Ağac, 2005-ci il Ağacın təxminən 1777-ci ildə Jan-Pyer Uel tərəfindən çəkilmiş quaş əsərində təsviri Təxminən 1872-ci ildə Popular Science jurnalında dərc olunmuş qravür təsviri Yüz Atlı Şabalıd Ağacı (it. Castagno dei Cento Cavalli; sic. Castagnu dî Centu Cavaḍḍi) dünyada məlum olan ən böyük və ən qədim şabalıd ağacıdır (Castanea sativa, fıstıqkimilər fəsiləsi). Ağac Siciliyanın şərqində, Etna vulkanının yamacında, Sant'Alfio ərazisində Linguaglossa yolunun üzərində yerləşir. Vulkanın kraterindən cəmi 8 km (5 mil) məsafədə yerləşən ağacın yaşının 2 000–4 000 il arasında olduğu güman edilir. Turinli botanik Bruno Peyronel onun 4 000 yaşında olduğunu hesab edirdi. Ginnesin Rekordlar Kitabı ağacı «ən böyük ağac gövdəsi çevrəsi» rekorduna görə siyahıya alıb və qeyd edib ki, 1780-ci ildə aparılan ölçməyə əsasən onun çevrəsi 57.9 metr (190 ft) olub. Ağacın yerüstü hissəsi sonradan bir neçə iri gövdəyə bölünüb, lakin yeraltında bu gövdələr hələ də eyni kök sistemini paylaşır. 1895-ci ildə çəkilmiş və ağacın yanında ölçü müqayisəsi üçün bir insanın göründüyü erkən fotoşəkil ağacın sinə hündürlüyündə diametrinin iddia edilən 18.5 metr (61 ft) deyil, təxminən 10 metr (33 ft) olduğunu göstərir. Hazırda ağacın çevrəsi (130 santimetr or 4 1⁄4 fut hündürlükdə) 10.51 metr (34 ft), hündürlüyü isə 19.42 metr (64 ft)-dir. Adına baxmayaraq, bu ağac at şabalıdı deyil. Ağacın adı bir əfsanədən yaranıb. Əfsanəyə görə, Kastiliyalı Juanna və onun 100 cəngavərdən ibarət dəstəsi Etna dağına səfər edərkən güclü şimşəkli tufana düşüb. Dəstənin hamısının ağacın altında sığınacaq tapdığı deyilir. Tarixi Ağac Etna vulkanının şərq yamacında, Etna parkının D zonasının yaxınlığında yerləşən Karpineto meşəsindədir. Botanika üzrə tədqiqatçılar şabalıd ağacının minilliklər yaşı olduğu ilə razılaşsalar da, onun dəqiq yaşı barədə fikir ayrılığı var. Ağacın yaşının iki ilə dörd min il arasında olduğu ehtimal edilir. Turinli botanik Bruno Peyronelin irəli sürdüyü nəzəriyyəyə görə, ağacın 3–4 min il yaşı ola bilər. Bu isə onu Avropanın ən qədim ağacı və İtaliyanın ən böyük ağacı edir (1982). Yüz Atlı Şabalıd Ağacı haqqında ilk tarixi məlumatlar hələ XVI əsrə aiddir. 1611-ci ildə Antonio Filoteo ağac haqqında danışıb. 1636-cı ildə isə Pyetro Karrera Il Mongibello əsərində ağacın gövdəsini və ölçülərini təntənəli şəkildə təsvir edərək onun «içərisində otuz atın yerləşə biləcəyi» qədər böyük olduğunu yazıb. 21 avqust 1745-ci ildə «Siciliyanın Kral İrsi Ordeninin Məhkəməsi» tərəfindən ilk hüquqi akt qəbul edildi. Bu aktla Yüz Atlı Şabalıd Ağacı və yaxınlıqdakı Nave şabalıd ağacı dövlət səviyyəsində mühafizə altına alındı. Bu qanun Siciliyada ətraf mühitin mühafizəsinə dair ən erkən hüquqi aktlardan biri, hətta ilk akt hesab olunur. Həmçinin bax Şabalıd ağacı Fərdi ağacların siyahısı Ən qədim ağacların siyahısı İstinadlar Xarici keçidlər "Various illustrations of the tree throughout history". Archived from the original on 9 may 2006. İstifadə tarixi: 22 dekabr 2006.
https://az.wikipedia.org/wiki/Y%C3%BCz_atl%C4%B1_%C5%9Fabal%C4%B1d_a%C4%9Fac%C4%B1
https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=az&pagename=Y%C3%BCz_atl%C4%B1_%C5%9Fabal%C4%B1d_a%C4%9Fac%C4%B1¶ms=37_45_00.7_N_15_7_49.4_E_region:IT_type:landmark_
https://maps.google.com/maps?ll=37.750194,15.130389&q=37.750194,15.130389&spn=0.01,0.01&t=h&hl=az
https://yandex.ru/maps/?ll=15.130389,37.750194&pt=15.130389,37.750194&spn=0.01,0.01&l=sat,skl
https://www.openstreetmap.org/?mlat=37.750194&mlon=15.130389&zoom=15
https://web.archive.org/web/20061018214824/http://www.barillaus.com/Chestnut_Dinner__Intro.aspx
http://www.barillaus.com/Chestnut_Dinner__Intro.aspx
Tarix : 27 avqust 2026
