Patron (20 iyul 2019-cu ildə doğulub) Cek Rassel teryeri cinsindən olan itdir. O, partlayıcıların aşkarlaması iti kimi işləyir və Ukraynanın Dövlət Fövqəladə Hallar Xidmətinin maskotudur. Patron ilk dəfə, 2022-ci ildə Rusiyanın Ukraynaya hücumu zamanı tanınmışdır. Həmin dövrdə Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski partlamamış partlayıcı sursatların aşkarlanması və zərərsizləşdirilməsindəki fəaliyyətinə görə ona Cəsarət ordeni vermişdir. 2023-cü ilə qədər Patron yüzlərlə belə partlayıcı qurğunun yerini müəyyənləşdirməyə kömək etmişdir. Həyatı və şöhrəti Patron 20 iyul 2019-cu ildə doğulmuşdur. Onu balaca it ikən, Çerniqovda yaşayan və 2014-cü ildən Ukraynanın Dövlət Fövqəladə Hallar Xidməti ilə əməkdaşlıq edən partlayıcı maddələrin zərərsizləşdirilməsi üzrə mütəxəssis, Mixaylo "Mişa" İliyev almışdır. İliyev (təxminən 1990-cı ildə doğulub) əvvəlcə iti oğluna ev heyvanı kimi vermək niyyətində idi, lakin qısa müddət sonra Patronu aşkarlama iti kimi öyrətməyə başladı. İliyev Patronun yeganə təlimçisi idi. Patron zərərsizləşdirilmiş iki Rusiya minasının yanında Rusiya 24 fevral 2022-ci ildə Ukraynaya hücum etdikdən sonra Patron və İliyev İliyevin doğma şəhəri Çerniqovda və onun ətrafında Rusiya tərəfindən atılmış partlamamış bomba və minaların zərərsizləşdirilməsi üzərində işləməyə başladılar. Ukraynanın Dövlət Fövqəladə Hallar Xidməti 19 mart 2022-ci ildə Patronun videosunu Facebookda yayımladıqdan sonra o, məşhurlaşdı. Patronun dağıntılar arasında qoxlayaraq axtarış apardığı və üzərində adı kiril hərfləri ilə yazılmış xüsusi taktiki qayışla İliyevin qucağında oturduğu videoya sosial media platformalarında milyonlarla baxış və reaksiya gəldi. Minalardan təmizləmə işlərindəki fəaliyyətindən əlavə, Patron xeyriyyə işlərində də fəal iştirak etmiş, Kiyevdəki Oxmatdit Uşaq Xəstəxanasını ziyarət etmişdir. 15 may 2024-cü ildə Patron PBS tərəfindən Nature verilişinin 42-ci mövsümü çərçivəsində yayımlanan "Saving the Animals of Ukraine" adlı Amerika sənədli filmində nümayiş etdirilmişdir. Filmdə Mişa, Patronun təlimindən və xüsusi jiletindən bəhs edir, digər şəxslər isə Patronun artan şöhrəti və simvolik əhəmiyyəti barədə danışırlar. Patron sursatları axtararkən, dünya liderləri və UNICEF rəsmiləri ilə görüşlərdə, eləcə də sinif otağında uşaqları ruhlandırarkən göstərilir. Müharibə zamanı Patronun öldüyü barədə çoxsaylı internet şayiələri yayılsa da, o cümlədən Ukraynanın Dövlət Fövqəladə Hallar Xidmətinin 1 yanvar 2025-ci ildə video ilə təkzib etdiyi geniş yayılmış şayiəyə baxmayaraq, Patron 2026-cı ilə olan məlumata görə sağdır və xidmətini davam etdirir. Qarşılanması Patron Oxmatdit Uşaq Xəstəxanasında, aprel 2022 Patron ABŞ dövlət katibi Entoni Blinken ilə Patron 2022-ci ildə Ukraynada partlamamış sursatları aşkar edərkən Patron viral şöhrəti, təhlükəli işi və xeyriyyə tədbirlərində iştirakı səbəbilə Ukrayna üçün "gözlənilməz sosial media silahı" kimi xarakterizə edilmişdir. İt obrazından Ukraynanın informasiya müharibəsində təbliğat məqsədilə fəal istifadə edilmiş, mənəvi ruhu yüksəltmək və minalar problemini beynəlxalq auditoriyaya çatdırmaq üçün müsbət hərbi təbliğatın əsas nümunələrindən birinə çevrilmişdir. Onun kommersiya və xeyriyyə yönümlü brendi də əhəmiyyətli dərəcədə genişlənmişdir. 2022-ci ilin avqustunda Patron zarafatla heyvan hüquqları təşkilatı UAnimalsın kommunikasiya departamentinin direktoru təyin edilmişdir. Bundan əlavə, onun təlimçiləri minalardan təmizləmə avadanlığı və heyvan sığınacaqları üçün vəsait toplamaq məqsədilə Patronun adına xeyriyyə fondu yaratmışlar. 