Aliano — İtaliyanın cənubunda, Basilikata regionunun Matera əyalətində yerləşən şəhər və bələdiyyədir. Matera şəhərindən təxminən 90 km cənub-qərbdə yerləşir. Aliano Karlo Levinin Məsih Ebolidə dayandı (it. Cristo si è fermato a Eboli) kitabında hadisələrin baş verdiyi məkandır. Yerli tələffüzə uyğun olaraq kitabda şəhərin adı Qalyano kimi göstərilir. 1945-ci ildə nəşr olunan əsərdə Levinin 1935–1936-cı illərdə Alianoda sürgündə olduğu dövrdən bəhs edilir. İtaliyanın kənd yerlərində yerləşən bir çox şəhər kimi, Aliano da daha yaxşı iş imkanlarının olduğu şəhərlərə və xaricə miqrasiya nəticəsində əhali itkisi ilə üzləşmişdir. Coğrafiyası Aliano meşələrin qırılması nəticəsində qumlu torpaqlı və qayalıq təpələrə çevrilmiş kalankilər üzərində yerləşir. Şəhərin tarixi ərzində meşələrin qırılması nəticəsində baş verən torpaq sürüşmələri bir çox evin dağılmasına səbəb olmuşdur. 1980-ci ildə baş verən zəlzələ bölgəni silkələmiş, şəhərin bir çox tarixi binasını dağıtmış və ya yaşayış üçün yararsız vəziyyətə salmışdır. Sonrakı dövrdə, qismən Avropa İttifaqının maliyyələşdirdiyi layihələr hesabına bərpa işləri aparılmışdır. Nəticədə şəhərin tarixi mərkəzinin bəzi hissələrində yenidən yaşamaq mümkün olmuşdur. Mədəniyyəti Alianonun özünəməxsus ləhcəsi — alianese ləhcəsi vardır və əhali bir çox qədim ənənələri qoruyub saxlayır. Bu ənənələrdən biri karnevale zamanı keçirilir. Kişilər kağız-mâşedən hazırlanmış maskalar və lentlərlə bəzədilmiş papaqlar taxır, uzun alt paltarında və inək zınqırovları ilə şəhərin əsas küçəsi boyunca yürüş edirlər. Onlar toplaşan insanların üzərinə un atır və xırıltılı səslər çıxarırlar. Bəzi insanlar bu adətin Böyük oruc başlamazdan əvvəl şər ruhları qovmaq məqsədi daşıdığına inanırlar. Digər ənənə isə bəd nəzərdən, yəni malokkiodan qorunmaq üçün memarlıqdan istifadə edilməsidir. Şəhərin köhnə evlərinin bir çoxunda, o cümlədən tarixi meydanda yerləşən və casa con gli occhi («gözlü ev») adlandırılan evdə iki irəli çıxan pəncərə və yerdən evin əsas mərtəbəsinə qalxan pilləkən vardır. Evin birinci mərtəbəsinin vaxtilə heyvanlar üçün tövlə olduğu ehtimal edilir. Pilləkənlərlə pəncərələrin birlikdə yaratdığı görünüş evi insan üzünə bənzədir. Ev içəridən işıqlandırıldıqda pəncərələr yanan gözlərə bənzəyir və bunun şər ruhları qorxudacağına inanılır. Emigrasiya Əhalinin azalması Alianoda və İtaliyanın yoxsul cənub bölgələrində yerləşən oxşar ölçülü digər şəhərlərdə əsas problemlərdən biridir. İş imkanlarının məhdud olması, münbit torpaqların azlığı və insanların kənd təsərrüfatı ilə məşğul olmaq istəməməsi, eləcə də valideynlərinin kənd həyatını davam etdirməyə marağın azalması əhali itkisinin başlıca səbəblərindəndir. İtaliyanın cənubunda yaşayan gənclər arasında universitet təhsilini başa vuranların payı ölkənin şimalındakı həmyaşıdlarından daha yüksəkdir. Bunun əsas səbəblərindən biri cənubda işsizliyin yüksək olmasıdır. Cənubi İtaliyanın şəhərlərində peşəkar iş yerlərinin azlığı səbəbindən kəndlərdəki çoxsaylı istedadlı və perspektivli gənclər ailələri ilə birlikdə şimaldakı iri sənaye şəhərlərinə, xüsusilə Milan və Bolonyaya köçürlər. Yaxın ərazilər Alianodan təxminən 4,2 km cənubda yerləşən kiçik Alianello kəndi 1980-ci il zəlzələsi nəticəsində dağıldıqdan sonra demək olar ki, tamamilə kabus şəhərə çevrilmişdir. Boş qalmış evlərin bəzilərindən yalnız bir çobanın istifadə etdiyi məlumdur. O, bu evlərdə qida məqsədilə qvineya donuzları saxlayır, həmçinin qoyun və keçilərini otarır. İstinadlar Xarici keçidlər aliano.it — rəsmi saytı
https://az.wikipedia.org/wiki/Aliano
https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=az&pagename=Aliano¶ms=40_19_0_N_16_14_0_E_scale:100000_type:city
https://maps.google.com/maps?ll=40.31667,16.23333&q=40.31667,16.23333&spn=0.1,0.1&t=h&hl=az
https://yandex.ru/maps/?ll=16.23333,40.31667&pt=16.23333,40.31667&spn=0.1,0.1&l=sat,skl
https://www.openstreetmap.org/?mlat=40.31667&mlon=16.23333&zoom=12
https://comune.aliano.mt.it/vivere-il-comune/luoghi/casa-di-confino-carlo-levi/
https://www.italia.it/en/basilicata/aliano
Tarix : 8 oktyabr 2026
