Pol A. Baran (24 avqust 1909 – 26 mart 1964) - Amerikalı iqtisadçı və monopolistik kapitalizm nəzəriyyəsinin aparıcı tərəfdarı. Onun işi kapitalizmin struktur aspektləri, iqtisadi inkişaf və texnologiyanın cəmiyyətdəki rolu üzərində cəmləşmişdir. Baran, ən çox İnkişafın Siyasi İqtisadiyyatı adlı əsəri ilə tanınır, burada o, kapitalist sistemlərinin dinamikalarını və inkişaf etməkdə olan ölkələrdə iqtisadi inkişafa təsirini tənqidi şəkildə araşdırmışdır. Erkən həyatı və təhsili Baran, Nyu-Yorkda miqrant ailəsində anadan olub. O, Kolumbiya Universitetində təhsil alıb və burada iqtisadiyyat üzrə bakalavr və magistr dərəcələrini alıb. Magistr təhsilini başa vurduqdan sonra həm akademiyada, həm də siyasət təhlili sahəsində karyerasını davam etdirmişdir. İqtisadiyyata töhfələri Pol Baran-ın işi, böyük ölçüdə Marksist nəzəriyyədən təsirlənsə də, o, klassik Marksizmi də tənqid edib. Onun ən mühüm nəzəri töhfəsi, iqtisadi gücün monopoliyaların əlinə cəmləşməsi analizidir. O, iddia edirdi ki, bu, sosial və iqtisadi inkişaf üçün ciddi maneələr yaradır. Baran, monopolistik kapitalizmin, az inkişaf etmiş ölkələrdə texnoloji yenilikləri və iqtisadi müstəqilliyi məhdudlaşdıraraq dayanıqsızlıq və inkişafsızlığa səbəb olduğunu müdafiə edirdi. İnkişafın Siyasi İqtisadiyyatı (1957) adlı əsərində Baran, kapitalist iqtisadiyyatlarının varlıqlar arasında bərabərsizlik yaratmağa meyilli olduğunu və inkişaf etməkdə olan ölkələrin yalnız sərvət və resursların yenidən bölüşdürülməsi ilə iqtisadi inkişaf əldə edə biləcəyini iddia edirdi. O, texnologiyanın rolunu və onun sosial və iqtisadi şərtləri dəyişdirmək qabiliyyətini vurğulamışdır. İrs Pol Baranın işi, inkişaf iqtisadiyyatı və siyasi iqtisadiyyat sahələrində uzunmüddətli təsirə sahib olub. Onun monopolistik kapitalizm və inkişaf etməkdə olan iqtisadiyyatların tənqidi, sonrakı alimlər, xüsusən də asılılıq nəzəriyyəsi hərəkatının tədqiqatçıları üçün əsaslı təməl yaratmışdır.
https://monthlyreview.org/author/paulabaran/
https://www.marcuse.org/herbert/scholars-activists/paul-baran.html
https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-1-349-07743-4_8
https://stacks.stanford.edu/file/druid:mh305vq8502/SC0193_MemorialResolution_BaranP.pdf
https://www.britannica.com/biography/Paul-Baran
https://lemelson.mit.edu/resources/paul-baran
https://en.wikipedia.org/wiki/Paul_A._Baran
Tarix : 11 mart 2025
Əksi qeyd olunmayıbsa, bu məzmun CC BY-SA 4.0 çərçivəsində yayımlanır.
