XIX əsrə aid təsvir: Odin Mimirin başı kəsilmiş cəsədini taparkən. Erik Bratenin Poetik Edda nəşrindən. Mimir (q.skan. Mímir, bəzən Mim) — skandinav mifologiyasında biliyi və müdrikliyi ilə tanınan varlıq. Rəvayətə görə, aslar və vanlar arasında baş vermiş müharibə zamanı başı kəsilmişdir. Daha sonra allah Odin Mimirin başını özü ilə gəzdirir və bu baş ona gizli biliklər söyləyərək məsləhətlər verir. Mimir haqqında məlumatlar XIII əsrdə daha qədim şifahi ənənələr əsasında tərtib edilmiş Poetik Eddada, islandiyalı Snorri Sturluson tərəfindən XIII əsrdə qələmə alınmış Kiçik Eddada, həmçinin Snorrinin müəllifi olduğu Heimskringla əsərində asların tarixi şəxsiyyətlər kimi təqdim edildiyi evhemerist təsvirlərdə hifz edilib saxlanılmışdır. Mimirin adı Mímisbrunnr quyusunun, eləcə də alimlərin ümumiyyətlə İqqdrasil ağacının digər adları hesab etdikləri Mímameiðr və Hoddmímis holt adlarında da rast gəlinir. Bəzi tədqiqatçılar Bestlanın Mimirin bacısı olduğunu irəli sürmüş, buna əsasən isə Mimirin Odinin ana tərəfdən dayısı olduğu qənaətinə gəlmişlər. Etimologiyası Mimir və Mim adlarının mənşəyi tarixi linqvistika baxımından tam aydın deyildir. Bununla belə, filoloqlar arasında ən geniş qəbul olunmuş nəzəriyyəyə görə, Mímir adı proto-hind-avropa dilindəki mer- felinin təkrarlanmış formasından yaranmışdır. Bu fel «düşünmək», «xatırlamaq», «təfəkkür etmək» və ya «üzərində düşünmək» mənalarını ifadə edir. Bu kök Sanskrit dilində smárati, Avesta dilində hi-šmaraiti, Qədim yunan dilində mermaírō və Qot dilində maúrnan sözləri ilə müqayisə olunur. Mimir və Baldrın Nornlarla məsləhətləşməsi. H. E. Freund, 1821–1822. Buna görə tədqiqatçılar Mímir və Mim adlarının müasir ingilis dilindəki memory («yaddaş») sözü və onun ifadə etdiyi anlayışlarla əlaqəli olduğunu hesab edirlər. Mifologiyaşünas Rudolf Simek bu adı «xatırlayan» və ya «müdrik şəxs» kimi izah etmişdir. Mənbələrdə Poetik Edda Mimir Poetik Eddanın Völuspá və Sigrdrífumál poemalarında xatırlanır. Völuspá poemasında Mimir iki bənddə qeyd olunur. 28-ci bənddə Odinin Mimir quyusundan hikmət əldə etmək üçün gözlərindən birini qurban verməsinə işarə edilir və Mimirin hər səhər «Həlak olanların atası»nın, yəni Odinin girovu müqabilində bal şərabı içdiyi bildirilir. 46-cı bənddə isə Raqnarök hadisələri ilə əlaqədar olaraq Mimin «oğullarının» taleyin alovlandığı vaxt oynadıqları qeyd edilir. Bu «oğullar» haqqında başqa heç bir məlumat hifz edilib saxlanmamışdır. Həmin bənddə allah Heimdallın Gjallarhorn buynuzunu çaldığı və Mimirin kəsilmiş başının Odinə məsləhətlər verdiyi də təsvir olunur. Sigrdrífumál poemasının 14-cü bəndində Mimirin danışan kəsilmiş başına daha bir işarə edilir. Fjölsvinnsmál poemasının 20 və 24-cü bəndlərində isə İqqdrasil ağacı Mímameiðr adı ilə xatırlanır. Kiçik Edda Kiçik Eddanın Gylfaginning bölməsinin 15-ci fəslində Mimir öz adını daşıyan quyunun sahibi kimi təqdim olunur. O, həmin quyudan su içərək böyük hikmət və bilik qazanır. Quyudan içmək üçün Heimdallın Raqnarökün başlanmasını elan etmək məqsədilə istifadə etdiyi məşhur buynuzla eyni adı daşıyan Gjallarhorn içki buynuzundan istifadə edir. Burada həmçinin bildirilir ki, Mimir quyusu İqqdrasil ağacının üç kökündən birinin altında, şaxta nəhənglərinin yaşadığı diyarda yerləşir. Gylfaginningin 51-ci fəslində Raqnarökün başlanğıcı belə təsvir edilir: Heimdall bütün gücü ilə Gjallarhornu çalır və bütün