Tidaholm — İsveçin Vestergotland əyalətində, Vestre-Yotaland qraflığında yerləşən şəhər və Tidaholm bələdiyyəsinin inzibati mərkəzidir. Şəhər Tidan çayı üzərində yerləşir. Tidan İsveçdə şimala axan yeganə çaydır. Tidaholm bələdiyyəsinin sahəsi 520 km²-dir və 2021-ci ildə əhalisi təxminən 13.000 nəfər olmuşdur. Bələdiyyənin ərazisinə Tidan çayındakı iki ada — Vulkanön və Turbinhusön daxildir. Vulkanön əvvəlcə Tidaholmun sənaye mərkəzi, Turbinhusön isə tarixən turbin qurğusunun yerləşdiyi ərazi olmuşdur. Tarixi Tarixən şəhər Aqnetorp adı ilə tanınırdı. Tidaholm 1895-ci ildə Baltak kilsə icmasından ayrılaraq ticarət şəhəri (köping) statusu almışdır. 1910-cu ildə Tidaholm şəhəri yaradılmış, 1974-cü ildən isə daha böyük Tidaholm bələdiyyəsinin inzibati mərkəzi olmuşdur. 1997-ci ildə qraflığın adı da dəyişdirilmişdir. Həmin il Skaraborg qraflığı Göteborq və Bohus, eləcə də Elvsborq qraflıqları ilə birləşdirilərək Vestre-Yotaland qraflığı yaradılmışdır. XIX əsrin əvvəllərinə qədər Tidaholm əsasən kənd təsərrüfatı icması idi. Lakin 1799-cu ildə Holmagorden dəmirçiliyinin yerində dəmir emalı müəssisəsi olan Tidaholms bruk yaradılmışdır. Orta əsrlərə qədər gedib çıxan dəmirçilik ənənəsinə malik bu müəssisə sonradan bir sıra digər şirkətlərlə birləşərək mebel, vaqon və kənd təsərrüfatı alətləri istehsal etməyə başlamışdır. Təxminən bir əsr sonra velosiped istehsalı ilə məşğul olan Lindström qardaşlarından biri ABŞ-da olmuş və burada yeni yaranmaqda olan avtomobil sənayesini öyrənmişdir. İsveçə qayıtdıqdan sonra bunun nəticəsində Tidaholm avtomobili yaradılmışdır. Avtomobilin hissələrinin böyük hissəsi, xüsusilə 1914-cü ildə yerli mühərrik istehsalına başlanmasından sonra, Tidaholms Brukda hazırlanırdı. 1903–1934-cü illər arasında fabrik əsasən yük maşınları, avtobuslar, yanğınsöndürən maşınlar və digər ağır nəqliyyat vasitələri olmaqla təxminən 6.000 avtomobil istehsal etmişdir. Tidaholmarna adı ilə tanınan bu nəqliyyat vasitələrinə Oslo və Sankt-Peterburq kimi uzaq şəhərlərdə də rast gəlinirdi. 1868-ci ildə Tidan çayındakı adalardan biri olan Vulkanön adasında Vulkan kibrit fabriki (Tändsticksfabrik AB Vulcan) yaradılmışdır. Fabrik fəaliyyətə başladıqda burada 100-dən bir qədər çox işçi çalışırdı. XX əsrin əvvəllərində isə müəssisə dünyanın ən böyük kibrit istehsalçısına çevrilmiş və 1.000-dən çox işçi çalışdırmışdır. Bu gün Vulcan Tidaholm İsveçdə fəaliyyətini davam etdirən yeganə kibrit fabrikidir və burada təxminən 200 nəfər işləyir. Keçmiş fabrikin baş qərargahında hazırda litoqrafiya sənəti emalatxanası fəaliyyət göstərir. Bu müəssisə kibrit qutularının mürəkkəb dizaynlarının hazırlanması ilə başlayan Tidaholmun litoqrafiya sənəti ənənəsini davam etdirir. Sənaye Tidaholmun sənaye tarixinin əsas hissəsi Tidaholms Bruk və Vulcan Tidaholm müəssisələri ilə bağlıdır. Şəhərdə avtomobil, ağır nəqliyyat vasitələri və kibrit istehsalı mühüm sənaye sahələrinin formalaşmasına səbəb olmuşdur. 