Vendramin ailəsinin portreti — həmçinin Müqəddəs Xaçın relikviyasına ehtiram göstərən Vendramin ailəsi adı ilə tanınan, XVI əsrin Venesiya rəssamlıq məktəbinin ustası Tisian və onun şagirdləri tərəfindən 1540-cı illərin əvvəllərində yaradılmış böyük ölçülü rəsm əsəridir. Əsər hazırda London Milli Qalereyasında saxlanılır. Tarixi və təsviri Əsər, patrisilərə məxsus Vendramin ailəsinin sifarişi ilə hazırlanmışdır. Əsərdə Venesiya ənənəsinə uyğun olaraq yalnız ailənin kişi üzvləri təsvir edilmişdir. Burada Vendramin qardaşları Andrea və Qabriele, həmçinin Andreanın yeddi oğlu təsvir olunub. Lakin Andrea, görünür, Qabrieledən cəmi üç yaş böyük idi və əsərdəki iki fiqurun görünüşünə əsasən bunu düşünmək çətindir. Buna görə də bu iki fiqurdan hansının Andrea, hansının isə Qabriele olduğu hələ də dəqiq müəyyən edilməyib. Sol tərəfdə diz çökmüş üç gənc oğlan fiquru isə sonradan başqa bir rəssam tərəfindən əlavə edilmiş və bədii keyfiyyət baxımından əsas fiqurlardan xeyli zəifdir. Fiqurlar üzərində Müqəddəs Xaçın relikviyasının saxlandığı reliqviyar olan bir mehrabın yanında yerləşdirilib. Bu relikviya günümüzə qədər gəlib çatıb. Onun tarixi 1370–1382-ci illərdə baş verdiyi güman edilən bir möcüzə ilə bağlıdır. Hadisə Vittore Karpaçço, Centile Bellini və digər rəssamların əsərlərində təsvir olunub. Sıx izdihamlı yürüş zamanı relikviya təsadüfən kanala düşmüş, lakin batmamış, suyun üzərində qalaraq ona kömək etməyə çalışan insanların səylərindən yayınmışdır. Nəhayət, daha əvvəlki Andrea Vendramin suya dalaraq relikviyanı çıxarmışdır. Andrea 1369-cu ildə dini qardaşlığın və ya Scuola Grande di San Giovanni Evangelistanın rəhbəri kimi relikviyanı əldə etmişdi. Relikviya və onun relikviyarı həmin qurumda bu gün də saxlanılır. Centile Bellininin 1496–1500-cü illərə aid San-Lorenso körpüsü yaxınlığında Müqəddəs Xaçın möcüzəsi əsəri və Karpaççonun 1494-cü ildə yaratdığı Xaç relikviyasının Rialto körpüsündə möcüzəsi əsəri hazırda Venesiyadakı Akademiya Qalereyasında saxlanılır. Tisianın əsəri “tarixin ən möhtəşəm qrup portretlərindən biri” kimi xarakterizə edilmişdir. Əsərdə gənclik və müdriklik bir-biri ilə tarazlaşdırılır, eyni zamanda ailənin gücü və Respublika qarşısındakı ictimai öhdəlikləri vurğulanır. Relikviya portretin mərkəzi elementlərindən biridir və həm Sakit Venesiya Respublikasının, həm də Vendramin ailəsinin şəxsi simvolu kimi qəbul edilirdi. Əsər açıq şəkildə konkret məkan üçün nəzərdə tutulmuşdu. Güman edilir ki, Venesiyadakı müxtəlif Vendramin saraylarından birində, ehtimal ki, pilləkən yaxınlığında yerləşdirilməli idi. İşıqlandırma və çox aşağı itmə nöqtəsi kompozisiyanın əsas baxış nöqtəsinin kətanın sol tərəfində nəzərdə tutulduğunu göstərir. Bu halda əsərin aşağı kənarı təxminən tamaşaçının başı hündürlüyündə olmalı idi. Sonrakı tarixi Əsər ən azı 1636-cı ilə qədər Venesiyada qalmışdır. Həmin il İngiltərə kralı I Karlın sarayında çalışan rəssam Entoni van Deyk tərəfindən satın alınmışdır. Van Deykin ölümündən sonra əsər onun oğlu Ser Con Vittevronq tərəfindən anası Ledi Enn Middltona məxsus əmlak kimi tələb edilmişdir. Ser Con əsəri əldə etdikdən sonra onu van Deykin əsas himayədarlarından biri olan Aljernon Persiyə, Nortumberlendin 10-cu qrafına satmışdır. Bundan sonra əsər 1929-cu ildə London Milli Qalereyası tərəfindən satın alınana qədər Nortumberlend və Somerset qrafları və hersoqları ailəsində nəsildən-nəslə keçmişdir. Əsər müəyyən vaxtda hər iki yan tərəfdən və aşağı hissədən kəsilmişdir. Həmçinin bax Tisian İstinadlar Mənbələr Gould, Cecil. The Sixteenth Century Italian Schools. London: National Gallery Catalogues. 1975. ISBN 0-947645-22-5. Penny, Nicholas, National Gallery Catalogues (new series): The Sixteenth Century Italian Paintings, Volume II, Venice 1540–1600, 2008, National Gallery Publications Ltd, ISBN 1857099133 Xarici keçidlər National Gallery
https://az.wikipedia.org/wiki/Vendramin_ail%C9%99sinin_portreti
https://www.theguardian.com/culture/2001/oct/20/art
https://www.jstor.org/pss/750096
//www.worldcat.org/issn/0007-6287
//www.jstor.org/stable/884472
https://web.archive.org/web/20090531175805/http://www.nationalgallery.org.uk/cgi-bin/WebObjects.dll/CollectionPublisher.woa/wa/work?workNumber=NG4452
Tarix : 10 sentyabr 2026