allahları oyadır. Bundan sonra allahlar məclis təşkil edirlər. Odin isə özü və tərəfdarları üçün məsləhət almaq məqsədilə Mimir quyusuna gedir. Bu zaman İqqdrasil titrəyir və nə göylərdə, nə də yerdə qorxu hiss etməyən heç bir varlıq qalmır. Kiçik Eddanın Skáldskaparmál bölməsində Mimirin adı müxtəlif kenninqlərdə işlədilir. Bunlara Odini ifadə edən «Mimin dostu», nəhəngi bildirən «fitnəkar Mimir» ifadəsi və nəhəng adlarının siyahısında yer alan digər işlənmələr daxildir. Heimskringla Mimir Heimskringla məcmusuna daxil olan Ynglinqlər saqasının 4-cü və 7-ci fəsillərində xatırlanır. 4-cü fəsildə Snorri Sturluson Asarlar ilə Vanlar arasında baş vermiş müharibəni tarixi hadisə kimi təsvir edir. Onun yazdığına görə, uzun sürən döyüşlərdən sonra hər iki tərəf sülh bağlamaq qərarına gəlir və girov mübadiləsi aparır. Vanlar Asqarda özlərinin ən nüfuzlu nümayəndələri olan varlı tanrı Njördü və onun oğlu Freyri göndərirlər. Bunun müqabilində aslar Vanlara xalq tərəfindən başçı olmağa layiq hesab edilən hündürboy və yaraşıqlı Hœniri, eləcə də böyük zəka sahibi kimi təsvir olunan Mimiri göndərirlər. Vanlar isə öz növbəsində ən müdrik şəxsləri sayılan Kvasiri aslara verirlər. Snorri yazır ki, Hœnir Vanlar ölkəsinə gəldikdən dərhal sonra başçı seçilir və Mimir ona daim dəyərli məsləhətlər verir. Lakin Mimir yanında olmadıqda, Hœnir yığıncaqlarda və xalq məclislərində verilən bütün suallara yalnız «Qoy başqaları qərar versin» cavabını verirdi. Bundan şübhələnən Vanlar asların onları aldatdıqlarını düşünərək Mimiri ələ keçirir, başını kəsir və həmin başı Asqarda göndərirlər. Odin Mimirin başını çürüməsin deyə otlarla mumiyalayır, sonra isə sehrli dualar oxuyaraq ona yenidən danışmaq qabiliyyəti verir. Bundan sonra Mimirin başı Odinə gizli bilikləri və sirləri açıqlayır. Ynglinqlər saqasının 7-ci fəslində də Mimirin başı yenidən xatırlanır və Odinin onu daim yanında saxladığı, başın isə başqa aləmlər haqqında ona məlumat verdiyi bildirilir. Nəzəriyyələr Hávamál poemasının 140-cı bəndinə əsasən Odin anası Bestlanın adı çəkilməyən qardaşından doqquz sehrli nəğmə öyrənmişdir. Buna görə bəzi tədqiqatçılar həmin qardaşın əslində Mimir olduğunu irəli sürmüşlər. Əgər bu nəzəriyyə doğru olarsa, Mimir Odinin ana tərəfdən dayısı hesab olunur və onun atası Bölþorn olmuş olur. Viktor Rydberqin irəli sürdüyü nəzəriyyəyə görə isə Mimirin həyat yoldaşı Fjölsvinnsmál poemasında adı çəkilən Sinmaradır. Rydberq hesab edirdi ki, Sinmaranın ləqəbi «Mímir-Niðhad»ın kraliçasına və onun Völundun diz vətərlərini kəsdirmək əmrinə işarə edir. Populyar mədəniyyətdə Mimir Santa Monica Studio tərəfindən döyüş-macəra oyunu janrında hazırlanmış God of War (2018) videooyununda və onun davamı olan God of War Ragnarök (2022) oyununda mühüm personajlardan biri kimi yer alır. Hər iki oyunda personajı şotland aktyoru Alastair Duncan səsləndirmişdir. Həmçinin bax Loki Skandinav mifologiyası Odin İstinadlar
https://az.wikipedia.org/wiki/Mimir
https://vikings-and-valhalla.com.au/blogs/nordic-mythology/mimir
https://asgardalaska.org/2025/01/mimir-head-of-wisdom/
https://berloga-workshop.com/blog/384-mimisbrunnr.html
https://grokipedia.com/page/M%C3%ADmir
https://www.denofgeek.com/games/god-of-war-ragnarok-cast-voice-actors-every-character/
https://www.polygon.com/god-of-war-ragnarok-guide/23434302/norse-myth-inspiration-characters-odin-thor-freya/
Tarix : 23 iyul 2026
