Atessa (yerli dialektdə: L'Atésse) — İtaliyanın Abruzzo regionunda, Kye­ti əyalətində yerləşən şəhər və bələdiyyədir. Şəhər Val di Sangro dağ icmasının tərkibinə daxildir. Sahəsinə görə Kye­ti əyalətinin ən böyük, əhalisinə görə isə səkkizinci bələdiyyəsidir. Ən yaxın hava limanı 66 km məsafədə yerləşən Abruzzo hava limanıdır. Ən yaxın çimərlik Casalbordinodakı Lido di Casalbordino çimərliyidir və şəhərdən avtomobillə təxminən 27 km məsafədə yerləşir. Şəhərdəki əsas xəstəxana "Azienda Sanitaria Locale 2 Lanciano" tibb müəssisəsidir. Ən yaxın dəmir yolu stansiyası şəhər mərkəzindən təxminən 3 km məsafədə yerləşən, Atessa Vasto-San Salvo stansiyasıdır. Coğrafiyası Atessa şəhəri Sangro çayının aşağı vadisində yerləşir. 11.003 hektar ərazini əhatə edən bələdiyyə Kye­ti əyalətinin sahəsinə görə ən böyük bələdiyyəsidir. Ərazinin Tornareçço qəsəbəsinin cənubunda yerləşən kiçik bir hissəsi əsas ərazidən ayrıdır. Bələdiyyənin ərazisinə Sangro çayının geniş subasar düzənliyinə doğru uzanan bir sıra çıxıntılı yüksəkliklər daxildir. Atessa yaşayış məntəqəsi ətrafdakı kəndlərdən təcrid olunmuş, ayparaşəkilli yüksəklik üzərində yerləşir. Ərazinin ən yüksək nöqtəsi Villa Comunale yaxınlığında, dəniz səviyyəsindən 473 metr yüksəklikdədir. Bələdiyyənin ərazisindən çoxsaylı su axarları keçir. Onların əksəriyyəti qərbdə yerləşən Sangro və şərqdəki Osento çaylarının qollarıdır. Ərazinin yeraltı quruluşu qədim laylı qumlu çöküntülərin yerləşdiyi silsilələrdən ibarətdir. Bu çöküntülər çoxsaylı yamac çıxıntılarında aydın görünür və sarımtıl-oxra rənginə malikdir. Onlar bu ərazidə keçmişdə dəniz sahilinin mövcud olduğunu və Pliosen dövrünün sonu ilə Dördüncü dövrün əvvəlləri arasında dənizin geri çəkildiyini göstərir. Qumlu çöküntülər açıq dənizdə terrigen materialların çökməsi nəticəsində yaranmış mavi-boz rəngli gilli torpaqların üzərində yerləşir. Böyük təpələr əsasən, bu çöküntülərdən təşkil olunmuşdur. Bələdiyyənin yaşayış məntəqələrinin əksəriyyəti həmin təpələrdə yerləşir və onlar vadinin əsas yollarına sıx ikinci dərəcəli yol şəbəkəsi ilə bağlanır. Tarixi Bəzi mənbələrə görə Atessanın əsası Qərbi Roma imperiyasının süqutundan sonra, V əsrdə qoyulmuşdur. Orta əsrlərdə şəhər müxtəlif feodalların hakimiyyəti altında olmuşdur. Onların arasında Kurtenay və ya Kortinaçço ailələri, I Filipp Flandriyalı, Maramonte ailəsi, Monteodorizio qrafları, I Ferdinand və Kolonna ailəsi var idi. XIX əsrin əvvəllərində İki Siciliya krallığında feodalizmin ləğv edilməsindən sonra bölgə ağır iqtisadi vəziyyətə düşdü. Sonrakı dövrdə qısa müddətli bərpa baş versə də, 1816–1817-ci illərdə bölgəni bürüyən vəba epidemiyası bu inkişafı dayandırdı. Tarixi abidələri Atessada XVII əsrin son intibah üslubunda formalaşmış tarixi şəhər mərkəzi qorunub saxlanılmışdır. Şəhərin San Michele, San Giuseppe, San Nicola və Santa Margherita qapılarında orta əsr müdafiə divarlarının bəzi hissələri qalmışdır. Şəhər iki əsas hissəyə bölünür. Birinci və daha qədim hissənin mərkəzində San Leusio kafedralı yerləşir. Sangro düzənliyinə doğru onun sonunda Santa Croce istehkamlaşdırılmış kilsəsi yerləşir. İkinci hissədən isə Corso Vittorio Emanuele keçir və yol Arco 'Ndriano keçidindən, keçmiş Porta San Nicola qapısından keçərək Piazza Garibaldidən San Kristofo təpəsinə qədər uzanır. Təpənin zirvəsində San Kristofo xatirə sütunu yerləşir. Dini tikililər San Leusio kafedralı — XIII əsrə