Cymothoa exigua balığın dilinə yapışmış halda. Cymothoa exigua — Cymothoidae fəsiləsinə aid parazit izopod növüdür. Bu növ əsasən dəniz balıqlarında parazitlik edir və sahibinin dilini funksional olaraq əvəz etməsi ilə tanınır. Cymothoa exiguanın bu xüsusiyyəti onu balıqlarda parazitlik edən digər izopodlardan fərqləndirən əsas xüsusiyyətlərdən biridir. Növ Sakit okeanın şərq hissəsində, xüsusilə Kaliforniya və Meksika sahillərində yayılmışdır. Ekvadorun Qvayakil körfəzində və bəzi digər ərazilərdə də qeydə alınmışdır. Təsviri Cymothoa exigua digər izopodlara bənzər yastı və seqmentlərə bölünmüş bədən quruluşuna malikdir. Bədənində yeddi cüt ayaq yerləşir. Ayaqların quruluşu parazitin sahibinə möhkəm yapışmasına imkan verir. Növ protandrik hermafroditdir; bütün fərdlər həyatlarının ilkin mərhələsində erkək kimi inkişaf edir və sonrakı mərhələdə dişiyə çevrilə bilirlər. Buna görə də dişilər adətən erkəklərdən daha iri və yaşlı olur. Dişilərin uzunluğu 8–29 mm, eni isə 4–14 mm arasında dəyişir. Erkəklərin uzunluğu təxminən 7,5–15 mm, eni isə 3–7 mm olur. Parazitlik Cymothoa exigua balığın qəlsəmələrindən daxil olaraq ağız boşluğuna keçir. Cavan fərd balığın dilinə yapışdıqdan sonra ön ayaqlarından istifadə edərək dilin qan damarlarını zədələyir. Qan təchizatının kəsilməsi nəticəsində dil toxumasında nekroz yaranır və dil tədricən məhv olur. Bundan sonra parazit dilin qalıqlarına yapışaraq onun yerində yerləşir və funksional olaraq dili əvəz edir. Parazitin balığın dilini əvəz etməsi sahib ilə parazit arasında xüsusi uyğunlaşma nümunəsi hesab olunur. Bəzi müşahidələrə əsasən, yoluxmuş balıq Cymothoa exiguanı funksional olaraq dil kimi istifadə edə bilir. Bununla belə, parazitliyin balıq üçün tamamilə zərərsiz olması barədə fikir bütün müşahidələrlə təsdiqlənmir. İki və ya daha çox parazitlə yoluxmuş balıqların daha aşağı bədən çəkisinə malik ola bildiyi bildirilmişdir. Bunun ehtimal olunan səbəblərindən biri qidalanmanın çətinləşməsidir. Yoluxmuş balıqlarda toxuma zədələnməsi və inkişaf problemləri də müşahidə edilə bilər. Həyat dövrü Cymothoa exiguanın həyat dövrünün ilkin mərhələsi sərbəst yaşayan cavan fərd mərhələsidir. Bu mərhələdə fərdlər su mühitində hərəkət edərək sahib balıq axtarırlar. Balığın qəlsəmələrinə daxil olduqdan sonra erkək kimi inkişaf edirlər. Sahib artıq başqa Cymothoa exigua fərdi tərəfindən tutulmuşdursa, əvvəlki erkək fərd dişiyə çevrilə bilər. Bu xüsusiyyət növün protandrik hermafroditizmi ilə əlaqədardır. Dişi fərd inkişaf etdikdən sonra yumurtalar əmələ gətirir və onları qarınaltı xüsusi kisədə, marsupiumda saxlayır. Yumurtalardan çıxan cavan fərdlər sərbəst həyata başlayır və yeni sahib tapmaq üçün hərəkət edirlər. Növün dəqiq ömrü tam müəyyən edilməmişdir. Mövcud məlumatlara əsasən, fərdlərin bir neçə il yaşaması və həyat dövründə birdən çox bala verməsi ehtimal olunur. Taksonomiya və oxşar növləri Cymothoa exigua Cymothoidae fəsiləsinə daxil edilir. Cymothoidae balıqlarda parazitlik edən çoxsaylı izopod növlərini birləşdirən böyük fəsilələrdən biridir. Bu fəsilənin nümayəndələri sahibin müxtəlif nahiyələrinə uyğunlaşmışdır. Bəzi növlər qəlsəmələrdə, bəziləri ağız boşluğunda, digərləri isə göz, üzgəc və ya bədən toxumaları ətrafında yaşayır. Ağız boşluğuna yapışan cymothoidlər arasında çoxsaylı növlər mövcuddur və onların taksonomiyası və biologiyasının bəzi aspektləri hələ tam aydınlaşdırılmayıb. Cymothoa cinsində Cymothoa elegans kimi digər parazit növlər də vardır. Bu növlər sahibin ağız boşluğu və qəlsəmələri ilə əlaqəli ola bilər. Son illərdə Sakit okeanın şərqində Cymothoa cinsinin yeni növləri də təsvir edilmişdir. Bu isə cins daxilində növ müxtəlifliyinin əvvəlki təsəvvürlərdən daha böyük ola biləcəyini göstərir. Yayılması Cymothoa exigua əsasən Sakit okeanın şərqində yayılmışdır. Növ Kaliforniya və Meksika sahillərində, həmçinin Ekvadorun Qvayakil körfəzində qeydə alınmışdır. Əsasən dayaz dəniz sularında yaşayır və təxminən 2–60 metr dərinliklərdə rast gəlinir. Növün əsas sahibləri arasında Lutjanidae fəsiləsinə aid snapperlər mühüm yer tutur. Bununla yanaşı, Cymothoa exigua müxtəlif balıq növlərində də müşahidə edilmişdir. Məlum sahiblər arasında snapperlərlə yanaşı gruntlar, drumlar və silverside kimi müxtəlif balıq qruplarının nümayəndələri də göstərilir. Bu məlumatlar növün yalnız bir sahib balıq növündən istifadə etmədiyini göstərir. 