Istehsalatda qüsurların düzəldilməsi, təkrar emal və demontaj — istehsal prosesində keyfiyyət tələblərinə uyğun olmayan məhsulların düzəldilməsi, materialların yenidən emalı və hazır məhsulların komponentlərə ayrılması ilə bağlı proseslərdir. Bu proseslər sənaye müəssisələrində məhsul keyfiyyətinin təmin edilməsi, material itkilərinin azaldılması və istehsalat xərclərinin idarə olunması baxımından əhəmiyyət daşıyır. Əsas anlayışlar Rework Rework (qüsurların düzəldilməsi) məhsulun və ya komponentin müəyyən edilmiş keyfiyyət tələblərinə uyğunlaşdırılması üçün əlavə əməliyyatların yerinə yetirilməsidir. Məsələn, mexaniki hissənin ölçülərinin düzəldilməsi, qablaşdırma qüsurunun aradan qaldırılması və ya yanlış yerləşdirilmiş komponentin yenidən quraşdırılması rework prosesinə aid ola bilər. Rework zamanı məhsulun tamamilə yenidən istehsal edilməsi tələb olunmur. Əlavə emal nəticəsində məhsulun yararlı vəziyyətə gətirilməsi nəzərdə tutulur. Bununla belə, bəzi hallarda təkrar emal uğursuz ola və məhsul yararsız hesab edilə bilər. Reprocessing Reprocessing (təkrar texnoloji emal) materialın və ya məhsulun tələb olunan xüsusiyyətlərə çatdırılması üçün yenidən texnoloji prosesdən keçirilməsidir. Bu üsul xüsusilə kimya, qida, əczaçılıq və digər proses istehsalatı sahələrində tətbiq olunur. Təkrar emal əlavə material sərfi, enerji istifadəsi, əmək və avadanlıq vaxtı tələb edə bilər. Prosesin tətbiqi məhsulun xüsusiyyətlərindən, texnoloji qaydalardan və keyfiyyət tələblərindən asılıdır. Rework və reprocessing anlayışları bəzi müəssisələrdə bir-birinə yaxın mənada işlədilir. Onların dəqiq fərqi istehsalat sahəsindən və müəssisənin daxili prosedurlarından asılı ola bilər. Disassembly Disassembly (demontaj və ya hissələrə ayırma) yığılmış məhsulun və ya qurğunun komponentlərinə ayrılması prosesidir. Demontaj zamanı yararlı hissələr yenidən istifadə oluna və ya anbara qaytarıla bilər. Yararsız hissələr isə təmirə, təkrar emala və ya utilizasiyaya göndərilə bilər. Demontajın məqsədi qüsurlu məhsulu bərpa etmək, yararlı komponentləri geri qazanmaq, yanlış quraşdırılmış hissələri çıxarmaq və ya məhsulun tərkibini dəyişdirmək ola bilər. Proses zamanı komponentlərin vəziyyəti və miqdarı yoxlanılmalı, material hərəkətləri müvafiq qaydada sənədləşdirilməlidir. Proseslər arasındakı fərqlər Rework, reprocessing və disassembly fərqli məqsədlərə xidmət edir: Rework — qüsurun aradan qaldırılması və məhsulun yararlı vəziyyətə gətirilməsi; Reprocessing — materialın və ya məhsulun yenidən texnoloji emaldan keçirilməsi; Disassembly — məhsulun komponentlərə ayrılması və yararlı hissələrin geri qaytarılması. Bu proseslərin seçilməsi qüsurun xarakterindən, məhsulun texnoloji xüsusiyyətlərindən, təhlükəsizlik tələblərindən və iqtisadi məqsədəuyğunluqdan asılıdır. SAP sistemində tətbiqi SAP PP və QM inteqrasiyası SAP S/4HANA sistemində istehsalat proseslərinin planlaşdırılması və idarə olunması üçün Production Planning (PP), keyfiyyətin idarə edilməsi üçün isə Quality Management (QM) modulundan istifadə edilə bilər. SAP PP-də rework mövcud istehsalat sifarişinə əlavə əməliyyatların daxil edilməsi, əməliyyatlar toplusunun istifadə olunması və ya ilkin sifarişlə əlaqələndirilmiş ayrıca rework sifarişinin yaradılması vasitəsilə təşkil oluna bilər. Tez-tez təkrarlanan rework əməliyyatlarının avtomatlaşdırılması üçün müəyyən konfiqurasiya şəraitində trigger point mexanizmlərindən də istifadə edilir. QM modulu qüsurların