aiddir. Xarici görünüşü sivri portal və şüalı qızılgüllü pəncərəsi ilə qotika üslubundadır. Barokko üslubunda daxili hissədə Nikola da Qvardiagrelenin əsərləri, həmçinin əfsanəyə görə müqəddəsin öldürdüyü əjdahanın qabırğası kimi tanınan relikviya saxlanılır. Santa Croce kilsəsi — XIV əsrə aiddir və artıq Lombardlar dövründə mövcud olmuşdur. XVIII əsrdə aparılan bərpadan sonra kilsə sivri portalı, möhkəm zəng qülləsi və bazilika planlı suvaqlı daxili ilə qotika üslubunda görünüş almışdır. San Pasquale monastırı və Santa Maria degli Angeli kilsəsi — 1408–1431-ci illərdə inşa edilmişdir. Geniş fasadında fronton yerləşir. Böyük tağ orta əsrlərə aid portikə, oradan isə intibah dövrünün monastır həyətinə aparır. Barokko üslublu interyerdə bəzəkli taxta kassetli tavan vardır. Madonna della Cintura kilsəsi — XIV əsrə aiddir. San Pietro kilsəsi — 1467-ci ildə inşa edilmişdir və hazırda dini məqsədlə istifadə olunmur. Kədərli Məryəm kilsəsi — XVII əsrə aiddir və İkinci Dünya müharibəsindən sonra bərpa edilmişdir. Düzbucaqlı planlı, birnefli kilsənin fasadı zəngin barelyeflərlə bəzədilmişdir. San Rocco kilsəsi — XVI əsrə aiddir. Daxilində çoxrəngli mehrablar yerləşir. Sant'Antonio kilsəsi — XVII əsrə aiddir. San Michele kilsəsi — VII əsrə aid tikili XVIII əsrdə tamamilə bərpa edilmişdir. Sadə barokko fasadı və yan tərəfində kiçik qülləli zəng qülləsi vardır. San Marco kilsəsi — 1896-cı ildə inşa edilmişdir. San Domenico kilsəsi — 1566-cı ildə inşa edilmişdir. Tamamlanmamış barokko fasadına və zəngin freskalarla bəzədilmiş interyerə malikdir. Daxili freskalarda həvarilərin səhnələri təsvir olunmuşdur. Digər tarixi abidələr Casa De Marco — XIV əsrə aid tikilidir. Orta əsr qalasının yerində inşa edildiyi güman edilir. XVIII əsrdə genişləndirilərək zadəgan iqamətgahına çevrilmişdir. İstehkam xarakterli xarici görünüşə və intibah üslublu tağlı pəncərələrə malikdir. Hazırda burada Etnoqrafiya Muzeyi yerləşir. Porta San Michele — qədim şəhərin sadə tağlı giriş qapısıdır. Arco 'Ndriano — XIII əsrə aid böyük şəhər qapısıdır. Divarları çox qalındır və burada vaxtilə mühafizəçilər üçün ayrılmış yuxarı mərtəbə yerləşir. Porta Santa Margherita — VI əsrə aid sadə daş tağlı tikilidir və Santa Margherita kilsəsinin yaxınlığında yerləşir. Porta San Giuseppe. Orta əsr şəhərinin divarları — XIII əsrə aiddir. Palazzo Coccia-Ferri — 1569-cu ildə inşa edilmiş, ilkin olaraq intibah üslubunda tikilmiş saraydır. Palazzo Spaventa — XVII əsrə aiddir. Palazzo Marcolongo — Largo Castello meydanında yerləşir. Tikili 1724-cü ilə aid olsa da, intibah üslublu portalı ilə seçilir. Pallano ərazisinin siklopik divarları — 1990-cı illərdə bərpa edilmişdir və hazırda arxeoloji parkın tərkibinə daxildir. San Kristofo sütunu — 1657-ci ildə ucaldılmışdır. İstinadlar Xarici keçidlər Atessa bələdiyyəsinin rəsmi saytı

İstinadlar

https://az.wikipedia.org/wiki/Atessa

https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=az&pagename=Atessa&params=42_4_0_N_14_27_0_E_scale:100000_type:city

https://maps.google.com/maps?ll=42.06667,14.45000&q=42.06667,14.45000&spn=0.1,0.1&t=h&hl=az

https://yandex.ru/maps/?ll=14.45000,42.06667&pt=14.45000,42.06667&spn=0.1,0.1&l=sat,skl

https://www.openstreetmap.org/?mlat=42.06667&mlon=14.45000&zoom=12

https://www.comunediatessa.it/

https://cultura.gov.it/evento/gea-2025-area-archeologica-di-monte-pallano-tornareccio-ch

Tarix : 9 oktyabr 2026