Müqəddəs Pyotr Kilsəsi (latış. Svētā Pētera evaņģēliski luteriskā baznīca, alm. St. Petrikirche) - Latviyanın paytaxtı Riqada yerləşən və Müqəddəs Pyotra həsr olunmuş Lüteran kilsəsi. Bu, Latviya Evangelist Lüteran Kilsəsinin bir parish kilsəsidir. Tarix Müqəddəs Pyotr Kilsəsinin ilk dəfə 1209-cu ildə qeyd edildiyi məlumdur. Kilsə kərpic tikintisi ilə inşa edilmişdi və buna görə də həmin il Riqada baş verən şəhər yanğınından zərər görmədi. Kilsənin tarixi üç fərqli dövrə bölünə bilər: ikisi Qotika və Roman üslubları ilə, üçüncüsü isə erkən Barokko dövrü ilə əlaqədardır. Kilsənin orta hissəsi 13-cü əsrdə inşa edilmişdir ki, bu da birinci dövrü əhatə edir. Bu dövrün yeganə qalıqları xarici nef divarlarında və nefin daxilindəki bir neçə sütunun ətrafında yerləşir, bu sütunların ətrafına daha sonra daha böyük sütunlar tikilmişdir. İkinci tikinti dövrü İkinci tikinti dövrü 1408–09-cu illərə aiddir, bu zaman Rostokdan olan usta memar Yohannes Rumeşottel [de] Rostokdakı Müqəddəs Məryəm Kilsəsi əsasında sancuarın tikintisinə nəzarət etdi. Sancuar 1409-cu ilə qədər demək olar ki, tamamlanmışdı, lakin Polşa-Litva-Tevton müharibəsi səbəbindən yalnız 1419-cu ildə tamamlandı və təqdis edildi. Digər tikinti işləri 1420-ci ildə taun səbəbindən dayandırıldı və 1430-cu illərdə yenidən başladı. 13-cü əsr kilsəsi 1456–66-cı illərdə yeni tikilən sancuara uyğunlaşdırılmaq üçün yenidən quruldu. Hər iki tikinti 1470-ci illərdə birləşdirildi və beləliklə, üç nefli və bəzəkli tağlı tavanları olan möhtəşəm bir bazilika yaradıldı. Köhnə zəng qülləsi 1456-cı ildə əvəz edildi və yeni qülləyə 1477-ci ildə zəng asıldı. 1491-ci ildə qülləyə 136 metr (446 fut) hündürlüyündə səkkizguşəli bir spire əlavə edildi ki, bu da kilsənin ön fasadı ilə birlikdə Riqanın siluetinə hakim oldu. Qüllə 11 mart 1666-cı ildə uçdu, qonşu binanı dağıtdı və səkkiz nəfəri dağıntılar altında qoydu. Yeni qüllənin təməl daşı 29 iyun 1667-ci ildə qoyuldu. Üçüncü tikinti dövrü Üçüncü tikinti dövrü 1671–90-cı illərə aiddir, bu zaman qərb fasadı və yeni qüllə tikildi. Dam, tağlı tavanlar və daxili təchizat da bu dövrdə təmir edildi. Riqanın usta memarı Yakov Yosten [2] qüllənin dizaynını hazırladı və onun tikintisinə nəzarət etdi, tikinti 1671-ci ilin aprelində usta mason Henrix Henike tərəfindən başladıldı.[3] Yosten 1675-ci ildə Riqanın növbəti usta memarı Rupert Bindenshu [de] (1645–1698) ilə əvəz edildi.