Uddevalla — İsveçin Vestra-Yotaland qraflığında yerləşən şəhər və Uddevalla bələdiyyəsinin inzibati mərkəzidir. 2015-ci ildə şəhərin əhalisi 34.781 nəfər olmuşdur və bu göstərici ilə tamamilə Bohuslen əyalətində yerləşən ən böyük şəhərdir. Uddevalla Baveon çayının Skagerrakın cənub-şərq hissəsində yerləşən fyord olan Byfyordenə töküldüyü yerdə yerləşir. Uddevallanın sahilləri dəniz qabıqları ilə örtülüdür və şəhərdə dünyadakı ən böyük qabıq yığıntılarından biri yerləşir. Uddevallada vaxtilə böyük gəmiqayırma zavodunun yerləşdiyi liman da vardır. 1960-cı illərdə Bohuslenin ən böyük işəgötürəni olan Uddevallavarvet (“Uddevalla gəmiqayırma zavodu”) burada fəaliyyət göstərirdi. Tarix Təxminən 1700-cü ildə Uddevalla, Suecia Antiqua et Hodierna əsərindən Uddevalla əvvəlcə Norveçə məxsus idi və 1498-ci ildə şəhər hüquqları əldə etmişdir. Şəhərin bundan əvvəl salındığı ehtimal olunur, lakin buna dair dəqiq sübut yoxdur. Norveçlilər əvvəlcə şəhəri “Oddevald”, daha sonra isə “Oddevold” adlandırmışdılar. Şəhərin əvvəllər Danimarka və İsveçə yaxınlığı, eləcə də strateji mövqeyi səbəbindən Oddevold və onun ətrafında çoxsaylı müharibələr baş vermişdir. Tarixi ərzində Oddevold ümumilikdə yeddi dəfə dövlət mənsubiyyətini dəyişmişdir. 1658-ci ildə Oddevold və Bohuslenin qalan hissəsi Roskild müqaviləsi çərçivəsində İsveçin tərkibinə keçmişdir. Bir il sonra Norveç şəhəri işğal etmiş, lakin 1660-cı ildə Kopenhagen müqaviləsi ilə yenidən İsveçə qaytarılmışdır. Bu, Oddevoldun dövlət mənsubiyyətini sonuncu dəfə dəyişməsi olmuş və bundan qısa müddət sonra şəhərin adı Uddevalla olaraq dəyişdirilmişdir. Köhnə ad bu gün yerli futbol klubu olan IK Oddevoldun adında qorunub saxlanılmışdır. Şəhər yanğınları Uddevalla tarix ərzində altı dəfə tamamilə yanaraq dağıdılmışdır. İlk beş yanğın müxtəlif Skandinaviya dövlətlərinin şəhəri ələ keçirmək cəhdləri zamanı baş vermişdir. 1690-cı ildəki beşinci yanğından sonra şəhər yenidən qurulmuş və əvvəlkindən daha böyük olmuşdur. 1806-cı ildə altıncı böyük yanğın baş verən zaman Uddevalla İsveçin beşinci ən böyük şəhəri idi. Anbarda başlayan kiçik yanğın sürətlə yayılaraq bütün şəhəri məhv etmişdir. Şəhərin kənarında yerləşən yalnız bir neçə ev salamat qalmış və şəhərin yenidən qurulması lazım gəlmişdir. Mərkəzi Uddevallanın şəbəkəvari planlaşdırılmasının səbəbi də bu yanğındır. Sənaye Sənaye inqilabı İsveçə çatdıqda Uddevalla yanğından sonra özünü tam bərpa etmişdi. Şəhərin ilk böyük sənaye müəssisəsi Kampenhof AB adlı pambıq fabriki idi. 1857-ci ildə tikilən fabrikdə buxar mühərriki ilə işləyən 10.000 dəzgah var idi. Bir neçə il sonra, 1875-ci ildə Adolf P. Zachau Uddevalla Tändsticksfabrik adlı kibrit fabriki yaratdı. “Svalan” (“qaranquş”) ticarət nişanı ilə fəaliyyət göstərən fabrik