Forseti (qədim nors. "sədr, rəhbərlik edən" mənasında; müasir island və farer dillərində "prezident" mənasını verir) — Skandinav mifologiyasında ədalət və sülh allahı. O, ümumiyyətlə frizlərin allahı olan Fosit ilə eyniləşdirilir. Adı Yakob Qrimm "Forseti" ("praeses, princeps") formasını adın daha qədim forması hesab etmiş, əvvəlcə onun qədim yuxarı alman dilindəki qarşılığı olaraq forasizonu təklif etmişdir (müq. et müasir alman dilində Vorsitzender — "sədrlik edən", köhnə ingilis dilində fore-sittan — "sədrlik etmək"), lakin sonradan bu adı fors — "burulğanlı axın" və ya "şəlalə" sözündən törəmə hesab etməyə üstünlük vermiş və bunu bulaqla, həmçinin allahın dənizçi xalqlar tərəfindən sitayiş olunması ilə əlaqələndirmişdir. Ehtimal olunur ki, "Fosite" daha qədim addır, "Forseti" isə xalq etimologiyasının nəticəsidir. Alman filoloqu Hans Kunun fikrincə, german forması "Fosite" dilçilik baxımından yunan allahı Poseydon ilə eynidir, buna görə orijinal ad proto-german səs dəyişikliyindən əvvəl, çox güman ki, kəhrəba alveri edən yunan dənizçiləri vasitəsilə daxil olmuş ola bilər (müq. et Baldrla əlaqəli "Fol" adı). Etimoloq Volfqanq Laur isə bu nəzəriyyəyə çox tənqidi yanaşır, belə ki, german allahlarının adları demək olar ki, yalnız german mənşəli hissələrdən ibarətdir. Laura görə, "Forseti" adı əsasən izahsız qalır. Forseti məhkəmədə oturmuş — Carl Emil Doepler, 1882 Mifologiyada Snorri Sturlusona görə, Kiçik Eddada Forseti Baldr və Nannanın oğludur. Onun məhkəməsi ən yaxşısıdır — ona müraciət edən hər kəs barışmış halda ayrılır. Bu, onun vasitəçilik bacarığına işarədir və digər allah Türlə ziddiyyət təşkil edir, belə ki, Tür "insanları barışdıran" adlandırılmır. Bununla belə, Yan de Vrisin qeyd etdiyi kimi, Forsetinin ədalətlə əlaqələndirilməsinin yeganə əsası onun adı kimi görünür — Skandinav mifologiyasında bunu təsdiqləyən başqa dəlil yoxdur. "Bütün mübahisələri yatırdır" və ya "bütün çəkişmələri sakitləşdirir" ifadələri Snorrinin istinad etdiyi misraya sonradan əlavə edilmiş ola bilər. Norveçin şərqindəki Onsey ("Odinin adası") kəndinin Forsetlund (qədim nors. Forsetalundr) adının birinci hissəsi Forsetinin adının yiyəlik hal forması kimi görünür, bu da onun orada sitayiş edildiyinə dəlalət edir. Qlitnir ("parlayan" mənasında) Forsetinin salonu və allahlar və insanlar arasında ədalət taxtıdır. Qeyd olunur ki, bu, həm də Forsetinin atası Balderin yaşadığı yer olmuşdur — bu, həm Skandinav, həm də German mifologiyasında mövcuddur. Qlitnir Skandinav ənənəsində münaqişənin həlli vasitəsi kimi zorakılıqdan çox danışığın əhəmiyyətinin simvoludur. Onun sütunları qızıldan, damı isə gümüşdəndir və uzaqdan görünə bilən işıq saçır. Balder və oğlu Forseti haqqında hekayələr, Qlesisvellir adlı o biri dünyada yaşayan kral Quðmundr və onun oğlu Hövundr ("hakim") haqqında əfsanələrlə qarışmış ola bilər. Fositesland əfsanəsi Alkuinin Müqəddəs Villibrordun həyatı əsərinə görə, müqəddəs Friziya ilə Danimarka arasındakı, Fositəyə həsr olunmuş və onun şərəfinə "Fositesland" adlanan bir adaya baş çəkmişdir. Orada müqəddəs bir bulaq var idi ki, ondan yalnız sükut içində su götürülməli idi — o qədər müqəddəs sayılırdı. Villibrord bu bulağı orada insanları vəftiz edərək və bir inək kəsərək murdarlamışdır. Altfrid eyni hekayəni Müqəddəs Lüdger haqqında nəql edir. Bremenli Adam bu hekayəni təkrarlayır və əlavə edir ki, həmin ada Heiligland, yəni Heliqoland idi. Frizya yazılı qanunlarının mənşəyi haqqında gecikmiş orta əsr əfsanəsi də mövcuddur. Bütün tabeliyindəki xalqlar üçün yazılı qanun məcəllələri yığmaq istəyən Böyük Karl frizlərin on iki nümayəndəsini — qanun natiqləri olan "asega"ları — çağıraraq öz xalqlarının qanunlarını söyləmələrini tələb etmişdir. Onlar bir neçə gün ərzində bunu edə bilmədikdə, o, onlara ölüm, köləlik və ya sükansız qayıqla dənizə buraxılmaq arasında seçim etmək imkanı vermişdir. Onlar sonuncunu seçmiş və kömək üçün dua etmişlər, bundan sonra çiynində qızıl balta olan on üçüncü bir kişi peyda olmuşdur. O, baltayla qayığı sahilə yönəltmiş, sonra onu sahilə atmışdır; baltanın düşdüyü yerdə bir bulaq peyda olmuşdur. O, onlara qanunları öyrətmiş və sonra yox olmuşdur. Yad adam və bulaq ənənəvi olaraq Fosite və Fositeslandın müqəddəs bulağı ilə eyniləşdirilib. Bu fərziyyə hamı tərəfindən qəbul edilməmişdir. Yakob Qrimm qeyd etmişdir ki, əgər Bremenli Adamın dediyi kimi Fositenin müqəddəs adası Heliqoland idisə, bu onu həm frizlərə, həm də skandinavlara tanış olan ideal allah namizədi edərdi, lakin onun Sakso Qrammatik tərəfindən heç vaxt xatırlanmaması təəccüblüdür. Mədəniyyətdə Alman neofolk qrupu Forseti adını bu allahdan götürmüşdür. 2002-ci ildə Ensemble Studios tərəfindən yaradılan Age of Mythology oyununda Forseti, Skandinav oyunçularının sitayiş edə biləcəyi doqquz kiçik allahdan biridir. Həmçinin baxın Mifologiya Kiçik Edda Skandinav mifologiyası İstinadlar
https://az.wikipedia.org/wiki/Forseti
https://norsespirit.com/blogs/mythology/forseti?srsltid=AfmBOoqEt8u_Cw7U73UGAI0nfsIG7tCkaNb9rMqp5CKj1qI5M9IiFVle
https://www.germanicmythology.com/PoeticEdda/GRM15.html
https://ageofempires.fandom.com/wiki/Forseti
Tarix : 23 iyul 2026
