Qaraqulaq pəri quşu (Heliothryx auritus) - "Polytminae" yarımfəsiləsinə aid olan və manqo adlandırılan kolibri növü. Bu növ, Argentina, Çili, Paraqvay və Uruqvay istisna olmaqla, Cənubi Amerikanın bütün qitə ölkələrində tapılır. Taksonomiya Qaraqulaq pəri quşu ilk dəfə 1788-ci ildə alman təbiətşünası Johann Friedrich Gmelin tərəfindən Karl Linneyin "Systema Naturae" əsərinin genişləndirilmiş nəşrində təsvir edilmişdir. Gmelin bu növü bütün digər kolibrilərlə birlikdə "Trochilus" cinsinə aid etmiş və onun binomial adını "Trochilus auritus" olaraq təyin etmişdir. Gmelin təsvirini 1760-cı ildə Mathurin Jacques Brisson tərəfindən təsvir edilən "Le grand oiseau-mouche de Cayenne" və 1779-cu ildə Comte de Buffon tərəfindən təsvir edilən "L'oiseau-mouche à oreilles" əsərlərinə əsaslanaraq hazırlamışdır. Hazırda Qaraqulaq pəri quşu, alman zooloq Friedrich Boie tərəfindən 1831-ci ildə təqdim edilən "Heliothryx" cinsinə daxil edilir. Bu cinsin adı qədim yunan dilində "günəş" mənasını verən "hēlios" və "saç" mənasını verən "thrix" sözlərindən yaranmışdır. Növün xüsusi epiteti olan "auritus" latın dilində "qulaqlı" mənasını verir. Növün tip lokaliteti Fransız Qvianasındakı Kayen şəhəridir. Yarımnövlər -"H. a. auritus" (Gmelin, JF, 1788) – Cənub-Şərqi Kolumbiya və Şərqi Ekvadordan Venesuela, Qvianalar və Şimali Braziliyaya qədər. -"H. a. phainolaemus" (Gould, 1855) – Braziliyanın şimal hissəsinin mərkəzi (Amazon çayının cənubu). -"H. a. auriculatus" (Nordmann, 1835) – Şərqi Perudan Mərkəzi Boliviya və Mərkəzi və Şərqi Braziliyaya qədər. Qaraqulaq pəri quşu və bənövşəyi taclı pəri (H. barroti) bəzi müəlliflər tərəfindən eyni növ kimi qəbul edilsə də, indi onlar "superspecies" kimi tanınır və bu cinsin yeganə nümayəndələridir. Təsvir Qaraqulaq pəri quşu 10.1–13.7 sm uzunluğunda və 4–6.3 qram ağırlığındadır. Erkək fərdlərin üst hissələri parlaq yaşıl, alt hissələri saf ağ, quyruğu uzun və ucu bizdir. Quyruğun mərkəzi tünd mavi, xarici lələkləri isə ağ rəngdədir. Gözün altında qara ləkə, parıldayan bənövşəyi yanaq lələkləri və qısa, düz, qara dimdiyi var. Dişi fərdlər oxşar olsa da, üzlərində bənövşəyi rəng yoxdur, boğaz və döş hissələrində boz nöqtələr var və quyruq lələklərinin əsasında qara zolaq mövcuddur. Cavan fərdlərin üst lələklərində darçın rəngli kənarlar var və digər xüsusiyyətləri dişilərə bənzəyir. "H. a. auriculatus" yarımnövünün erkəkləri çənə və boğaz yanlarında yaşıl rəngə malikdir. "H. a. phainolaemus" yarımnövünün erkəklərinin boğaz və çənəsi dəyişən yaşıl rəngdədir, dişilərdə isə boz nöqtələr yoxdur. Yayılması və yaşayış mühiti Qaraqulaq pəri quşunun nominativ yarımnövü "H. a. auritus" Cənub-Şərqi Kolumbiya və Şərqi Ekvadordan Amazon çayının şimalındakı Şimali Braziliya, Şimal-Şərqi Venesuela və Qvianalara qədər yayılmışdır. "H. a. phainolaemus" yarımnövü Braziliyanın Para və Maranhao ştatlarında Amazonun cənubunda tapılır. "H. a. auriculatus" yarımnövünün iki ayrı populyasiyası var: biri Şərqi Peru, Mərkəzi Boliviya və Amazonun cənubundakı Mərkəzi Braziliyada Tapajos çayına qədər, digəri isə Braziliyanın cənub-şərqində Bahiadan Sao Pauloya qədər və bəzən daha cənubda tapılır. Bu növ əsasən rütubətli primar və sekonder meşələrin daxili və kənar hissələrində yaşayır. Adətən 400 metrdən aşağı yüksəklikdə tapılsa da, 800 metrə qədər yüksəklikdə də rast gəlinir. Qaraqulaq pəri quşunun yerli növ olduğu güman edilsə də, Braziliyanın cənubunda bəzi qeyri-müntəzəm hərəkətlər qeydə alınmışdır. Qidalanma Qaraqulaq pəri quşu əsasən meşənin orta və yuxarı qatlarında qidalanır, lakin "terra firme" meşələrində bütün səviyyələrdə qidalandığı müşahidə edilir. O, müxtəlif çiçəkli bitkilərdən nektar toplayır, həm çiçəyin korollasına dimdiyini daxil edərək, həm də çiçəyin əsasını deşərək nektar "oğurlayır". Həmçinin, bənövşəyi taclı pəri quşundan fərqli olaraq, uçan kiçik həşəratlarla da qidalanır. Çoxalma Qaraqulaq pəri quşu bütün il boyu çoxalır. Dişi fərd təkbaşına yuva qurur, yumurtaları inkubasiya edir və balalara qayğı göstərir. O, bitki liflərindən kiçik bir fincan şəklində yuva hazırlayır və bu yuvanı üfüqi budaq üzərinə, adətən yer səviyyəsindən 3–30 metr yüksəklikdə yerləşdirir. Bir dəfəyə iki yumurta qoyur. İnkubasiya müddəti 15–16 gün, balaların uçmaq üçün hazır olması isə 23–26 gün çəkir. Bu növ ikinci ilində ilk dəfə çoxalır. Status Qaraqulaq pəri quşu "Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə İttifaqı" (IUCN) tərəfindən "Az Riskli" kimi qiymətləndirilmişdir, lakin onun populyasiya ölçüsü məlum deyil və azalmaqda olduğu güman edilir. Bu növün çox geniş yayılma sahəsi var, bəzi bölgələrdə kifayət qədər çoxsaylıdır və bir neçə qorunan ərazidə mövcuddur.
https://en.wikipedia.org/wiki/Black-eared_fairy
https://birdsofcolombia.com/pages/black-eared-fairy
https://abcbirds.org/bird/black-eared-fairy/
https://birdsoftheworld.org/bow/species/bkefai1/cur/introduction
https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-eared-fairy-heliothryx-auritus
https://www.inaturalist.org/taxa/6383-Heliothryx-auritus
https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=EFBDAE18E7F4D901
https://animalia.bio/black-eared-fairy#google_vignette
https://xeno-canto.org/species/Heliothryx-auritus
https://www.oiseaux.net/birds/black-eared.fairy.html
Tarix : 12 fevral 2025
Əksi qeyd olunmayıbsa, bu məzmun CC BY-SA 4.0 çərçivəsində yayımlanır.