sonralar bütün dünyada uğur qazandı. Buna baxmayaraq, 1938-ci ildə bağlandı. Kampenhof AB isə 1954-cü ilə qədər fəaliyyət göstərdi və həmin il bağlandı. Pambıq fabriki 1982-ci ilə qədər toxunulmaz qalmış, daha sonra sökülmüşdür. Bu gün onun yerində Uddevallanın əsas avtovağzalı olan Kampenhof Resecentrum yerləşir. Uddevallavarvet fəaliyyət göstərdiyi dövrdə təxminən 4.000 işçisi ilə bütün Bohuslenin ən böyük işəgötürəni idi. Zavod 1946-cı ildə Qustav B. Torden tərəfindən yaradılmışdı. O, Portlend və Providens şəhərlərində yerləşən iki Kaiser gəmiqayırma zavodunu satın alaraq onları Atlantik okeanı vasitəsilə Uddevallaya gətirmişdi. 1986-cı ildə bağlandığı zaman Uddevallavarvet 221 supertankeri inşa etmişdi. Onun ən böyük gəmisi 364 metr uzunluğunda və 79 metr enində olan T/T Nanny idi. Bu gəmi İsveçdə indiyədək inşa edilmiş ən böyük gəmi hesab olunur. Təhsil Uddevalladakı bütün orta məktəblər Uddevalla Gymnasieskola adı altında birləşdirilmişdir. Bu məktəb hazırda İsveçin ən böyük orta məktəbidir. Məktəbdə 4.000 şagird təhsil alır və aşağıdakı bölmələr fəaliyyət göstərir: Agneberg — sosial elmlər Sinclair — incəsənət və mediaşünaslıq Ostrabo 1 — təbiət elmləri Ostrabo Y — ağır sənaye üzrə təhsil Margretegarde — sosial elmlər və təbiət elmləri Uddevallada çoxsaylı ibtidai məktəblər də fəaliyyət göstərir. Bunlardan bəziləri: Asperodskolan Vasterskolan Fridaskolan Ramnerodsskolan Norgardenskolan Norrskolan Sommarhemsskolan Görməli yerlər Uddevalla körpüsü Byfyorden üzərindən keçən və uzunluğu 1,7 km olan körpüdür. 2000-ci ilin mayında tamamlanmış və Avropa E6 yolunun bir hissəsini təşkil edir. Uddevalla saat qülləsi şəhər meydanı üzərindəki təpənin zirvəsində yerləşir. Qüllə ilkin olaraq XVIII əsrdə tikilmiş, lakin 1830-cu illərdə əsaslı şəkildə yenidən qurulmuşdur. Bohuslen Muzeyi Uddevallanın mərkəzində yerləşir. Kurod qabıq yığıntıları dünyadakı ən böyük qabıq yığıntılarıdır. Burada 100-dən çox müxtəlif növ heyvanın fosilləri aşkar edilmişdir və bəzi fosillərin yaşı 10.000 ildən çoxdur. Tureborq qalasının xarabalıqları Uddevallanın cənubunda yerləşir. Orta əsr üslubunda tikilmiş qala Ture Malmgren tərəfindən inşa edilmiş və 1912-ci ildə tamamlanmış, 1950-ci ildə isə yanğın nəticəsində məhv olmuşdur. Qustavsberq İsveçin ən qədim dənizkənarı kurortlarından biridir. Byfyordenin cənub sahilində, şəhər mərkəzindən 30 dəqiqəlik piyada məsafəsində yerləşir. XIX əsrə aid binaların əksəriyyəti bu günə qədər qorunub saxlanılmışdır. Nəqliyyat Avtomobil yolları Avropa E6 yolu Uddevallanın qərbində yerləşən Torp Köpcentrumdan keçir. Buradan 161 nömrəli qraflıq yolu qərbə doğru Lüseşil istiqamətində, 44 nömrəli milli yol isə şərqə doğru uzanır. 