Qaraquyruq çəkçəki ("Oenanthe melanura") - Şimali Afrika, Yaxın Şərq və Ərəbistan yarımadasının səhra bölgələrində rast gəlinən bir quş növü. Yaşayış sahəsi boyunca qalıcıdır. Ümumi məlumat Qaraquyruq çəkçəki 14 sm uzunluğundadır və tez-tez yelpiklənən qara quyruğu ilə tanınır. Qalan lələkləri mavi-boz və ya boz-qəhvəyi rəngdədir (Şimali Afrika yarımnövləri daha qəhvəyi, Yaxın Şərq yarımnövləri isə daha mavi rəngdədir). Erkək və dişi fərdlər görünüş baxımından oxşardır. Qaraquyruq çəkçəkinin yaşayış mühiti qayalıq səhralar və dağ yamaclarıdır; qaya yarıqlarında yuva qurur və 3–4 yumurta qoyur. Əsasən yerdən tutduğu həşəratlarla qidalanır. Qaraquyruq çəkçəki özünəinamlı bir növdür və insanlardan qorxmur. Taksonomiya Qaraquyruq çəkçəkinin ilk rəsmi təsviri 1824-cü ildə Hollandiyalı zoolog Koenraad Yakob Temmink tərəfindən "Saxicola melanura" adı ilə verilmişdir. 1856-cı ildə Şarl Lüsien Bonapart tərəfindən "Cercomela" cinsi təqdim edilmiş və qaraquyruq çəkçəki bu cinsin tip növü kimi daxil edilmişdir. 2010 və 2012-ci illərdə aparılan molekulyar filogenetik tədqiqatlar göstərdi ki, "Cercomela" cinsi polifiletikdir və qaraquyruq çəkçəki də daxil olmaqla beş növ "Oenanthe" cinsinə aiddir. Nəticədə, qaraquyruq çəkçəki "Oenanthe" cinsinə daxil edilmişdir. Növün elmi adı olan "melanura" qədim yunan dilində "qara quyruq" mənasını verir. Yarımnövlər Qaraquyruq çəkçəkinin altı yarımnövü tanınır: -"O. m. melanura" (Temminck, 1824) — Şimal-şərqi Misirdən İsrail, İordaniya və Mərkəzi Səudiyyə Ərəbistanına qədər. -"O. m. neumanni" (Ripley, 1952) — Cənub-qərbi Səudiyyə Ərəbistanı, Yəmən və Oman. -"O. m. lypura" (Hemprich & Ehrenberg, 1833) — Şimal-mərkəzi Sudan və Eritreya. -"O. m. aussae" (Thesiger & Meynell, 1934) — Şimal-şərqi Efiopiya, Cibuti və şimal Somali. -"O. m. airensis" (Hartert, 1921) — Şimal Nigerdən Mərkəzi Sudana qədər. -"O. m. ultima" (Bates, 1933) — Şərqi Mali və qərbi Niger. Təsvir Qaraquyruq çəkçəki təxminən 14 sm uzunluğunda, qanadları 23–27 sm arasında və çəkisi təxminən 15 qramdır. Nominal yarımnöv "O. m. melanura" mavi-boz üst hissələrə, tünd qanadlara və qara bel və quyruğa malikdir. Qarın və qanad altı hissələri boz-ağ rəngdədir; dimdiyi və ayaqları qaradır. Şimali Afrika yarımnövləri "O. m. lypura" və "O. m. airensis" nominaldan daha qəhvəyi rəngdədir. Yayılması və yaşayış mühiti Qaraquyruq çəkçəki Misirdə Sinay yarımadasında, İsraildə Negev səhrasında, Arava vadisi və Ölü dəniz ətrafında yayılmışdır. İordaniyada isə əsasən ölkənin qərb hissələrində, İordan çayı vadisindən Ölü dəniz bölgəsi və Aqaba dağlarına qədər rast gəlinir. Çoxalma Qaraquyruq çəkçəki monoqamdır və cütlük çoxalma ərazisində il boyu qalır. Dişi fərd tərəfindən qurulan yuva qayalar arasında, qaya yarıqlarında və ya tərk edilmiş yuvalarda yerləşir. Yuva ot və yarpaqlardan hazırlanmış və tüklərlə örtülmüş bir fincan şəklindədir. Dişi fərd adətən yuva girişi ətrafında kiçik daşlar yerləşdirir. 3 və ya 4 açıq mavi yumurta qoyulur, yumurtalar incə qırmızı-qəhvəyi ləkələrlə örtülüdür. Yumurtalar 19,6 mm × 14,7 mm ölçüdədir və 2,26 qram çəkiyə malikdir. Dişi fərd tərəfindən 13–14 gün ərzində qızdırılır və balalar hər iki valideyn tərəfindən qidalandırılır. Balalar təxminən 14 gün sonra yuva tərk edir. İldə üç dəfəyə qədər balalıq mümkündür. İsrailin Ölü dəniz sahilində aparılan bir araşdırma göstərdi ki, yuva uğursuzluğunun əsas səbəbi yumurtaların "Qızıl" və "Qahirə" tikanlı siçanları tərəfindən oğurlanmasıdır. Status Növün geniş yayılma sahəsi, sabit populyasiya trendi və böyük populyasiya ölçüsü var, baxmayaraq ki, dəqiq hesablamalar aparılmayıb. Nəticədə, "Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə İttifaqı" (IUCN) tərəfindən "Ən Az Narahatlıq Doğuran Növ" kimi təsnif edilmişdir.
https://en.wikipedia.org/wiki/Blackstart
https://ebird.org/species/blacks1
https://birdsoftheworld.org/bow/species/blacks1/cur/introduction
https://animalia.bio/blackstart
https://xeno-canto.org/species/Oenanthe-melanura
https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/blackstart-oenanthe-melanura
https://birds.fandom.com/wiki/Blackstart
https://dibird.com/species/blackstart/
https://www.oiseaux.net/birds/blackstart.html
https://wanderingthroughwadis.com/2021/05/20/blackstart/
Tarix : 13 fevral 2025
Əksi qeyd olunmayıbsa, bu məzmun CC BY-SA 4.0 çərçivəsində yayımlanır.
