Vardö — Norveçdə yerləşən Vardö bələdiyyəsinin inzibati mərkəzi olan şəhərdir. Şəhər Barens dənizində, böyük Varanger yarımadasının sahillərindən bir qədər aralıda yerləşən Vardöya adasında yerləşir. Sahəsi 1,2 km² olan şəhərin 2023-cü ildə əhalisi 1.727 nəfər olub və əhalinin sıxlığı 1 km²-ə 1.439 nəfər təşkil edib. Vardö Norveçin və ümumilikdə Skandinaviya ölkələrinin ən şərqdə yerləşən şəhəridir. Şəhər 31° şərq uzunluğunda yerləşir və bu, Sankt-Peterburq, Kiyev və İstanbul şəhərlərindən daha şərqdədir. Finnmarkın şərq hissəsi ölkənin qalan ərazisi ilə eyni saat qurşağında yerləşsə də, burada gün işığının müddəti ölkənin digər hissələri ilə müqayisədə bir saatdan çox fərqlənir. Şəhərin ən böyük sənaye sahəsi balıqçılıq və balıq emalıdır. Vardödə yaxşı təchiz olunmuş liman var. Şəhər materiklə Vardö tuneli vasitəsilə birləşir; bu tunel Avropa marşrutu E75 yolunun bir hissəsidir. Vardö hava limanı, Svartnes tunelin materikdəki digər çıxışında yerləşir. Tarixi 1933-cü ildə Vardö kilsəsinin görünüşü; şəhər İkinci Dünya müharibəsi zamanı yandırılmamışdan əvvəl Vardöya adasında yerləşən Vardö kəndi XIV əsrin əvvəllərində adada tikilmiş Vardöhus qalası sayəsində əhəmiyyət qazandı. Qalanın ətrafında böyüyən kənd Finnmark əyalətindəki norveçlilərlə yaxınlıqdakı Rusiya arasında mühüm ticarət məntəqəsinə çevrildi. XVII əsrdə Vardö bir sıra geniş rezonans doğuran cadugərlik məhkəmələrinin keçirildiyi mərkəzlərdən biri idi. Bunların ən məşhurları 1621 və 1662-ci il cadugərlik məhkəmələri idi. XVIII əsrdə Pomor ticarəti böyük əhəmiyyət daşıyırdı və Vardö çox vaxt Pomorların paytaxtı adlandırılırdı. Buna görə də 1789-cu ildə Norveç kralı Vardöyə şəhər statusu verərək onu köpştad elan etdi. 1 yanvar 1838-ci ildə şəhər və ətraf kənd əraziləri birləşdirilərək "Vardø by og landdistrikt" adlı yeni bələdiyyə yaradıldı. Bu ad "Vardö şəhəri və kənd rayonu" mənasını verirdi (bax: Formannskapsdistrikt). Lakin bu quruluş yeni formannskapsdistrikt qanununun tələblərinə tam uyğun gəlmədiyindən, 1839-cu ildə şəhər rayondan ayrılaraq ayrıca şəhər-bələdiyyə yaradıldı. Şəhərdən kənarda yerləşən Vardö rayonundaqanunun tələbinə uyğun olaraq kifayət qədər əhali olmadığından, 22 may 1868-ci ildə kral qərarı ilə iki ərazi tamamilə ayrılaraq müstəqil idarə olunana qədər onların bələdiyyə idarəsi ortaq olaraq fəaliyyət göstərdi. 1 yanvar 1874-cü ildə Vardö rayonunun 48 nəfər əhalisi olan kiçik bir hissəsi, Vardö şəhərinə birləşdirildi. 1 yanvar 1964-cü ildə Batsfyord bələdiyyəsinin şərq hissəsi 621 nəfər əhali ilə birlikdə Vardö şəhərinə birləşdirilərək indiki Vardö bələdiyyəsi yaradıldı. Etimologiya Yayda limanın görünüşü; arxa planda Qlobus radarı Şəhərin adı onun yerləşdiyi Vardöya adasının adından götürülüb. Adanın qədim norsca adı Vargöy olub. Adın ilk hissəsi "canavar" mənasını verən "vargr" sözündən yaranıb. İlk hissə təxminən 1500-cü ildə "daş qala" mənasını verən "varða" sözü ilə əvəzlənib. Son hissə isə "ada" mənasını verən "øy" sözüdür. QLOBUS radarı 1998-ci ildən şəhərdə radar qurğuları — GLOBUS I, II və III yerləşir. Onların rəsmi məqsədi kosmik tullantıların izlənilməsidir. Lakin obyektin Rusiyaya yaxın yerləşməsi və GLOBUS sistemi ilə ABŞ-ın raket əleyhinə sistemləri arasında olduğu iddia edilən əlaqə səbəbindən bu obyekt diplomatik və kəşfiyyat dairələrində qızğın mübahisələrə səbəb olub. Radar sisteminin GLOBUS III adlı modernləşdirilməsi üzrə tikinti işləri 2016-cı ildə başladı və sistem 2023-cü ildə fəaliyyətə başladı. Rusiya ordusu radar stansiyasını öz milli təhlükəsizliyinə təhdid hesab edir. İstinadlar Xarici keçidlər vardo.kommune.no səhifəsi Turizm məlumatı Arxivləşdirilib 2018-04-24 at the Wayback Machine Turizm məlumatı

İstinadlar

https://az.wikipedia.org/wiki/Vard%C3%B6

https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=az&pagename=Vard%C3%B6&params=70_22_13.872_N_31_6_34.344_E_scale:100000_type:city

https://maps.google.com/maps?ll=70.37052000,31.10954000&q=70.37052000,31.10954000&spn=0.1,0.1&t=h&hl=az

https://yandex.ru/maps/?ll=31.10954000,70.37052000&pt=31.10954000,70.37052000&spn=0.1,0.1&l=sat,skl

https://www.openstreetmap.org/?mlat=70.37052000&mlon=31.10954000&zoom=12

https://stadnamn.kartverket.no/fakta/263614

https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/tettsteders-befolkning-og-areal

Tarix : 29 sentyabr 2026