cənub kasuarisi, şimal kasuarisi və cırtdan kasuari. Kasuari (Casuarius) — uça bilməyən, Kasuarişəkillilər (Casuariiformes) dəstəsinə aid iri quş cinsidir. Kasuarilər ratitlər qrupuna daxil edilir və döş sümüyündə uçuş əzələlərinin bağlandığı daraqvari çıxıntının olmaması ilə xarakterizə olunur. Bu quşlar əsasən Yeni Qvineyanın tropik meşələrində, Molukk adalarında və Avstraliyanın şimal-şərqində yayılmışdır. Hazırda kasuarinin üç yaşayan növü tanınır: cənub kasuarisi (Casuarius casuarius), şimal kasuarisi (Casuarius unappendiculatus) və cırtdan kasuari (Casuarius bennetti). Bundan başqa, Pleistosen dövründə yaşamış nəsli kəsilmiş cırtdanvari kasuari (Casuarius lydekkeri) məlumdur. Xarici görünüşü Kasuarilər iri və ağır quşlardır. Yetkin cənub kasuarisinin hündürlüyü adətən 1,5–1,8 metr olur, bəzi dişilər isə 2 metrə çata bilir. Çəkiləri təxminən 15–76 kq arasında dəyişir və dişilər adətən erkəklərdən daha iri və parlaq rəngli olur. Başlarının üzərində yaş artdıqca böyüyən, keratindən ibarət xüsusi kaska yerləşir. Ayaqlarının üç barmağı vardır və daxili barmaqda uzun, xəncərəbənzər caynaq yerləşir. Bu quruluş kasuarinin müdafiə zamanı güclü zərbə endirməsinə imkan verir. Quşlar sıx meşələrdə 50 km/saatadək sürətlə qaça və yaxşı üzə bilirlər. Qidalanması Kasuarilər əsasən meyvə ilə qidalanırlar. Onların qidasında çoxsaylı tropik bitki növlərinin meyvələri mühüm yer tutur. Meyvələri bütöv udan bu quşlar həzm olunmamış toxumları nəcisləri vasitəsilə geniş ərazilərə yayırlar. Bu səbəbdən kasuarilər tropik meşələrin ekosistemində mühüm toxum yayıcıları hesab olunur. Bəzi bitki toxumlarının kasuarinin həzm sistemindən keçdikdən sonra cücərmə qabiliyyətinin əhəmiyyətli dərəcədə artdığı müəyyən edilmişdir. Çoxalması Kasuarilərin çoxalma mövsümü əsasən may–iyun aylarına təsadüf edir. Dişi bir yuvaya 3–8 iri, yaşıl və ya mavi-yaşıl rəngli yumurta qoyur. Yumurtaların üzərində kürt yatan və balaların qayğısına qalan erkəkdir. İnkubasiya təxminən 50–52 gün davam edir. Balalar təxminən doqquz ay ərzində erkəyin himayəsində qalır. Dişi isə yumurtaları qoyduqdan sonra başqa erkəklərlə cütləşə bilər. Yaşayış mühiti və mühafizəsi Kasuarilər rütubətli tropik meşələrdə yaşasalar da, bəzən savannalara, bataqlıq meşələrinə və otlaqlara da keçirlər. Meşələrin qırılması, yaşayış mühitinin parçalanması, nəqliyyat vasitələri və itlərin hücumları onların bəzi populyasiyalarına ciddi təsir göstərir. Xüsusilə Avstraliyanın Kvinslend əyalətində yaşayış mühitinin itirilməsi mühüm təhlükə hesab olunur. Kasuarilərin qorunması üçün təbii yaşayış ərazilərinin saxlanılması və insanlarla təmasların azaldılması əsas tədbirlərdəndir. ↑ "Southern Cassowary". San Diego Zoo Wildlife Alliance. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2026. ↑ "Cassowary". San Diego Zoo Wildlife Alliance. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2026. ↑ Falk, Michael. "wikkitidy: Tidy Analysis of Wikipedia". CRAN: Contributed Packages. 6 oktyabr 2023. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2026. ↑ "Southern Cassowary". San Diego Zoo Wildlife Alliance. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2026. ↑ Falk, Michael. "wikkitidy: Tidy Analysis of Wikipedia". CRAN: Contributed Packages. 6 oktyabr 2023. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2026. ↑ Owen, Megan A; Glikman, Jenny Anne. "Wildlife Trade in 2021: Still start with the consumer". Asian Journal of Conservation Biology. 2021: 1–2. doi:10.53562/ajcb.neae1423. ISSN 2278-7666. ↑ "Der Ansiedlungsrayon". doi.org. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2026.
https://az.wikipedia.org/wiki/Kasuari
https://animals.sandiegozoo.org/animals/southern-cassowary
https://animals.sandiegozoo.org/animals/cassowary
https://doi.org/10.32614/cran.package.wikkitidy
https://doi.org/10.53562/ajcb.neae1423
//doi.org/10.53562%2Fajcb.neae1423
//www.worldcat.org/issn/2278-7666
Tarix : 30 sentyabr 2026
