İlan meyvəsi (Salacca zalacca), pondoh sortunun meyvəsi. İlan meyvəsi (Salacca zalacca) — palmakimilər (Arecaceae) fəsiləsinə aid xurma növüdür. Bitkinin vətəni İndoneziyanın Yava və Sumatra adaları hesab olunur. Meyvəsinə görünüşünə görə ingilisdilli ölkələrdə "ilan meyvəsi" (snake fruit) deyilir. İlan meyvəsi İndoneziyanın müxtəlif bölgələrində, o cümlədən Bali, Lombok, Timor, Maluku, Sulavesi və Papua adalarında qida məhsulu kimi becərilir. Təsviri Bitki qısa gövdəli palma növüdür və yarpaqları 6 metrədək uzana bilər. Yarpaqların saplaqları təxminən 2 metr uzunluğunda olur və 15 santimetrədək çatan tikanlarla örtülür. Yarpaqcıqlar çoxsaylıdır və yarpaq mürəkkəb quruluşa malikdir. Bu tikanlı quruluş bitkinin meyvələrinin yığılmasını çətinləşdirə bilər. Meyvələr palma ağacının dibində salxımlar şəklində inkişaf edir. Ölçüsü və forması təxminən yetişmiş əncirə bənzəyir. Qırmızımtıl-qəhvəyi, pulcuqlu qabığı ilan dərisini xatırlatdığı üçün ona "ilan meyvəsi" adı verilmişdir. Qabıq soyulduqdan sonra içəridə yeyilən, ağ rəngli və xırtıldayan lət yerləşir. Meyvənin dadı sortdan asılı olaraq şirin, turşməzə və ya bir qədər büzüşdürücü ola bilər. Becərilməsi İlan meyvəsi uzun müddətdir İndoneziyada becərilir və ölkədə ən azı 30 sortunun olduğu bildirilir. Sortların əksəriyyətində meyvə şirin olmaqla yanaşı müəyyən dərəcədə büzüşdürücü dada malikdir. Ən tanınmış becərilən formalar arasında Yava adasının Yoqyakarta bölgəsindən olan salak pondoh və Bali adasında yetişdirilən salak Bali vardır. İlan meyvəsi pondoh— Yoqyakarta əyalətinin mühüm meyvə sortlarından biridir. Bu sortun üstün xüsusiyyətləri arasında güclü aroması və meyvə tam yetişməmişdən əvvəl belə şirin dada malik olması göstərilir. Pondoh super, pondoh hitam və pondoh gading onun seçilmiş formalarıdır. 1990-cı illərin sonlarında Yoqyakartada salak pondoh istehsalının əhəmiyyətli dərəcədə artdığı qeyd olunur. İlan meyvəsi Bali— Bali adasının yüksək ərazilərində yerləşən Sibetan kəndi ilə əlaqələndirilir. Bu qrup daxilində 15-dən çox müxtəlif forma və sort məlumdur. Onların dad xüsusiyyətləri fərqlənir: bəzi sortlar çox şirin, bəziləri şirin-turş, digərləri isə daha turş dada malikdir. Salak gula pasir bu sortlar arasında xüsusilə şirin dadı ilə tanınır və daha kiçik meyvələr verir. Qida tərkibi Meyvənin 100 qramlıq hissəsi təxminən 77 kilokalori enerji və 78 qram su ehtiva edir. Eyni miqdarda meyvədə təxminən 0,4 qram zülal göstərilir. Qida tərkibinin digər göstəriciləri sortdan və meyvənin yetişmə vəziyyətindən asılı olaraq dəyişə bilər. İlan meyvəsi əsasən təzə meyvə kimi istehlak edilir. Qabığı yeyilmir və meyvənin içərisindəki iri toxumlar da qida kimi istifadə olunmur. Pulpasının xırtıldayan quruluşu və sortdan asılı olaraq dəyişən şirin-turş dadı onu Cənub-Şərqi Asiyada məşhur meyvələrdən birinə çevirir. Salak gula pasir kimi bəzi sortlardan fermentasiya yolu ilə spirtli içki də hazırlanır. ↑ "NParks | Salacca zalacca". www.nparks.gov.sg. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2026. ↑ Catalogue of the library of the Royal Botanic Gardens, Kew. London: H.M. Stationery Off. ; printed by Darling & Son, Ltd. 1899. ↑ Wiens, Mark. "Snake Fruit - Delicious Taste, Terrifying Nightmare". Migrationology - Food Travel Blog (ingilis). 3 iyul 2012. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2026. ↑ "Snake Fruit". specialtyproduce.com (ingilis). İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2026. ↑ "Salak Pondoh - Website Resmi Jogja Benih D.I. Yogyakarta". jogjabenih.jogjaprov.go.id. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2026. ↑ "Netmeds". Netmeds (ingilis). İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2026. ↑ Forouzesh, Abed; Forouzesh, Fatemeh; Samadi Foroushani, Sadegh; Forouzesh, Abolfazl. "Nutrition labels of foods: friends or foes in public health? Critical vulnerabilities of U.S. FDA Nutrition Facts label and invention of a reliable Nutrition Facts label". Food Production, Processing and Nutrition. 7 (1). 2 aprel 2025. doi:10.1186/s43014-025-00306-3. ISSN 2661-8974. ↑ "Salacca / Snake Fruit, Yılan Meyvesi | Dünyanın Meyvesi". Dünyanın Meyvesi | Yıl Boyunca Mevsiminde, Taptaze (türk). İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2026.
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0lan_meyv%C9%99si
https://www.nparks.gov.sg/florafaunaweb/flora/3/2/3289
https://doi.org/10.5962/bhl.title.62281
https://migrationology.com/snake-fruit-salak/
https://specialtyproduce.com/produce/Snake_Fruit_10790.php
https://jogjabenih.jogjaprov.go.id/read/e3a0be059100dbad36c6f109d20bae8958a7b4a18d8233a2429d3e7ec0163f591778
https://www.netmeds.com/c/health-library/post/snake-fruit-salak-uses-health-benefits-nutrition-of-this-succulent-berry?srsltid=AU7gw4UNjR7Gc2mtcYMWuNj1hQQwh_o2TBKBAK3l461UNvleWl9E-H15
Tarix : 30 sentyabr 2026
