Florensiyada, İtaliyada keçirilən Calcio storico fiorentino oyunu. Calcio storico fiorentino — İtaliyanın Florensiya şəhərində orta əsrlərdən bəri oynanılan ənənəvi komanda idman növüdür. Oyun müasir futbolla müəyyən oxşarlıqlara malik olsa da, qaydaları və fiziki mübarizənin xarakteri baxımından ondan ciddi şəkildə fərqlənir. Calcio storico tarixən Florensiyanın Piazza Santa Croce meydanı ilə əlaqələndirilir. Oyun italyan dilində əvvəlcə giuoco del calcio fiorentino və ya qısaca calcio adlandırılmışdır. Onun Roma dövründə oynanılan harpastum adlı oyunla əlaqəli ola biləcəyi də irəli sürülür. Hazırda oyun əsasən Florensiyada keçirilir və ənənəvi olaraq Vəftizçi Yəhyanın bayramı ilə əlaqələndirilir. Intibah dövrü an van der Straetin Florensiyada Santa Maria Novella meydanında Calcio oyununun təsvir olunduğu rəsm əsəri. Calcio storico-nun mənşəyi ilə bağlı rəvayətə görə, bu tip fiziki oyunlar gənc əsgərlərin hazırlanmasında istifadə olunan hərbi məşqlərdən inkişaf etmiş və sonradan aristokratlar tərəfindən idmana çevrilmişdir. 17 fevral 1530-cu ildə Florensiyanın imperator V Karlın qoşunları tərəfindən mühasirədə saxlanıldığı dövrdə Piazza Santa Croce meydanında məşhur bir calcio oyunu keçirilmişdir. Bu hadisədə oyunun şəhərin mühasirəsinə baxmayaraq təşkil edilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Oyunda əsgərlər, zadəganlar, lordlar və şahzadələrin iştirak etdiyi bildirilir. Oyunun qaydalarının ilk yazılı təsvirlərindən biri XVI əsrin sonlarında Giovanni de' Bardi tərəfindən hazırlanmışdır. Müasir dirçəliş XVII əsrin əvvəllərində calcio-ya maraq azalmışdır. Lakin oyun 1930-cu ildə yenidən təşkil edilmiş və bundan sonra Florensiyanın mədəni ənənələrindən biri kimi müasir formada yaşamağa başlamışdır. Bu gün yarışlarda şəhərin dörd tarixi məhəlləsini təmsil edən komandalar iştirak edir: Santa Croce — Azzurri (mavilər), Santa Maria Novella — Rossi (qırmızılar), Santo Spirito — Bianchi (ağlar) və San Giovanni — Verdi (yaşıllar). Turnir adətən iyun ayında keçirilir və final 24 iyunda, Vəftizçi Yəhyanın bayramı günü təşkil olunur. Müasir oyunda tarixi calcio storico-nun fiziki xüsusiyyətlərinin bir hissəsi qorunub saxlanılmışdır. Oyunçular arasında güləşmə, yerə yıxma, yumruq və digər fiziki mübarizə formaları ənənəvi olaraq oyunun bir hissəsidir. Bununla belə, ağır xəsarətlər səbəbindən bəzi hərəkətlər, o cümlədən baş nahiyəsinə zərbələr qadağan edilmişdir. Turnir müxtəlif illərdə zorakılıq və təhlükəsizlik problemləri səbəbindən ləğv edilmiş və ya dayandırılmışdır. Qaydalar Calcio storico qumla örtülmüş, təxminən 100 metr uzunluğunda və 50 metr enində meydançada keçirilir. Meydanın ortasından keçən xətt onu iki bərabər hissəyə ayırır və hər iki tərəfin sonunda qapı toru yerləşir. Qarşılaşma 50 dəqiqə davam edir və hər komandanın heyətində 27 oyunçu olur. Oyunçular müxtəlif mövqelərə bölünür və onların arasında qapıçılar, müdafiəçilər, yarımmüdafiəçilər və hücumçular vardır. Zədələnən və ya oyundan kənarlaşdırılan oyunçuların əvəzlənməsinə icazə verilmir. Oyunun əsas məqsədi topu rəqib komandanın qapısına göndərərək caccia adlanan xal qazanmaqdır. Hər caccia əldə edildikdən sonra komandalar meydanın tərəflərini dəyişirlər. Topun qapının üzərindən göndərilməsi rəqib komandaya yarım caccia verilməsi ilə nəticələnir. Qarşılaşmanın sonunda daha çox caccia toplayan komanda qalib hesab olunur. Oyunun başlanğıcı ənənəvi olaraq topun meydana atılması və mərasim xarakterli atəş səsi ilə elan edilir. Populyar mədəniyyətdə Calcio storico ədəbiyyatda və müasir kütləvi mədəniyyətdə də öz əksini tapmışdır. İtalyan barokko şairi Gabriello Chiabrera Florensiya futbolu haqqında əsərlər yazaraq oyunun tamaşalı və dramatik xarakterini vurğulamışdır. Müasir dövrdə isə calcio storico müxtəlif televiziya və film layihələrində təsvir edilmişdir. 2020-ci ildə Netflix tərəfindən yayımlanan Home Game serialının ilk bölümü Florensiyada keçirilən calcio storico oyununa həsr olunmuş, burada həm oyunun tarixi, həm də müasir iştirakçıların fəaliyyəti nümayiş etdirilmişdir. Həmçinin bax İtaliyada futbol İtaliyada futbol rekordları və statistikası Milan FK Roma FK ↑ "Calcio Storico Fiorentino". ITALY Magazine. İstifadə tarixi: 17 sentyabr 2026. ↑ Monaco, Franco. What's on in Italian Folklore. Automobile Club d'Italia, L'Editrice dell'Automobile. 1967. səh. 26. ↑ Monaco, Franco. What's on in Italian Folklore. Automobile Club d'Italia, L'Editrice dell'Automobile. 1967. səh. 26. ↑ "Calcio Storico Fiorentino". Toscana Inside. İstifadə tarixi: 17 sentyabr 2026. ↑ Halpern, J. "Balls and Blood". Sports Illustrated. 109 (4). 2008: 42. ↑ Artusi, Luciano. Calcio Fiorentino. History, art and memoirs of the historical game. From its origins to the present day. Scribo Edizioni. 2016. səh. 31. ISBN 9788894182927. ↑ Halpern, J. "Balls and Blood". Sports Illustrated. 109 (4). 2008: 42. ↑ Giovannelli, Filippo. Historical game of Calcio - Calcio Storico Fiorentino. Independently published. 7 may 2025. səh. 82. ISBN 979-8282697827. ↑ Giovannelli, Filippo. Historical game of Calcio - Calcio Storico Fiorentino. Independently published. 7 may 2025. səh. 82. ISBN 979-8282697827. ↑ Battente, Saverio. The Idea of Sport in Western Culture from Antiquity to the Contemporary Era. Vernon Press. 2020. səh. 132. ISBN 9781648890598. ↑ Hall, Daniel R. "Home Game (Series)". Netflix. İstifadə tarixi: 17 sentyabr 2026.
https://az.wikipedia.org/wiki/Calcio_storico_fiorentino
https://www.italymagazine.com/featured-story/calcio-storico-fiorentino
https://web.archive.org/web/20220629010830/https://www.toscanainside.com/events-in-tuscany/great-events/calcio-storico-fiorentino/
https://www.netflix.com/title/80227160
Tarix : 17 sentyabr 2026
