Piero della Françeska, İsanın doğulması, 1470–1475, London Milli Qalereyası Qızılı çərçivəsi ilə İsanın doğulması — İtalyan İntibahı rəssamı Piero della Françeska tərəfindən çəkilmiş, 1470–1475-ci illərə aid taxta panel üzərində yağlı boya ilə işlənmiş əsərdir. Əsərdə İsanın doğulması səhnəsi təsvir edilmişdir. Bu, rəssamın 1492-ci ildə ölümündən əvvəl yaratdığı və günümüzə qədər gəlib çatan son əsərlərindən biridir. Əsər Londondakı Milli Qalereyada saxlanılır və ölçüləri 124,4 × 122,6 sm-dir. Əsərin təsviri Milad bayramı münasibətilə hazırlanan açıqcalarda geniş istifadə olunur. Bu rəsm BBC-nin “100 böyük rəsm əsəri” siyahısına daxil edilmişdir. Təsviri İsanın doğulması səhnəsi Betlehem əvəzinə, Toskana mənzərəsinə hakim olan təpədə, aydın yay günündə təsvir edilmişdir. Kompozisiyanın sol tərəfində dolanbac çay, sağ tərəfində isə istehkamlarla əhatə olunmuş şəhər mənzərəsi görünür. Bu şəhərin Piero della Françeskanın doğulduğu Borgo Sansepolkro olması ehtimal edilir. Əsər rəssamın doğma şəhərində yerləşən ailə sarayı üçün hazırlanmışdır. Əvvəllər onun şəxsi ibadətgah üçün nəzərdə tutulmuş mehrab əsəri olduğu düşünülürdü, lakin hazırda əsərin yataq otağında asıldığı qəbul edilir. Kompozisiyanın mərkəzində maili taxta damla örtülmüş, dağılmış daş tövlə təsvir olunub. Tövlənin içərisində uzunqulaq və öküz dayanır. Dağıdılmış tövlənin qayalı təpənin zirvəsində qeyri-adi bucaq altında təsvir edilməsi, ehtimal ki, İsanın doğuluşunun təhlükəli və qeyri-müəyyən şəraitini əks etdirir. Ön planda körpə İsa çılpaq vəziyyətdə Məryəmin yerə sərilmiş mavi plaşının büküşləri üzərində uzanır. Bu təsvir XIV əsrdə yaşamış İsveçli Müqəddəs Birgittanın görüntüsünü əks etdirir və həmin motiv XV əsrdə geniş yayılmışdı. Körpə İsa qolları sakit və təmkinli görünən anasına tərəf qaldırılıb. Ağ üzlü və açıq saçlı Məryəm onun yanında diz çökərək dua edir. O, qırmızı manjetləri və sinə hissəsi olan mavi paltar, uzun mavi plaş geyinib. Saçlarının üzərində açıq rəngli örtük, saçlarında və boyunbağısında isə mirvarilər təsvir olunub. Sağ tərəfdə İosif ayaqlarını çarpazlayaraq yerə qoyulmuş eşşək yəhərinin üzərində oturub. Onun bu vəziyyəti Ellinizm dövrünə aid Spinario bürünc heykəlini xatırladır; sağ ayağının altı tamaşaçıya doğru açıq şəkildə göstərilib. Yusif çəhrayı paltar, qara gödəkçə və mavi papaq geyinib. O, sadə qəhvəyi geyimlərdə olan iki çobanla danışır. Çobanlardan birinin başında qırmızı papaq var. Onlardan biri əlində əsa tutur və göyə doğru işarə edir, digəri isə yuxarı baxır. Bu baxışın görünməyən bir ulduza yönəlməsi ehtimal edilir. Müqəddəs Ailə uzun geyimlərdə, klassik heykəlləri xatırladan vəziyyətdə dayanan beş mələkdən ibarət musiqi qrupu tərəfindən müşayiət olunur. Mələklərdən ikisi Lyutnya çalır, digər ikisinin isə mahnı oxuduqları təəssüratını yaradan şəkildə ağızları açıqdır. Səhnədə müxtəlif bitkilər və quşlar da təsvir edilmişdir. Bunların arasında tövlənin damında daim cikkildəyən