qeydiyyatı, yoxlama nəticələri və görüləcək tədbirlərin idarə edilməsinə kömək edir. Lakin keyfiyyət bildirişi öz-özlüyündə istehsalat sifarişini və ya material hərəkətini əvəz etmir; proseslər arasında uyğun inteqrasiya qurulmalıdır. Demontajın SAP-də həyata keçirilməsi istifadə olunan həllə və istehsalat prosesinə bağlıdır. Bəzi kompleks yığım ssenarilərində komponentlərin sökülməsi və yenidən quraşdırılması istehsalat əməliyyatları ilə əlaqəli şəkildə idarə edilə bilər. Maya dəyərinin idarə olunması Rework və təkrar emal zamanı yaranan əlavə xərclər material sərfi, əmək, maşın vaxtı və digər istehsalat resursları ilə bağlı ola bilər. SAP Controlling (CO) istehsalat sifarişlərində toplanan faktiki xərclərin təhlilinə və uyğun maliyyə obyektlərinə ötürülməsinə imkan verir. Ayrıca rework sifarişi istifadə edildikdə, uyğun settlement qaydaları əsasında xərclər ilkin istehsalat sifarişinə köçürülə bilər. Bu halda xərclər sonrakı fərq hesablamalarında və hesabatlarda əks olunur. Xərclərin ayrıca izlənilməsi üçün settlement cost element-lərindən istifadə edilə bilər. Demontaj zamanı isə sökülən komponentlərin anbara qaytarılması, onların qiymətləndirilməsi və sökülmə xərclərinin uçotu ayrıca nəzərə alınmalıdır. Geri qaytarılan komponentlərin dəyəri avtomatik olaraq bütün demontaj xərclərini kompensasiya etmir. Maliyyə nəticəsi materialın qiymətləndirilməsi və müəssisənin uçot qaydalarından asılıdır. İstehsalatda əhəmiyyəti Bu proseslərin düzgün idarə olunması müəssisələrə aşağıdakı imkanları verir: keyfiyyət qüsurlarının və onların səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi; əlavə material sərfinin və istehsalat xərclərinin ölçülməsi; yararlı komponentlərin yenidən istifadəsi; tullantıların və material itkilərinin azaldılması; istehsalat səmərəliliyinin artırılması; maya dəyərinin daha dəqiq hesablanması. Həmçinin bax İstehsalat Keyfiyyətə nəzarət İstehsalatın planlaşdırılması SAP İstinadlar ↑ "Client Challenge". www.scribd.com. İstifadə tarixi: 23 oktyabr 2026. ↑ "Rework". SAP Help Portal. İstifadə tarixi: 23 oktyabr 2026. ↑ "SAP Help Portal | SAP Online Help". help.sap.com. İstifadə tarixi: 23 oktyabr 2026. ↑ zeembe. "Disassembly production order (SAP Business One)". SAP Business One blog (ingilis). İstifadə tarixi: 23 oktyabr 2026. ↑ "Rework". SAP Help Portal. İstifadə tarixi: 23 oktyabr 2026. ↑ "How to Undo Component Assembly". SAP Help Portal. İstifadə tarixi: 23 oktyabr 2026. ↑ "Rework in Cost Object Controlling". SAP Help Portal. İstifadə tarixi: 23 oktyabr 2026. ↑ "SAP Help Portal | SAP Online Help". help.sap.com. İstifadə tarixi: 23 oktyabr 2026.
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0stehsalatda_q%C3%BCsurlar%C4%B1n_d%C3%BCz%C9%99ldilm%C9%99si,_t%C9%99krar_emal_v%C9%99_demontaj
https://www.scribd.com/document/326314187/114118020-rework-production-order-docx
https://help.sap.com/docs/SAP_S4HANA_ON-PREMISE/34de0103497c4b80a7c7fbf6952ff971/0305b753128eb44ce10000000a174cb4.html
https://help.sap.com/docs/SAP_REVENUE_ACCOUNTING_AND_REPORTING/17fec0d77e324d78b2a37af97bdef898/5ff7c853d1b64c59e10000000a4450e5.html
https://sap-b1-blog.com/en/glossary/dismantling-production-order-sap-business-one/
https://help.sap.com/docs/SAP_S4HANA_ON-PREMISE/9c4986bda35f4840ae438960ffbef64d/c5c24f4737774974bd7ba23f19626e35.html
https://help.sap.com/docs/SAP_S4HANA_ON-PREMISE/5e23dc8fe9be4fd496f8ab556667ea05/04cad8530439414de10000000a174cb4.html
Tarix : 26 oktyabr 2026
