Şərqi Afrika qara palçıq tısbağası (Pelusios subniger) - Həmçinin Pan tərəpanı kimi tanınan, Pelomedusidae fəsiləsinə aid olan və Şərqi və Cənub-Şərqi Afrikaya məxsus bir tısbağa növü. Təsvir Şərqi Afrika qara palçıq tısbağasının hamar və qabarıq qabığı var, uzunluğu 5,1-7,9 düym arasında dəyişir. Qabıq adətən tünd qəhvəyi, boz və ya qara rəngdə olur və tez-tez kənarlarında sarı və ya tünd işarələr olur. Onlar öz cinsinin əksər nümunələri kimi rəng baxımından kifayət qədər tünddür. Plastron menteşəlidir. Tısbağanın alt tərəfi qəhvəyi, boz, qara və ya sarı ola bilər. Üst çənə küt və hamar formaya malikdir. Yetkin fərdlərin başı ümumiyyətlə bir rəngdə olur. Bütün yanboyun tısbağalarında olduğu kimi, boyun başını şaquli şəkildə qabığın içərisinə yığmaq əvəzinə yan tərəfə çəkir. Bu növ Qərbi Afrika palçıq tısbağası ilə qarışdırıla bilər. İki yarımnöv tanınır: - P. s. subniger (Bonnaterre, 1789) – tip növ. - P. s. parietalis (Bour, 1983) – Seyşel qara palçıq tısbağası. Yayılması və yaşayış yeri Bu növ Şərqi və Cənub-Şərqi Afrikanın tropik və subtropik bölgələrində, cənubda Zimbabveyə qədər, həmçinin Madaqaskar və Seyşel adalarında (P. s. parietalis) yayılmışdır. Mavriki adası, Qvadelupa, Qlorioz adaları və Diego Qarsiya kimi yerlərdə qeyri-yerli populyasiyalar mövcuddur. Bu növ bataqlıqlarda, göllərdə və axarlarda yaşayır. Ekologiya Şərqi Afrika qara palçıq tısbağası hər şeyyeyən olub, balıqlar, onurğasızlar və bitkilərlə qidalanır. Qapalı şəraitdə 50 ildən çox, təbiətdə isə 47 ilə qədər yaşaya bildiyi məlumdur. Dişilər 3-12 yumurta qoyur. Yumurtalarını yazda qoyur və palçığa basdırır. Yumurtaların açılması təxminən iki ay çəkir. Şərqi Afrika qara palçıq tısbağası gün ərzində günəşlənməyi sevsə də, gecələr daha fəal olur və gecə həyat tərzi keçirən hesab edilir. Bədən temperaturunu tənzimləmək üçün palçığa basdıqları müşahidə edilmişdir. Qorunma statusu Nominativ yarımnöv hal-hazırda IUCN tərəfindən "ən az narahatlıq doğuran" kimi təsnif edilir, Seyşel yarımnövü isə "kritik təhlükə altında" hesab edilir. Qapalı şəraitdə saxlanması Şərqi Afrika qara palçıq tısbağası qapalı şəraitdə yaxşı yaşayır. Bu, orta ölçülü, möhkəm tısbağadır və iyirmi qallonluq akvariumda rahatlıqla saxlanıla bilər. Onlara üzmək üçün yer və ideal olaraq isti işıq altında günəşlənmək üçün bir sahə təmin edilməlidir. Suyun Ph dəyəri 6,0-6,5 arasında saxlanılmazsa, dəri problemləri yaşaya bilərlər. Tropik növ olduqları üçün suyun temperaturu 78-82 dərəcə F arasında saxlanılmalıdır. Bu tısbağalar asanlıqla idarə edilə bilər və insanlara qarşı təcavüzkar deyillər, lakin digər tısbağalara qarşı yüksək dərəcədə təcavüzkardırlar, buna görə də digər növlərlə birgə saxlanıla bilməz və öz növündən olanlarla yavaş-yavaş tanış edilməlidirlər. Quşları, siçanları, həşəratları və ələ keçirə bildikləri demək olar ki, hər şeyi hücum edib öldürə bilərlər, buna görə də açıq havada saxlanıldıqda yaşayış yerlərinin üstünün örtülməsi yaxşı bir tədbirdir. Bu tısbağalar nadir hallarda xəstələnsələr də, quş və gəmiricilərin onların yaşayış yerinə daxil olması xəstəlik gətirə bilər.
https://animalia.bio/east-african-black-mud-turtle
https://nas.er.usgs.gov/queries/factsheet.aspx?SpeciesID=2281
http://blogs.thatpetplace.com/thatreptileblog/2014/12/10/east-african-black-mud-turtle-care-herpetologists-thoughts/
https://www.marylandzoo.org/wp-content/uploads/2020/02/Turtle-East-African-black-mud-12.23.19-1.pdf
https://www.marylandzoo.org/wp-content/uploads/2018/05/Turtle-East-African-black-mud-10.24.17-2.pdf
https://www.calgaryzoo.com/plan-your-visit/animal-zones/destination-africa/east-african-mud-turtles/
https://en.wikipedia.org/wiki/East_African_black_mud_turtle
Tarix : 10 mart 2025
Əksi qeyd olunmayıbsa, bu məzmun CC BY-SA 4.0 çərçivəsində yayımlanır.