44 nömrəli yol Uddevalla şəhər mərkəzindən və Kurod sənaye zonasından keçərək Trollhattan və Yötene istiqamətində davam edir. 172 nömrəli qraflıq yolu Kurodda başlayır, 44 nömrəli yola birləşir və Dalslanddan keçərək şimala doğru uzanır. Avtobus Uddevallada ictimai nəqliyyatın böyük hissəsi şəhərin Vestra-Yotaland qraflığının tərkibində olması səbəbindən Västtrafik tərəfindən idarə olunur. Şəhərdə 50 dayanacaq və 6 marşrutdan ibarət avtobus şəbəkəsi fəaliyyət göstərir. Bütün marşrutlar Uddevallanın iki avtovağzalından biri olan Kampenhof Resecentrumda dayanır. Digər avtovağzal Torp Terminalen adlanır və Torp Köpcentrumda yerləşir. Torpun dörd əsas yola yaxınlığı səbəbindən regional avtobusların əksəriyyəti Kampenhof əvəzinə burada dayanır. Västtrafik Uddevalladan Lyunqşile, Fyerelanda, Benqtsfors, Trollhattan, Munkedal, Kunqshamn, Smyöen, Tanumşede, Stremstad, Henan, Stenunqsund, Lüseşil, Kunqelv və Göteborq kimi şəhər və yaşayış məntəqələrinə avtobus marşrutları təklif edir. Bundan əlavə, Vy bus4you Kopenhagen və Oslo arasında uzaqməsafəli avtobuslar işlədir və bu avtobuslar Torp Terminalendə dayanır. Dəmir yolu Uddevallada iki dəmir yolu stansiyası — Uddevalla Mərkəzi və Uddevalla Şərq stansiyaları yerləşir. Hər ikisi Bohus dəmir yolunun bir hissəsidir, Mərkəzi stansiya isə eyni zamanda Elvsborq dəmir yolunun da tərkibindədir. Təbiət qoruqları Uddevalla bələdiyyəsində dörd təbiət qoruğu vardır. Qustafsberq və Korpberqet ərazilərinin təbiət qoruqları Avropa İttifaqının Natura 2000 şəbəkəsinə daxildir. Emaus və Ture dalar isə bələdiyyə təbiət qoruqlarıdır. Qardaş şəhərlər Uddevalla aşağıdakı şəhərlərlə qardaş şəhər münasibətlərinə malikdir:  Estoniya Yohvi — Estoniya  Finlandiya Loyma — Finlandiya  İslandiya Mosfellsbair — İslandiya  Şotlandiya North Ayrshire — Şotlandiya, Birləşmiş Krallıq  Yaponiya Okazaki — Yaponiya  Norveç Skien — Norveç  Danimarka Tisted — Danimarka İstinadlar Xarici keçidlər Vikisəyahətdə Uddevalla haqqında səyahət məlumatları var.  (isveç.) Uddevalla — Nordisk familjebok ensiklopediyasından məqalə Uddevalla Gymnasieskola — rəsmi sayt Uddevalla bələdiyyəsinin rəsmi saytı

İstinadlar

https://az.wikipedia.org/wiki/Uddevalla

https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=az&pagename=Uddevalla&params=58_20_57_N_11_56_17_E_scale:100000_type:city

https://maps.google.com/maps?ll=58.34917,11.93806&q=58.34917,11.93806&spn=0.1,0.1&t=h&hl=az

https://yandex.ru/maps/?ll=11.93806,58.34917&pt=11.93806,58.34917&spn=0.1,0.1&l=sat,skl

https://www.openstreetmap.org/?mlat=58.34917&mlon=11.93806&zoom=12

https://www.uddevalla.se/kommun-och-politik/kommunfakta/befolkning-arbete-byggande.html

https://web.archive.org/web/20220319222644/https://www.uddevalla.se/kommun-och-politik/kommunfakta/befolkning-arbete-byggande.html

Tarix : 8 oktyabr 2026