[4] Qüllə 1677-ci ildə tamamlandı, lakin o, kilsənin daxili ilə birlikdə 21 may 1677-ci ildə baş verən şəhər yanğını zamanı məhv edildi. Bindenshu 1677–79-cu illərdə təmir işlərinə nəzarət etdi: əvvəlki kərpic tağlı tavanlar taxta tağlı tavanlarla əvəz edildi, dam, pəncərələr, daxili və təchizat yeniləndi və ya əvəz edildi. Təmir edilmiş kilsədə ilk ibadət 14 sentyabr 1679-cu ildə keçirildi. Qüllənin təmiri 1686-cı ildə başladı və şəhər mühəndisi Fridrix S. fon Dalen tərəfindən dizayn edildi. Şəhər şurası yarımçıq qalmış spire ilə razılaşmadı və buna görə də 1688-ci ildə söküldü. Daha sonra Bindenshu tərəfindən dizayn edilmiş 148 metr (486 fut) hündürlüyündə mis örtüklü yeni bir spire tikildi. 10 may 1690-cı ildə spire üzərinə bir kürə və xoruz qoyuldu. Bu qüllə o zaman Avropanın ən hündür taxta tikilisi idi. Kilsənin qərb fasadı da 17-ci əsrin sonlarında dəyişdirildi. Kərpic tikintisi Salaspils və Koknesedən gətirilən qırmızı əhəng daşı ilə örtüldü və fasad Gotland daşından hazırlanmış volütlər, pilyastrlar, kornişlər, vazalar və haşiyələrlə bəzədildi. 1692-ci ildə Riqanın Şəhər Şurası Bindenshu və mason Andreas Peterman tərəfindən hazırlanmış üç eyni portalın dizaynını təsdiqlədi. Tacir Klaus Mistett portalların maliyyələşdirilməsini öz üzərinə götürdü, portallar H. Henneken, Yohan Daniel Şauss, Yohan Gerwin [3] və bir neçə digər heykəltaraş tərəfindən tikildi. Portallar Barokko üslubunda əhəng daşı heykəlləri ilə bəzədildi. 1694-cü ildə L. Martini Amsterdamdan gətirilən zəngli saatla yeni bir qüllə saatı quraşdırdı. Birinci yenidənqurma Yenidən təmir edilmiş kilsə cəmi 29 il xidmət etdi, çünki 10 may 1721-ci ildə ildırım vuraraq qülləni və kilsəni yandırdı. Yanğından sonra yalnız kilsə və qüllə divarları qaldı. Kilsənin yenidən qurulması dərhal usta dülgər Tom Boçum və usta mason Kristofer Meinert rəhbərliyi altında başladı. 1723-cü ilə qədər binada müvəqqəti dam qurulmuşdu. Yohan Henrix Vilbern 1740-cı ildə layihəyə nəzarəti öz üzərinə götürdü və onun rəhbərliyi altında 1746-cı ildə 120.7 metr (396 fut) hündürlüyündə yeni bir spire tikildi. Spire mis lövhələrlə örtüldü və 1746–47-ci illərdə xoruz qızılla örtüldü. Kristof Haberland kilsə üçün yeni bir mərmər minbər dizayn etdi, bu minbər 1793-cü ildə İtaliyada tikildi. 1794-cü ildə Haberland nefin mərkəzi hissələrindəki taxta tağlı tavanları təmir etdi. Memar Reynhold Georg Şmelingin (1840–1917) rəhbərliyi altında 1885-ci ildə daxili divarlar suvaqlandı və sütunların aşağı hissələri palıd panellərlə örtüldü.
https://www.liveriga.com/en/1628-st-peter-s-church
https://www.latvia.travel/en/sight/riga-st-peters-church
https://medievalheritage.eu/en/main-page/heritage/latvia/riga-st-peters-church/
https://hellojetlag.com/st-peters-church-riga-view/
https://religiana.com/st-peters-church-riga
https://travel.usnews.com/Riga_Latvia/Things_To_Do/St_Peters_Church_61883/
https://www.inyourpocket.com/riga/st-peters-church_11234v
https://en.wikipedia.org/wiki/St._Peter%27s_Church,_Riga
Tarix : 13 fevral 2025
Əksi qeyd olunmayıbsa, bu məzmun CC BY-SA 4.0 çərçivəsində yayımlanır.