2005-ci ildə Böyük Britaniyada satılan snapper balığında Cymothoa exiguaya bənzər dil paraziti aşkar edilmişdir. Bu hadisə növün arealının genişlənməsi ehtimalı ilə əlaqələndirilsə də, sonradan parazitin balıqla birlikdə idxal edilmiş olması ehtimalı irəli sürülmüşdür. Buna görə həmin müşahidə növün Böyük Britaniyada məskunlaşmasının sübutu kimi qəbul edilmir. Həmçinin bax Trachurus novaezelandiae ↑ Brusca, Richard C.; Gilligan, Matthew R. "Tongue Replacement in a Marine Fish (Lutjanus guttatus) by a Parasitic Isopod (Crustacea: Isopoda)". Copeia. 1983 (3). 16 avqust 1983: 813. doi:10.2307/1444352. ↑ Brusca, Richard C.; Gilligan, Matthew R. "Tongue Replacement in a Marine Fish (Lutjanus guttatus) by a Parasitic Isopod (Crustacea: Isopoda)". Copeia. 1983 (3). 16 avqust 1983: 813. doi:10.2307/1444352. ↑ Brusca, Richard C.; Gilligan, Matthew R. "Tongue Replacement in a Marine Fish (Lutjanus guttatus) by a Parasitic Isopod (Crustacea: Isopoda)". Copeia. 1983 (3). 16 avqust 1983: 813. doi:10.2307/1444352. ↑ Ruiz-L, A; Madrid-V, J. "Studies on the biology of the parasitic isopod Cymothoa exigua Schioedte and Meinert, 1884 and it's relationship with the snapper Lutjanus peru (Pisces: Lutjanidae) Nichols and Murphy, 1922, from commercial catch in Michoacan". Ciencias Marinas. 18 (1). 6 mart 1992: 19–34. doi:10.7773/cm.v18i1.885. ISSN 2395-9053. ↑ Ruiz-L, A; Madrid-V, J. "Studies on the biology of the parasitic isopod Cymothoa exigua Schioedte and Meinert, 1884 and it's relationship with the snapper Lutjanus peru (Pisces: Lutjanidae) Nichols and Murphy, 1922, from commercial catch in Michoacan". Ciencias Marinas. 18 (1). 6 mart 1992: 19–34. doi:10.7773/cm.v18i1.885. ISSN 2395-9053. ↑ "American Association for the Advancement of Science". Scientific American. 12 (3): 18–18. 27 sentyabr 1856. doi:10.1038/scientificamerican09271856-18. ISSN 0036-8733. ↑ Delaney, Lisa. "Primary Care Partnerships: more than just one relationship". Australian Journal of Primary Health. 15 (3). 9 sentyabr 2009: 212–217. doi:10.1071/py08069. ISSN 1448-7527. ↑ Salgado-Barragán, José; Grano-Maldonado, Mayra Ixchel. "More than one: A second eastern Pacific species of Cymothoa (Crustacea: Isopoda) in the SE Gulf of California, Mexico". Systematic Parasitology (ingilis). 102 (5). 2025-10. doi:10.1007/s11230-025-10241-z. ISSN 0165-5752. ↑ Williams, Ernest H.; Bunkley Williams, Lucy. "Mothocya Bohlkeorum, New Species (Isopoda: Cymothoidae) from West Indian Cardinalfishes (Apogonidae)". Journal of Crustacean Biology. 2 (4). 1 oktyabr 1982: 570–577. doi:10.2307/1548097. ISSN 0278-0372. ↑ Williams, Ernest H.; Bunkley Williams, Lucy. "Mothocya Bohlkeorum, New Species (Isopoda: Cymothoidae) from West Indian Cardinalfishes (Apogonidae)". Journal of Crustacean Biology. 2 (4). 1 oktyabr 1982: 570–577. doi:10.2307/1548097. ISSN 0278-0372. ↑ Monastersky, Richard. "Fish‐eating dinosaur found in africa". Science News. 154 (20). 14 noyabr 1998: 308–308. doi:10.2307/4010858. ISSN 0036-8423.
https://az.wikipedia.org/wiki/Cymothoa_exigua
https://www.jstor.org/stable/1444352?origin=crossref
//doi.org/10.2307%2F1444352
https://cienciasmarinas.com.mx/index.php/cmarinas/article/view/885
//doi.org/10.7773%2Fcm.v18i1.885
//www.worldcat.org/issn/2395-9053
https://doi.org/10.1038/scientificamerican09271856-18
Tarix : 27 sentyabr 2026