səsi ilə tanınan, burada isə susmuş vəziyyətdə göstərilən sağsağan və soldakı kolluqda təsvir olunan, qurtuluşun və ya İsanın ehtiraslarının simvolu sayılan qırmızı üzlü qızılquş da var. Əsər əvvəllər qabırğalı pilastrlar və Korinif kapitelləri ilə bəzədilmiş ağır, qızılı rəngli çərçivədə nümayiş etdirilirdi. Hazırda isə əsər Sansepolkroda necə çərçivələnmiş ola biləcəyini əks etdirdiyi düşünülən daha sadə XV əsr çərçivəsində saxlanılır. Vəziyyəti Rəsm uzun müddət ərzində pis vəziyyətdə olmuşdur. Əvvəllər əsərin tamamlanmamış olduğu düşünülürdü, lakin hazırda onun Milli Qalereyaya gətirilməsindən əvvəl, həddindən artıq müdaxilə ilə aparılmış bərpa işləri nəticəsində zədələndiyi hesab edilir. İosifin çəhrayı geyimi çox nazik təbəqə ilə çəkilmişdi, alt cizgi zədələnmiş çobanların üzlərində görünürdü və tövlədəki uzunqulağın ayağı o qədər şəffaflaşmışdı ki, onun arxasındakı divarın daşları ayağın içindən görünürdü. Rəsm üç il davam edən konservasiya layihəsindən keçirildi və bərpa olunmuş əsər 2022-ci ilin dekabrında Milli Qalereyada yenidən nümayiş etdirilməyə başladı. Bərpa işləri The Art Newspaper qəzetində Alison Cole tərəfindən əsərə “yeni və heyrətamiz bir ölçü” qazandırdığı üçün yüksək qiymətləndirilmişdir. Bununla belə, sənət tənqidçisi Conatan Cons The Guardian qəzetində bərpa işlərini kəskin tənqid etmiş və onu Ecce Homo əsərinin bərpası ilə müqayisə etmişdir. Sahibliyi Rəsm XIX əsrin sonlarına qədər Sansepolkroda qalmışdır. 1861-ci ildə Alexander Barker tərəfindən satın alınaraq Londona gətirilmişdir. Əsər digər sənət əsərləri ilə birlikdə 1874-cü ilin iyununda Christie's hərracında Barkerin kolleksiyasının satışından 2 415 funt sterlinqə Milli Qalereya tərəfindən alınmışdır. Həmin dövrdə baş nazir olan Benjamin Disraeli əsərin vəziyyəti ilə bağlı narahatlıqların səsləndirilməsindən sonra onun alınmasını parlamentdə müdafiə etmişdir. İstinadlar The Nativity, Piero della Francesca, National Gallery Painting of the Week: Piero della Francesca, Nativity, Daily Art Magazine, 24 dekabr 2017 The Nativity, Piero della Francesca, 1470-5, Google Arts & Culture Alexander Barker, ca 1797- d.1873, The Correspondence of James McNeill Whistler, College of Arts, University of Glasgow
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0san%C4%B1n_do%C4%9Fulmas%C4%B1_%28Piero_della_Fran%C3%A7eska%29
https://www.nationalgallery.org.uk/paintings/piero-della-francesca-the-nativity
https://www.economist.com/culture/2022/12/06/piero-della-francescas-nativity-has-been-carefully-restored
//www.worldcat.org/issn/0013-0613
https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/art/great-works/great-works-the-nativity-147075-by-piero-della-francesca-8426410.html
https://www.theartnewspaper.com/2022/11/29/in-time-for-christmas-londons-national-gallery-unveils-newly-restored-piero-della-francesca-nativity-scene
https://archive.org/details/symbolicgoldfinc0000frie
Tarix : 10 sentyabr 2026
