyan ərazisində məskunlaşma qədim dövrlərə gedib çıxır. Bölgə Roma imperiyası dövründə də yaşayış və istehsal fəaliyyəti ilə əlaqəli olmuşdur. Şəhərin yerləşdiyi dağlıq ərazi təbii sərvətləri və coğrafi mövqeyi ilə qədim yaşayış məskənlərinin inkişafı üçün əlverişli şərait yaratmışdır. Orta əsrlərdə Kovilyan Portuqaliyanın sərhəd bölgələrinin inkişafı ilə əlaqədar əhəmiyyət qazandı. Portuqaliya kralı I Sanşu 1186-cı ildə Kovilyana foral verdi. Bu sənəd şəhərin inzibati və iqtisadi inkişafını sürətləndirdi və onun ətraf bölgənin əsas yaşayış mərkəzlərindən birinə çevrilməsinə şərait yaratdı. Kovilyanın şəhər mərkəzi. Kovilyan Portuqaliyanın Coğrafi kəşflər dövrü ilə də əlaqəli mühüm şəxslərin vətəni olmuşdur. Şəhərin ən məşhur tarixi simalarından biri Pêro da Covilhãdır. XV əsrin sonlarında Portuqaliya kralı II Juan tərəfindən Şərq ölkələri haqqında məlumat toplamaq üçün göndərilən Pêro da Kovilyan Hindistan, Ərəbistan və Şərqi Afrika ərazilərinə səyahət etmişdir. Onun topladığı məlumatlar Portuqaliyanın Hind okeanı istiqamətindəki ekspedisiyalarının hazırlanmasında mühüm rol oynamışdır. Yun və toxuculuq sənayesi Kovilyanın tarixində ən mühüm iqtisadi fəaliyyət sahələrindən biri toxuculuq sənayesi olmuşdur. Şəhərin Serra da Estrela dağlarına yaxın yerləşməsi burada qədim dövrlərdən qoyunçuluq və yun istehsalının inkişafına imkan yaratmışdır. Dağlıq bölgədə yetişdirilən qoyunlardan əldə edilən yun yerli toxuculuq sənayesinin əsas xammalına çevrilmişdir. XVIII və XIX əsrlərdə Kovilyanda toxuculuq istehsalı daha da inkişaf etdi. Şəhərdə çoxsaylı fabriklər yaradıldı və Kovilyan Portuqaliyanın əsas yun sənayesi mərkəzlərindən birinə çevrildi. Sənayeləşmə nəticəsində şəhərin əhalisi və iqtisadi əhəmiyyəti artdı. Kovilyan bir dövrdə toxuculuq sənayesinin miqyasına görə **"Portuqaliyanın Mançesteri"** adlandırılmışdır. Şəhərin keçmiş toxuculuq fabriklərinin bir hissəsi bu gün mədəni irs kimi qorunur. Beira İnterior Universitetinin nəzdində fəaliyyət göstərən Yun Muzeyi keçmiş toxuculuq sənayesinin tarixini və texnologiyasını nümayiş etdirir. Muzey Portuqaliyanın toxuculuq irsinin mühüm mərkəzlərindən biridir. Coğrafiyası Kovilyan Serra da Estrela dağlarının cənub-şərq yamaclarında yerləşir. Şəhərin urban ərazisi təxminən 450–800 metr yüksəkliklər arasında uzanır. Bu xüsusiyyət şəhərə dağlıq relyef və geniş mənzərələr qazandırır. Kovilyanın yaxınlığında yerləşən Serra da Estrela Portuqaliya materikinin ən yüksək dağlıq ərazisidir. Dağ silsiləsində qış aylarında qar yağması müşahidə olunur və burada Portuqaliyanın ən məşhur xizək kurortlarından biri yerləşir. Şəhərin dağlara yaxınlığı turizmin inkişafına mühüm təsir göstərir. Təhsil Kovilyan müasir dövrdə Portuqaliyanın mühüm universitet şəhərlərindən biridir. Şəhərdə Beira İnterior Universiteti yerləşir. Universitet 1979-cu ildə yaradılmış və sonrakı illərdə genişlənərək mühəndislik, tibb, humanitar elmlər, sosial elmlər və digər istiqamətlər üzrə təhsil verən ali məktəbə çevrilmişdir. Universitetin inkişafı Kovilyanın iqtisadi və sosial həyatına ciddi təsir göstərmişdir. Şəhər ənənəvi toxuculuq sənayesi ilə yanaşı, tədqiqat, innovasiya və ali təhsil sahələrində də regional mərkəzə çevrilmişdir. İqtisadiyyatı Kovilyanın ənənəvi iqtisadiyyatının əsasını uzun müddət yun və toxuculuq sənayesi təşkil etmişdir. Müasir dövrdə isə iqtisadiyyat daha şaxələnmişdir. Xidmət sektoru, təhsil, turizm, səhiyyə və kiçik sənaye müəssisələri şəhərin iqtisadiyyatında mühüm yer tutur. Şəhərin Serra da Estrela yaxınlığında yerləşməsi turizm sektorunun inkişafına da imkan verir. Qış idmanları, dağ yürüşləri, təbiət turizmi və tarixi sənaye irsi Kovilyana turist cəlb edən əsas amillərdəndir. Mədəniyyəti və görməli yerləri Kovilyanın tarixi mərkəzində orta əsrlərə aid küçələr, meydanlar və dini tikililər qorunub saxlanılır. Şəhərin mühüm abidələri arasında Santa Mariya Maior kilsəsi, Miserikordiya kilsəsi və müxtəlif tarixi binalar vardır. Kovilyanın sənaye irsinin ən mühüm nümunələrindən biri Yun Muzeyidir. Muzey keçmiş toxuculuq fabriklərinin yerləşdiyi ərazidə fəaliyyət göstərir və şəhərin yun sənayesinin inkişafını nümayiş etdirir. Kovilyandakı tarixi kilsələrdən biri. Şəhərin yaxınlığında yerləşən Serra da Estrela isə təbiət və dağ turizminin əsas məkanlarından biridir. Bölgədə yürüş marşrutları, dağ kəndləri və qış idmanı obyektləri mövcuddur. İdman Kovilyan futbol üzrə Sporting da Covilhã klubunun vətənidir. Klub 1923-cü ildə yaradılmış və Portuqaliya futbol sistemində müxtəlif səviyyələrdə çıxış etmişdir. Komanda ev oyunlarını Estádio Municipal José dos Santos Pinto stadionunda keçirir. Şəhərin Serra da Estrela ilə yaxınlığı xizək və digər dağ idmanlarının inkişafına da şərait yaradır. Həmçinin bax Portuqaliya Toxuculuq Portuqaliya şəhərləri İstinadlar
https://az.wikipedia.org/wiki/Kovilyan
https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=az&pagename=Kovilyan¶ms=40_17_0_N_7_30_0_W_scale:100000_region:PT_type:city
https://maps.google.com/maps?ll=40.28333,-7.50000&q=40.28333,-7.50000&spn=0.1,0.1&t=h&hl=az
https://yandex.ru/maps/?ll=-7.50000,40.28333&pt=-7.50000,40.28333&spn=0.1,0.1&l=sat,skl
https://www.openstreetmap.org/?mlat=40.28333&mlon=-7.50000&zoom=12
https://www.ine.pt/
https://www.visitportugal.com/en/node/73784
Tarix : 20 oktyabr 2026
