Mavi qaya qaratoyuğu ("Monticola solitarius") - Qaratoyuqlara bənzəyən, köhnə dünya milçəkqapanı növü. Ümumi məlumat Əvvəllər "Turdidae" fəsiləsinə daxil edilirdi. Cənubi Avropa, şimal-qərbi Afrika və Mərkəzi Asiyadan şimali Çin və Malayziyaya qədər çoxalır. Mavi qaya qaratoyuğu Maltanın rəsmi milli quşudur (Malt dilində "Merill" adlanır) və ölkənin keçmiş valyutasının bir hissəsi olan Lm 1 sikkələrində təsvir edilmişdir. Taksonomiya Mavi qaya qaratoyuğu 1758-ci ildə Karl Linney tərəfindən "Systema Naturae" əsərinin 10-cu nəşrində "Turdus solitarius" binominal adı ilə təsvir edilmişdir. Elmi adı latın dilindəndir. "Monticola" "mons, montis" (dağ) və "colere" (yaşamaq) sözlərindən, "solitarius" isə "tək" mənasını verir. Qaya qaratoyuğu cinsi "Monticola" əvvəllər "Turdidae" fəsiləsinə daxil edilirdi, lakin molekulyar filogenetik tədqiqatlar göstərdi ki, bu cinsdəki növlər "Muscicapidae" fəsiləsinin üzvləri ilə daha yaxından əlaqəlidir. Tanınmış yarımnövlər -"M. s. solitarius" (Linnaeus, 1758) – Şimal-qərbi Afrika, cənub Avropa, şimal Türkiyədən Gürcüstan və Azərbaycana qədər. -"M. s. longirostris" (Blyth, 1847) – Yunanıstan və qərb və cənub Türkiyədən Yaxın Şərqə, şimal-qərb Himalaylara, şimal-şərqi Afrika və Hindistana qədər. -"M. s. pandoo" (Sykes, 1832) – Mərkəzi Himalaylardan şərqi Çin və şimal Vyetnama, Böyük Sunda adalarına qədər. -"M. s. philippensis" (Statius Müller, 1776) – Şərqi Monqolustandan Saxalinə, cənubdan Yaponiyaya, şimal Filippinə və şimal-şərqi Çindən İndoneziyaya qədər. -"M. s. madoci" Chasen, 1940 – Malay yarımadası və şimal Sumatra. -"M. s. solitarius" və "M. s. longirostris" yarımnövlərini qərb növü, "M. s. philippensis", "M. s. pandoo" və "M. s. madoci" yarımnövlərini isə şərq növü kimi ayırmaq təklifi var. Təsvir Mavi qaya qaratoyuğu sığırçın ölçülü bir quşdur, uzunluğu 21–23 sm, uzun və incə dimdiyi var. Nominal yarımnövün çoxalma dövründə erkək fərdi qəti şəkildə fərqlənir, tünd qanadları istisna olmaqla, bütün bədəni mavi-boz rəngdədir. Dişi və cavan fərdlər daha az fərqlənir, üst hissələri tünd qəhvəyi, alt hissələri isə açıq qəhvəyi və pulcuq şəklindədir. "M. s. philippensis" yarımnövünün erkək fərdinin orta döşdən quyruq altına qədər olan hissəsi qırmızımtıl-şabalıdı rəngdədir. Hər iki cinsin qırmızı xarici quyruq lələkləri yoxdur. Erkək mavi qaya qaratoyuğu aydın və melodik bir mahnı oxuyur, bu mahnı qaya qaratoyuğunun mahnısına bənzəyir, lakin daha səsli. Yayılma və yaşayış mühiti Avropa, şimali Afrika və cənub-şərqi Asiya quşları əsasən qalıcıdır, yalnız yüksəklik dəyişiklikləri ilə köç edirlər. Digər Asiya populyasiyaları daha köçəridir, qışı Afrika çöl zonasında, Hindistan və cənub-şərqi Asiyada keçirir. Bu quş şimal və qərb Avropaya çox nadir hallarda səfər edir. Şimali Amerikada iki dəfə müşahidə edilmişdir: 1997-ci ildə Britaniya Kolumbiyasında və 2024-cü ildə Oreqonda. Davranış Mavi qaya qaratoyuğu açıq dağlıq ərazilərdə çoxalır. Qaya yarıqlarında və divarlarda yuva qurur və adətən 3-5 yumurta qoyur. Hər şey yeyən bir quş olan mavi qaya qaratoyuğu giləmeyvə və toxumlarla yanaşı, müxtəlif həşəratlar və kiçik sürünənlərlə qidalanır.
https://en.wikipedia.org/wiki/Blue_rock_thrush
https://ebird.org/species/burthr
https://xeno-canto.org/species/monticola-solitarius
https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/blue-rock-thrush-monticola-solitarius
https://www.bto.org/understanding-birds/birdfacts/blue-rock-thrush
https://singaporebirds.com/species/blue-rock-thrush/
https://global.canon/en/environment/bird-branch/photo-gallery/isohiyodori/index.html
https://www.oiseaux-birds.com/card-blue-rock-thrush.html
https://www.historicalrarebirds.info/cat-np/blue-rock-thrush
https://birds.iitk.ac.in/wiki/blue-rock-thrush
Tarix : 14 fevral 2025
Əksi qeyd olunmayıbsa, bu məzmun CC BY-SA 4.0 çərçivəsində yayımlanır.
