Kauaʻi ʻōʻōnun 1893-cü ildə hazırlanmış təsviri Kauaʻi ʻōʻō (Moho braccatus) — Havayinin Kauaʻi adasına endemik olmuş, nəsli kəsilmiş ʻōʻō növüdür. Bu quş Moho cinsinə və nəsli kəsilmiş Mohoidae fəsiləsinə daxil edilir. Növ əvvəllər Meliphagidae fəsiləsinə, yəni Avstraliya və Sakit okean bölgəsinin balyeyən quşlarına aid edilirdi. Molekulyar tədqiqatlar isə Havayinin ʻōʻōlarının həmin quşlarla yaxın qohum olmadığını və onların ayrıca təkamül xəttinə mənsub olduğunu göstərmişdir. Kauaʻi ʻōʻō Havay adalarında yaşayan ʻōʻōların ən kiçik növlərindən biri idi və uzunluğu 20 santimetrdən bir qədər çox olurdu. Başı, qanadları və quyruğu qara, bədənin digər hissələri isə şifer-boz və qonur rəngdə idi. Bel və yan tərəflərdə rəng daha çox qırmızımtıl-qonur çalara keçirdi. Boğaz və döş hissəsində ağ zolaqlar yerləşirdi. Ayaqlarının lələkləri parlaq sarı rəngdə idi. Növün digər ʻōʻōlardan fərqləndirici xüsusiyyətlərindən biri gözlərinin sarı rəngli olması idi. Kauaʻi ʻōʻō nümunəsi, Auckland Museum Növ sıx meşələrlə örtülü dərələrdə yaşayırdı. Əsasən ağacların çiçəklərindən nektar toplayır, həmçinin meyvələr və kiçik onurğasızlarla qidalanırdı. Qida mənbələri arasında Lobelia cinsinə aid bitkilər və Havayiyə məxsus ʻohiʻa lehua ağacı (Metrosideros polymorpha) xüsusilə mühüm yer tuturdu. Quş lapalapa ağaclarında da qida axtararkən müşahidə edilmişdir. Növün dimdiyi nazik, iti və bir qədər əyri idi ki, bu da çiçəklərdən nektar götürməyə uyğunlaşmışdı. Kauaʻi ʻōʻō çox səsli quş idi. Erkəklər və dişilər mahnı oxuya bilirdilər. Havayililər quşa ʻōʻō ʻāʻā adını vermişdilər. Buradakı ʻōʻō sözü quşun çıxardığı səsə əsaslanan təqlidi ifadə, ʻāʻā isə “kiçik” və ya “cırtdan” mənasında işlənirdi. Kauaʻi ʻōʻōnun muzeydə saxlanılan nümunəsi XX əsrin əvvəllərindən etibarən növün sayı sürətlə azalmağa başladı. Meşələrin məhv edilməsi və dəyişdirilməsi, siçovul, manqust və donuz kimi gətirilmiş məməlilər, həmçinin ağcaqanadlarla yayılan xəstəliklər əsas təhlükələr arasında idi. Xüsusilə quşun yaşadığı yüksək dağlıq meşələrin ekoloji vəziyyətinin dəyişməsi onun yaşayış arealını əhəmiyyətli dərəcədə daraltdı. 1960-cı illərin əvvəllərində populyasiyanın cəmi təxminən 34 fərddən ibarət olduğu təxmin edilirdi. 1970-ci illərdə bioloq John L. Sincock növün nadir görüntülərini lentə ala bildi və quşun səsini qeydə aldı. Bu materiallar Kauaʻi ʻōʻōnun son dövrünün ən mühüm sənədlərindən hesab olunur. Kauaʻi ʻōʻōnun tarixi yayılma arealı Növün son təsdiqlənmiş müşahidəsi 1985-ci ildə baş verdi. Son məlum erkək fərdin səsi isə 1987-ci ildə qeydə alındı. Bu quşun qeydə alınmış mahnısı xüsusilə məşhurdur, çünki erkək fərd cütləşmə çağırışı edir, lakin artıq cavab verəcək dişi fərd mövcud deyildi. 1989-cu ildən sonra aparılan axtarışlar nəticə vermədi və 1992-ci ildə Kauaʻi adasını vuran İniki qasırğası meşələrə əlavə böyük ziyan vurdu. Beynəlxalq Təbiətin və Təbii Sərvətlərin Mühafizəsi Birliyi (IUCN) növü nəsli kəsilmiş hesab edir. 2023-cü ildə ABŞ Balıq və Vəhşi Təbiət Xidməti də Kauaʻi ʻōʻōnu ABŞ-ın Nəsli Kəsilməkdə Olan Növlər Aktından çıxarılan və nəsli kəsildiyi qəbul edilən növlər siyahısına daxil etdi. Kauaʻi ʻōʻōnun nəsli kəsilməsi yalnız bir quş növünün yox olması ilə məhdudlaşmır. Bu növ Mohoidae fəsiləsinin son nümayəndələrindən biri idi və onun yox olması bütün bir quş təkamül xəttinin itirilməsi ilə nəticələndi. Hazırda növ haqqında əsas məlumatlar muzeylərdə saxlanılan nümunələr, tarixi təsvirlər, fotoşəkillər və 1970–1980-ci illərdə qeydə alınmış səs yazıları əsasında öyrənilir. İstinadlar
https://az.wikipedia.org/wiki/Kauai_o%CA%BBo
//doi.org/10.1016%2Fj.cub.2008.10.051
https://dlnr.hawaii.gov/wildlife/birds/kauai-oo/
https://birdsna.org/Species-Account/bna/species/kauooo/introduction
https://www.iucnredlist.org/species/22704323/93963628
https://macaulaylibrary.org/asset/6050
https://www.fws.gov/story/2023-10/fish-and-wildlife-service-delists-21-species-endangered-species-act-due-extinction
Tarix : 30 sentyabr 2026