1 sentyabr 2022-ci ildə Ukrpoçta Patronun təsviri olan xeyriyyə poçt markalarının satışına başlamışdır. 2024-cü ilin dekabrının sonuna həmin markadan təxminən 500 min ABŞ dolları əldə edilmiş, vəsaitin 80 faizi minalardan təmizləmə avadanlıqlarına, qalan hissəsi isə heyvan sığınacaqlarına xərclənmişdir. The New York Times və The Spectator jurnalının jurnalistləri də daxil olmaqla, media analitikləri Patronun populyarlığının artmasını Rusiyanın Ukraynaya hücumu zamanı, Ukraynanın daha geniş informasiya strategiyasının bir hissəsi kimi qiymətləndirmişlər. Onlar qeyd etmişlər ki, dramatik hekayələrlə müşayiət olunan viral videolardan istifadə müharibə ilə bağlı arzuolunan narrativin formalaşmasına kömək edir. Patronun nümunəsində bunun əlavə üstünlüyü Ukraynanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində minalardan təmizləmə probleminə diqqəti artırmasıdır. Tanınması 5 may 2022-ci ildə Ukrayna Daxili İşlər Nazirliyinin naziri Denis Monastırski, Patronun maskotu olduğu Beynəlxalq Humanitar Minalardan Təmizləmə üzrə Koordinasiya Mərkəzinin yaradıldığını elan etmişdir. Dörd gün sonra Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski, Kanadanın baş naziri Castin Trüdo ilə birlikdə Patronu və İliyevi Ukraynaya xidmətlərinə görə Cəsarət ordeninin III dərəcəsi ilə təltif etmişdir. 27 may 2022-ci ildə, Kann Film Festivalında Patron, "DogManitarian Work" nominasiyasında Palm Dog mükafatına layiq görülmüşdür. Uşaqların Beynəlxalq Müdafiəsi Günü münasibətilə 20 noyabr 2022-ci ildə UNICEF, Patronun nümayəndələri ilə əməkdaşlıq memorandumu imzalamış və Patronun Ukraynada "xoşməramlı səfiri" kimi tanınmasını təmin etmişdir. 2023-cü ilin yanvarında, Patronun baş qəhrəman olduğu YouTube kanalı yaradılmışdır. Minalardan təhlükəsizliyə dair uşaqlara məlumat verən cizgi filmləri USAIDin dəstəyi və UNICEF ilə əməkdaşlıq çərçivəsində hazırlanmışdır. Lakin ABŞ prezidenti Donald Tramp administrasiyasının USAID-in qrant proqramlarını geniş şəkildə ixtisar etməsindən və layihənin beynəlxalq maliyyələşmədən məhrum olmasından sonra serial, 2025-ci ilin sentyabrında, ikinci mövsümü zamanı qəfil dayandırılmışdır. 2026-cı ilin fevral ayının əvvəlində NATO baş katibi Mark Rutte diplomatik səfər çərçivəsində Çerniqov vilayətində Patronla görüşmüşdür. Rutte daha sonra 2026-cı il Münhen təhlükəsizlik konfransında bu görüşdən bəhs edərək, iti Ukraynanın müqavimətinin güclü simvolu kimi təqdim etmiş və "Mən itin gözlərinə baxdım və o mənə 'biz heç vaxt təslim olmayacağıq' dedi" ifadəsini işlətmişdir. Həmçinin bax Layka Fido (it) Haçiko İstinadlar Xarici keçidlər Vikianbarda Patron (it) ilə əlaqəli mediafayllar var. patron.dog/en/ — rəsmi saytı
https://az.wikipedia.org/wiki/Patron_(it)
https://glavcom.ua/country/society/pes-patron-vidznachaje-den-narodzhennya--861909.html
https://www.npr.org/2022/04/20/1093729899/meet-patron-a-bomb-sniffing-jack-russell-terrier-who-has-become-a-ukrainian-hero
https://www.bbc.com/news/av/world-europe-61099213
https://www.mirror.co.uk/news/world-news/brave-bomb-squad-dog-helps-26678489
https://edition.cnn.com/europe/live-news/russia-ukraine-war-news-05-08-22#h_fb29a4dc3a21b53bbf97f5a657e081ee
https://www.president.gov.ua/en/news/narodi-ukrayini-j-kanadi-stoyat-plich-o-plich-u-borotbi-za-s-74913
Tarix : 4 sentyabr 2026
