• Wikisun
Layihə çərçivəsində Wikipedia platformasına əlavə olunan məqalə sayı
4
5
6
8
helsingborq

Helsingborq

Helsingborq — İsveçin Skoniya qraflığında yerləşən şəhər və Helsingborq bələdiyyəsinin inzibati mərkəzidir. Şəhər Skoniyanın Malmödən sonra ikinci, İsveçin isə doqquzuncu ən böyük şəhəridir və 2024-cü ildə əhalisi 151.404 nəfər olmuşdur. Helsingborq Skoniyanın şimal-qərbinin əsas şəhəridir və İsveçin Danimarkaya ən yaxın nöqtəsidir. Danimarkanın Elsinor şəhəri Öresund boğazının o biri tərəfində, təxminən 4 km qərbdə yerləşir və Helsingborqdan aydın görünür. Tarixi Helsingborq çoxsaylı qədim tikililəri ilə mənzərəli sahil şəhəridir. Şəhərdə qədim daş kilsələr, şəhər mərkəzində yerləşən 600 illik orta əsr qalası Kernan və daha müasir kommersiya tikililəri bir arada yerləşir. Küçələri geniş prospektlərdən dar dalanlara qədər dəyişir. Şəhərin əsas piyada alış-veriş küçəsi olan Kullagatan İsveçdə ilk piyada küçəsi olmuşdur. Tarixi Helsingborq indiki İsveç ərazisinin ən qədim şəhərlərindən biridir. Burada daimi yaşayışın mövcudluğu rəsmi olaraq 21 may 1085-ci ildən qeydə alınır. Helsingborqun Öresund boğazının ən dar hissəsində yerləşməsi onu həmin dövrdə boğazın hər iki sahilinə nəzarət edən Danimarka üçün mühüm şəhərə çevirirdi. 1429-cu ildən Pomeraniyalı Erik Helsingör və Helsingborq arasındakı boğazdan keçən bütün ticarət gəmilərindən alınan Sound rüsumunu tətbiq etdi. Bu rüsum Danimarka tacının əsas gəlir mənbələrindən biri idi. Balıqçılar kimi boğazı keçən digər nəqliyyat vasitələri bu vergiyə cəlb olunmurdu və rüsum əvvəlcə Hanza ittifaqına qarşı yönəldilmişdi. 1657–1658-ci illər Danimarka-İsveç müharibəsi və Roskild sülh müqaviləsindən sonra Danimarka Skandinaviya yarımadasının cənubundakı bütün ərazilərdən əl çəkməli oldu və Helsingborq İsveçin tərkibinə keçdi. X Karl Qustav 5 mart 1658-ci ildə Skoniya torpaqlarına şəxsən sahib çıxmaq üçün buraya gəldi və onu Lund yepiskopu Peder Vinstrupun rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti qarşıladı. Həmin vaxt şəhərin əhalisi cəmi 1.000 nəfərə yaxın idi. Münaqişəli sərhəddə yerləşməsi Helsingborq üçün problemlər yaradırdı. Danimarka Skoniyanı iki dəfə geri alsa da, onu öz əlində saxlaya bilmədi. Skoniyanı geri qaytarmaq üçün sonuncu Danimarka cəhdi 1710-cu ildə baş verdi və 14.000 nəfərlik ordu Helsingborq yaxınlığındakı sahilə çıxdı. Helsingborq döyüşü 10 martda şəhərin kənarında baş verdi və şəhər ciddi zərər gördü. Şəhərin bərpası uzun çəkdi; 1770-ci ildə belə onun əhalisi cəmi 1.321 nəfər idi və şəhər hələ də yavaş inkişaf edirdi. 20 oktyabr 1811-ci ildə Fransa marşalı və İsveçin taxt varisi seçilmiş Jan-Batist Bernadot (sonralar XIV Karl İohan) Parisdən Stokholma səfəri zamanı Helsingborqda İsveç torpağına ilk addımını atdı. XIX əsrin ortalarından etibarən Helsingborq İsveçin ən sürətlə böyüyən şəhərlərindən birinə çevrildi. Sənayeləşmə nəticəsində əhalisi 1850-ci ildə 4.000 nəfərdən 1890-cı ildə 20.000 nəfərə, 1930-cu ildə isə 56.000 nəfərə yüksəldi. 1892-ci ildən Helsingborq ilə Danimarkanın qardaş şəhəri Elsinoru birləşdirən qatar bərəsi fəaliyyət göstərməyə başladı. Tramvay şəbəkəsi 1903-cü ildə istifadəyə verildi və 1967-ci ildə bağlandı. 1906-cı ildə İsveç orfoqrafiya islahatından sonra ölkədə bir çox yer adlarının yazılışı yeniləndi. 1912-ci ildə şəhərin adının Hälsingborg formasında yazılması qərara alındı. 