1920-ci illərin sonlarında şəhərin ilk yanğınsöndürən maşınları 1906-cı ildə istehsal edilmiş Tidaholm parovozu 1927-ci il istehsalı Tidaholm yük maşını 1925-ci il istehsalı Tidaholm avtobusu Tidaholm yük maşınları 1929-cu il istehsalı Tidaholm yanğınsöndürən maşını 1912-ci ildə istehsal edilmiş Tidaholm poçt maşını 1894–1907-ci illərə aid Vulkan afişası Adalar Vulkanön Vulkanın 1903-cü il Hammock istehsal xətti Həm Tidaholms Bruk, həm də Vulcan Tidaholm müəssisələrinin baş qərargahları Vulkanön adasında yerləşirdi. Bu gün adada Tidaholm Muzeyi yerləşir. Muzey əsasən şəhərin sənaye tarixinə və iki böyük sənaye müəssisəsinə həsr olunmuşdur. Muzeydə doqquz Tidaholms Bruk avtomobili daimi nümayiş etdirilir. Ərazidə bir çox bina sökülsə də, tarixi memarlıq nümunələrinin böyük hissəsi qorunub saxlanılmışdır. Turbinhusön Keçmiş turbin binasında (Turbinhusön) yay aylarında fəaliyyət göstərən sənət qalereyası yerləşir. Helliden xalq məktəbinin yaxınlığında İsveçin yeganə Litoqrafiya Muzeyi, həmçinin kafelər və kiçik mağazalar yerləşir. Görməli yerlər Gamla Torget — şəhərin əsas meydanıdır. XIX əsrə aid çoxsaylı tarixi binalarla əhatə olunmuş meydan yerli tədbirlərin keçirildiyi əsas toplanış məkanlarından biridir. Idrottshistoriska Museet — yerli idmanın tarixini, yerli idmançıların və idman komandalarının nailiyyətlərini əks etdirən muzeydir. Tidaholms Stadsbibliotek — XIX əsrin sonlarında tikilmiş intibah üslublu binada yerləşən şəhər kitabxanasıdır. Burada müvəqqəti sərgilər də keçirilir. Memarlıq Tidaholmun şəhər meydanı Qotthard Olanderin layihələndirdiyi şəhər oteli Tidan çayı boyunca yerləşən Rudbek gimnaziyası Tidaholm kilsəsi Vettak kilsəsinin zəng qülləsi Tidaholm Muzeyinə bağışlanmış Varola kənd mağazası Tidaholmdakı Aqnetorp kilsəsinin xarabalıqları Aqnetorp kilsəsinin xarabalıqları Böyük Tidaholm Helliden qalası Hans Henrik fon Essen həm Tidaholms Bruk müəssisəsinin sahiblərindən biri, həm də Vulcan Tidaholmun yaradıcılarından biri olmuşdur. O, 1858-ci ildə bələdiyyənin kənarında Helliden adlı malikanə tikdirmişdir. Malikanə xalq arasında Helliden qalası kimi tanınır. Bu gün burada orta məktəb və böyüklər üçün təhsil mərkəzi yerləşir. Xarici keçidlər Litografiska Muzeyi Tidaholm Muzeyi İsveç kibrit qutusu dizaynı İstinadlar
https://az.wikipedia.org/wiki/Tidaholm
https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=az&pagename=Tidaholm¶ms=58_10_45.995_N_13_57_35.755_E_scale:100000_type:city
https://maps.google.com/maps?ll=58.17944306,13.95993194&q=58.17944306,13.95993194&spn=0.1,0.1&t=h&hl=az
https://yandex.ru/maps/?ll=13.95993194,58.17944306&pt=13.95993194,58.17944306&spn=0.1,0.1&l=sat,skl
https://www.openstreetmap.org/?mlat=58.17944306&mlon=13.95993194&zoom=12
https://biveros.com/tidaholm/
https://transportmuseums.com/museum/tidaholms-museum/
Tarix : 8 oktyabr 2026
