Tennessi Uilyams Tennessi Uilyams** (ing. Tennessee Williams; 26 mart 1911, Kolumbus, Missisipi, ABŞ – 25 fevral 1983, Nyu-York, ABŞ) — amerikalı dramaturq, ssenarist və yazıçıdır. XX əsr Amerika dramaturgiyasının ən tanınmış nümayəndələrindən biri hesab olunur. Ən məşhur əsərləri arasında *Şüşə menajeri*, *Arzu tramvayı* və *Qaynar dam üstündə pişik* pyesləri yer alır. Uilyamsın əsərlərində tənhalıq, ailə münasibətləri, arzular və reallıq arasındakı ziddiyyət, sosial təzyiq və insanın keçmişi ilə münasibəti kimi mövzular mühüm yer tutur. Həyatı Tennessi Uilyams **Tomas Lanier Uilyams III** adı ilə 26 mart 1911-ci ildə Missisipi ştatının Kolumbus şəhərində anadan olmuşdur. Atası Kornelius Koffin Uilyams ayaqqabı satıcısı, anası Edvina Dakin Uilyams isə keşiş ailəsindən olan qadın idi. Uilyamsın uşaqlıq illərinin mühüm hissəsi Sent-Luis şəhərində keçmişdir. Ailəsinin buraya köçməsi onun gələcək yaradıcılığına təsir göstərmişdir. Sent-Luisdə yaşadığı mühit və ailə münasibətləri sonrakı əsərlərində də əks olunmuşdur. 1930-cu illərdə müxtəlif işlərdə çalışmış və eyni zamanda pyeslər yazmışdır. Universitet təhsili almış, sonradan yazıçılıq fəaliyyətinə tam şəkildə yönəlmişdir. Yaradıcılığı Uilyams ilk dövrlərdə qısa hekayələr və pyeslər yazmışdır. Onun yaradıcılığında fərdi psixologiya, ailə münasibətləri və cəmiyyətin insan üzərində yaratdığı təzyiq əsas mövzulardan olmuşdur. 1944-cü ildə yazdığı **The Glass Menagerie** (*Şüşə menajeri*) pyesi onun geniş tanınmasına səbəb olmuşdur. Pyes ilk dəfə Çikaqoda səhnəyə qoyulmuş, daha sonra Brodveydə nümayiş etdirilmişdir. 1947-ci ildə Uilyamsın ən məşhur əsərlərindən biri olan **A Streetcar Named Desire** (*Arzu tramvayı*) tamaşaya qoyulmuşdur. Əsərin baş qəhrəmanı Blanş Dübua keçmişi ilə bağlı problemlər yaşayan və həyatındakı dəyişikliklərlə mübarizə aparan qadındır. Arzu tramvayı Arzu tramvayı* Uilyamsın yaradıcılığında mühüm yer tutur. Pyes ilk dəfə 1947-ci ildə Brodveydə nümayiş etdirilmişdir. Əsər 1948-ci ildə **Pultitser mükafatına** layiq görülmüşdür. Pyes daha sonra müxtəlif teatr səhnələrində nümayiş etdirilmiş və bir neçə dəfə ekranlaşdırılmışdır. 1951-ci ildə rejissor Elia Kazanın çəkdiyi film adaptasiyasında Vivyen Li, Marlon Brando və Kim Hunter əsas rolları canlandırmışdır. Qaynar dam üstündə pişik Cat on a Hot Tin Roof** (*Qaynar dam üstündə pişik*) Uilyamsın digər məşhur pyesidir. Əsər 1955-ci ildə Brodveydə tamaşaya qoyulmuşdur. Pyes ailə münasibətləri, sərvət, miras, xəstəlik və şəxsi münaqişələr ətrafında qurulmuşdur. Əsər 1955-ci ildə **Pulitser mükafatına** layiq görülmüşdür. Digər əsərləri Uilyamsın digər tanınmış pyesləri arasında aşağıdakılar yer alır: *The Glass Menagerie* — 1944 *A Streetcar Named Desire* — 1947 *Summer and Smoke* — 1948 *The Rose Tattoo* — 1951 *Camino Real* — 1953 *Cat on a Hot Tin Roof* — 1955 *Orpheus Descending* — 1957 *Sweet Bird of Youth* — 1959 *The Night of the Iguana* — 1961 Uilyams pyeslərlə yanaşı hekayələr, şeirlər, romanlar və ssenarilər də yazmışdır. Kino Uilyamsın bir sıra pyesləri Hollivud tərəfindən ekranlaşdırılmışdır. *A Streetcar Named Desire* (1951), *The Glass Menagerie* (1950), *Baby Doll* (1956), *Cat on a Hot Tin Roof* (1958) və *The Night of the Iguana* (1964) onun əsərləri əsasında çəkilmiş tanınmış filmlərdəndir. Bu ekranlaşdırmalar Uilyamsın əsərlərinin beynəlxalq auditoriyaya çatmasına və Amerika dramaturgiyasındakı mövqeyinin möhkəmlənməsinə kömək etmişdir. Mükafatları Uilyams iki dəfə **Pulitser mükafatına** layiq görülmüşdür. 1948-ci ildə *A Streetcar Named Desire*, 1955-ci ildə isə *Cat on a Hot Tin Roof* əsərinə görə bu mükafatı almışdır. Bundan başqa, onun əsərləri müxtəlif **Tony Awards** mükafatlarına və nominasiyalarına layiq görülmüşdür. Ölümü Tennessi Uilyams 25 fevral 1983-cü ildə Nyu-York şəhərində 71 yaşında vəfat etmişdir. Yaradıcılığının xüsusiyyətləri Uilyamsın dramaturgiyasında reallıqla şəxsi arzular arasındakı ziddiyyət mühüm yer tutur. Onun personajları çox vaxt ailə, cəmiyyət və şəxsi keçmişlə bağlı problemlərlə üzləşirlər. Uilyamsın əsərlərində Cənubi ABŞ mühiti, ailə münasibətləri və sosial dəyişikliklər də tez-tez təsvir olunur. Onun dili emosional və poetik üslubu ilə seçilir. İstinadlar Həmçinin bax Amerika dramaturgiyası A Streetcar Named Desire The Glass Menagerie Cat on a Hot Tin Roof Pultitser mükafatı Xarici keçidlər Encyclopaedia Britannica — Tennessee Williams Pulitzer Prize — Tennessee Williams
https://az.wikipedia.org/wiki/Tennessi_Uilyams
https://www.britannica.com/biography/Tennessee-Williams
https://www.poetryfoundation.org/poets/tennessee-williams
https://mississippiencyclopedia.org/entries/tennessee-williams/
https://www.broadway.com/buzz/tony-awards/tennessee-williams/
https://www.pulitzer.org/winners/tennessee-williams
https://www.pulitzer.org/winners/tennessee-williams-1
Tarix : 17 avqust 2026