1971-ci ildə yerli idarəetmə islahatına hazırlıq zamanı Hälsingborg şəhər şurası yeni, genişləndirilmiş bələdiyyənin adının Helsingborg kimi yazılmasını təklif etdi və bu forma İsveç hökuməti tərəfindən 1 yanvar 1971-ci ildən qəbul edildi. İkinci Dünya müharibəsi zamanı Helsingborq Danimarkanın yəhudi əhalisinin Holokost zamanı xilas edilməsində ən mühüm çıxış məntəqələrindən biri idi. Adolf Hitler bütün Danimarka yəhudilərinin 2 oktyabr 1943-cü ildə, yəhudi Yeni ili olan Roş-Ha-Şana günündə həbs edilərək konslagerlərə göndərilməsini əmr etmişdi. Alman dəniz attaşesi Georg Ferdinand Duktvits bu əmr barədə 28 sentyabr 1943-cü ildə xəbər tutduqda məlumatı siyasi və yəhudi icmasının liderləri ilə bölüşdü. Mesajların ötürülməsi üçün Elsinor tikiş klubu (dan. Helsingør Syklub) adı örtük kimi istifadə edildi. Danimarka əhalisi yəhudiləri ciddi nəzarət altında olan Kopenhagen limanlarından uzaqlaşdıraraq daha təhlükəsiz yerlərə, xüsusilə Öresundun o biri tərəfində, Helsingborqdan cəmi iki mil məsafədə yerləşən Elsinora aparan gizli şəbəkə yaratdı. Yüzlərlə mülki şəxs Danimarka vətəndaşı olan yəhudiləri evlərində, təsərrüfat binalarında və kilsələrdə gizlətdi. Daha sonra onları Danimarka balıqçı qayıqları, şəxsi qayıqlar və bərələrə mindirdilər. Üç gecə ərzində danimarkalılar 7.200-dən çox yəhudini və 680 qeyri-yəhudini Öresund vasitəsilə İsveçə, təhlükəsiz yerə keçirdilər. Helsingborq əsas istiqamətlərdən biri idi. İqlimi Helsingborqda okean iqlimi (Cfb) hökm sürür və bu, İsveçin cənubuna xasdır. Şəhərin belə yüksək enlikdə yerləşməsinə baxmayaraq, qışları mülayim keçir. Fəsillər arasında temperatur fərqləri nəzərəçarpacaq olsa da, çox soyuq qışlar nadir hallarda müşahidə olunur; yanvar və fevral aylarında orta temperatur donma nöqtəsindən bir qədər yuxarıdır. İsveç standartlarına görə yaylar isti və nisbətən uzun olur. Yay digər Skoniya ərazilərindən başqa, İsveçin demək olar ki, bütün bölgələrinə nisbətən daha erkən başlayır, payız isə daha gec gəlir. Helsingborq və ətraf ərazilərdə tornado hadisələri də qeydə alınıb. 8 avqust 1947-ci ildə F1/T3 gücündə tornado Helsingborqun Ramlosa rayonunu vuraraq fermaya orta dərəcədə zərər yetirdi. İstixanalar zədələndi və ya dağıldı, tövlənin damı uçdu, yardımçı tikili küləklə sovruldu və ağaclardan biri sındı. 16 avqust 2007-ci ildə F1 gücündə tornado Helsingborqun mərkəzinə təsir edərək məktəbə zərər vurdu və ağacları sındırdı. 22 iyun 2014-cü ildə Helsingborq yaxınlığında su burulğanı müşahidə edildi. 27 avqust 2018-ci ildə Helsingborqun Eskilsminne rayonunu F0 gücündə tornado vurdu. Bəzi damlar yüngül zədələndi. Helsingborq üçün iqlim məlumatları (2002–2022; ekstremal göstəricilər 1948-ci ildən bu günədək) Ay Yanvar Fevral Mart Aprel May İyun İyul Avqust Sentyabr Oktyabr Noyabr Dekabr İl Rekord yüksək °C 11.0 15.3 18.0 26.0 28.1 33.4 33.2 32.4 31.1 22.5 16.6 12.0 33.4 Orta rekord yüksək °C 8.0 8.6 14.0 19.3 24.7 27.5 29.4 28.4 23.7 17.5 12.5 9.0 30.1 Orta yüksək °C 3.0 3.3 6.9 12.5 17.1 20.7 22.8 22.3 18.3 12.6 7.9 4.4 Orta °C 0.8 0.5 3.4 7.9 13.3 16.0 18.1 17.7 14.4 9.6 5.8 2.4 Orta aşağı °C -1.4 -1.3 -0.1 3.2 7.5 11.2 13.4 13.4 10.5 6.5 3.6 0.4 Orta rekord aşağı °C -10.3 -8.9 -6.9 -2.8 1.1 6.1 9.0 8.1 4.2 -1.2 -4.6 -7.6 -12.8 Rekord aşağı °C -21.7 -20.5 -18.8 -8.7 -1.5 3.0 4.4 5.4 -0.1 -7.3 -10.3 -22.0 -22.0 Yağıntı, mm 52.1 43.8 37.0 27.5 49.5 67.2 72.0 87.0 51.2 69.8 55.3 60.5 Mənbə Mətbəx Espresso və tonikdən hazırlanan içki ilk dəfə 2007-ci ildə şəhərdəki Koppi Roasters qəhvəxanasının menyusunda yer almışdır. Görməli yerlər Helsingborqun sahil hissəsi Helsingborqun şimal yaxta limanı Helsingborq şəhər meriyası Şəhərin mərkəzində, sahil yaxınlığında Kernana aparan pilləkənlər Şəhərin mərkəzində Müqəddəs Məryəm kilsəsi Ramlosa Brunnsparkshotellet 1707-ci ildən fəaliyyət göstərən Ramlosa mineral su mənbəyi Helsingborq və Elsinor arasında Öresundda Hamlet bərəsi Orta əsrlərə aid Kernan qülləsi Kernandan Helsingborqa mənzərə Kernandan Helsingborqa mənzərə Yorn Utzonun Elineberq yaşayış kompleksi Pålşyobadendə çimmə və sauna Həmçinin bax Arvika Askersund Djursholm Bollnas Alingsos Borgholm Buden Eksjö İstinadlar Xarici keçidlər Vikianbarda Helsingborq ilə əlaqəli mediafayllar var. Helsingborq bələdiyyəsi


İstinadlar

Tarix : 1 oktyabr 2026