Artena — İtaliyanın mərkəzində, Latsio regionunda, Roma metropoliten şəhərində yerləşən şəhər və bələdiyyədir. Şəhər Lepini dağlarının şimal-qərb hissəsində, Sakko çayının yuxarı vadisində yerləşir. Artena Roma şəhərindən dəmir yolu ilə təxminən 40 km, birbaşa məsafə ilə isə 30 km cənub-şərqdə yerləşir. Şəhər iqtisadiyyatının əsasını kənd təsərrüfatı, heyvandarlıq və turizm təşkil edir. Tarixi Volskilərə məxsus ilkin yaşayış məntəqəsinin adı dəqiq məlum deyil. Onun Eçetra və ya Fortinum olduğu ehtimal edilir. Müasir şəhər 1873-cü ilə qədər Monte Fortino adlanırdı. Hazırkı adın mənşəyi ərazinin e.ə. 404-cü ildə dağıdılmış qədim volskilərin Artena şəhəri ilə eyniləşdirilməsinə əsaslanır, lakin bu eyniləşdirmə sübut olunmayıb. Bundan başqa, etruskların Çere ərazisinə aid olan və Çere ilə Veyi arasında yerləşən digər Artena şəhəri də çarların hakimiyyəti dövründə dağıdılmışdır. Onun yerləşdiyi ərazi isə bu günədək müəyyən edilməyib. Orta əsrlərdə Artena əvvəlcə Tuskulum qraflarının, daha sonra isə Seqni qraflarının mülkü olmuşdur. Onlar 1475-ci ilə qədər şəhərin qalasına sahib idilər. Həmin il Fransa kralı VIII Karlın müraciətindən sonra qala Kolonna ailəsinə verildi. Kolonnaların papalığa qarşı mövqeyi səbəbindən Artena 1526, 1543 və 1557-ci illərdə papa orduları tərəfindən bir neçə dəfə dağıdıldı. Görməli yerlər Şəhərdən 600 metr yüksəklikdə yerləşən dağda e.ə. VI və ya V əsrlərdə inşa edilmiş qədim şəhərin istehkamlarının qalıqları qorunub saxlanılmışdır. Yerli əhəngdaşından hazırlanmış iri poliqonal hörgü bloklarından inşa edilən bu divarlar, qədim yaşayış məntəqəsini əhatə edir. Divarların daxilində müxtəlif tikililərin qalıqları və mühüm bir quruluşun təməli olmuş iri terras yerləşir. Sonralar Piano della Cività adlanan bu terraslı yaşayış məntəqəsinin yerində Roma imperiyası dövrünə aid villa inşa edilmişdir. Digər görməli yerlər arasında XVII əsrə aid Palazzo Borghese sarayı və Santa Maria delle Letizie, Santa Croce, Santo Stefano Protomartire və San Francesco kilsələri vardır. Qardaş şəhərlər Alkala del Rio, İspaniya İstinadlar

İstinadlar

https://az.wikipedia.org/wiki/Artena

https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=az&pagename=Artena&params=41_44_0_N_12_55_0_E_scale:100000_type:city

https://maps.google.com/maps?ll=41.73333,12.91667&q=41.73333,12.91667&spn=0.1,0.1&t=h&hl=az

https://yandex.ru/maps/?ll=12.91667,41.73333&pt=12.91667,41.73333&spn=0.1,0.1&l=sat,skl

https://www.openstreetmap.org/?mlat=41.73333&mlon=12.91667&zoom=12

https://books.google.com/books?id=_EROAAAAYAAJ

https://archive.org/details/supplementarypap01amer

Tarix : 9 oktyabr 2026