Giriş İtaliyanın cənubunda yerləşən Molize bölgəsi zəngin tarixi və memarlıq irsi ilə seçilir. Bu bölgənin ən diqqətəlayiq yaşayış məntəqələrindən biri də İserniya əyalətində yerləşən Bagnoli del Trigno kəndidir. Dağlıq ərazidə salınmış bu kənd əsrlər boyu özünəməxsus memarlıq ənənələrini qoruyub saxlamışdır. Xüsusilə yerli daşlardan inşa edilmiş yaşayış evləri kəndin tarixi simasının formalaşmasında mühüm rol oynamışdır. Son illərdə urbanizasiya, əhalinin böyük şəhərlərə köç etməsi və müasir tikinti üsullarının yayılması nəticəsində ənənəvi daş evlərin qorunması məsələsi aktual problemlərdən birinə çevrilmişdir. Kəndin coğrafi mövqeyi və tarixi inkişafı Bagnoli del Trigno dəniz səviyyəsindən təxminən 660 metr yüksəklikdə yerləşir. Kənd qayalı yamac üzərində salındığı üçün yaşayış məskəninin memarlığı ərazinin təbii xüsusiyyətlərinə uyğun şəkildə inkişaf etmişdir. Tarixi mənbələrə görə, kəndin formalaşması orta əsrlərə təsadüf edir və uzun müddət kənd təsərrüfatı ilə məşğul olan icmaların yaşayış məkanı olmuşdur. Kəndin yuxarı hissəsində yerləşən qədim qala və onun ətrafında inşa edilmiş daş evlər yaşayış məntəqəsinin tarixi inkişafını əks etdirən əsas memarlıq elementləridir. Ənənəvi daş evlərin memarlıq xüsusiyyətləri Bagnoli del Trigno kəndindəki ənənəvi evlər əsasən yerli əhəngdaşı və vulkanik mənşəli daş materiallarından tikilmişdir. Tikililərin əsas xüsusiyyətləri aşağıdakılardır: qalın daş divarlar; kiçik ölçülü pəncərələr; dar və dolama küçələrə uyğunlaşdırılmış fasadlar; taxta qapı və eyvan elementləri; qırmızı kirəmit örtüklü dam konstruksiyaları. Daş divarlar yay aylarında sərinliyi, qış aylarında isə istiliyi qorumağa kömək edir. Bu xüsusiyyətlər ənənəvi tikililərin yerli iqlim şəraitinə uyğun şəkildə formalaşdığını göstərir. Qorunma problemləri XX əsrin ikinci yarısından etibarən kənd əhalisinin bir hissəsi iş imkanlarının məhdudluğu səbəbindən İtaliyanın iri şəhərlərinə və digər Avropa ölkələrinə köç etmişdir. Nəticədə bir çox tarixi evlər istifadəsiz qalmış və tədricən dağılmağa başlamışdır. Ənənəvi daş evlərin qorunmasına təsir göstərən əsas problemlər aşağıdakılardır: Əhalinin azalması; Bərpa işlərinin yüksək maliyyə tələb etməsi; Müasir tikinti materiallarının geniş yayılması; Tarixi binaların daimi texniki xidmətə ehtiyac duyması. Bu amillər kəndin tarixi memarlıq simasının dəyişməsi təhlükəsini yaratmışdır. Qoruma tədbirləri Son illərdə yerli idarəetmə orqanları və mədəni irsin qorunması ilə məşğul olan təşkilatlar tərəfindən bir sıra tədbirlər həyata keçirilmişdir. Bu tədbirlərə aşağıdakılar daxildir: tarixi binaların inventarlaşdırılması; daş fasadların bərpası; kənddə mədəni turizmin inkişaf etdirilməsi; ənənəvi tikinti üsullarının öyrənilməsi və təbliği; tarixi evlərin qonaq evləri və mədəni məkanlar kimi istifadəsinin təşviq edilməsi. Turizmin inkişafı kəndin iqtisadi canlanmasına və tarixi tikililərin qorunmasına əlavə imkanlar yaratmışdır. Mədəni və turistik əhəmiyyəti Bagnoli del Trigno tez-tez “Molizenin incisi” adlandırılır. Kəndin qayalı yamac üzərində yerləşən daş evləri, dar küçələri və orta əsr atmosferi hər il çoxsaylı turistlərin diqqətini cəlb edir. Ənənəvi daş evlər yalnız memarlıq nümunəsi deyil, həm də bölgənin sosial və mədəni tarixinin mühüm daşıyıcısı hesab olunur. Bu tikililər kənd əhalisinin həyat tərzi, məişəti və əsrlər boyu formalaşmış tikinti ənənələri haqqında qiymətli məlumatlar verir. Nəticə Bagnoli del Trigno kəndindəki ənənəvi daş evlər İtaliyanın regional memarlıq irsinin mühüm nümunələrindən biridir. Qloballaşma və urbanizasiya şəraitində bu tikililərin qorunması yalnız tarixi irsin saxlanılması deyil, həm də gələcək nəsillərə mədəni dəyərlərin ötürülməsi baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır. Tarixi yaşayış mühitinin bərpası və davamlı turizmin inkişafı Bagnoli del Trignonun memarlıq irsinin uzunmüddətli qorunmasına mühüm töhfə verə bilər. ↑ "Molize regionunun rəsmi turizm portalı". ↑ (#empty_citation)
https://az.wikipedia.org/wiki/M%C9%99qal%C9%99nin_ad%C4%B1%C4%B0taliyan%C4%B1n_Molize_B%C3%B6lg%C9%99sind%C9%99_Bagnoli_del_Trigno_K%C9%99ndind%C9%99_%C6%8Fn%C9%99n%C9%99vi_Da%C5%9F_Evl%C9%99rin_Qorunmas%C4%B1
https://www.visitmolise.eu
https://az.wikipedia.org/wiki/M%C9%99qal%C9%99nin_ad%C4%B1%C4%B0taliyan%C4%B1n_Molize_B%C3%B6lg%C9%99sind%C9%99_Bagnoli_del_Trigno_K%C9%99ndind%C9%99_%C6%8Fn%C9%99n%C9%99vi_Da%C5%9F_Evl%C9%99rin_Qorunmas%C4%B1
https://az.wikipedia.org/wiki/M%C9%99qal%C9%99nin_ad%C4%B1%C4%B0taliyan%C4%B1n_Molize_B%C3%B6lg%C9%99sind%C9%99_Bagnoli_del_Trigno_K%C9%99ndind%C9%99_%C6%8Fn%C9%99n%C9%99vi_Da%C5%9F_Evl%C9%99rin_Qorunmas%C4%B1
Tarix : 16 iyul 2026
