Affi — İtaliyanın Veneto regionunun Verona əyalətində yerləşən bələdiyyədir. Venesiyadan təxminən 120 km qərbdə, Veronadan isə təxminən 20 km şimal-qərbdə yerləşir. Affi bələdiyyəsi Affi, İnkaffi və Kaorsa frazionilərinə bölünür. İnkaffi İtaliya həkimi Cirolamo Frakastoronun yaşadığı və vəfat etdiyi yerdir. Affi Bardolino, Kavaion Veronese, Kostermano və Rivoli Veronese bələdiyyələri ilə həmsərhəddir. Coğrafiyası Affi Qarda gölünün daxili ərazisində, Bardolino ilə Rivoli Veronese arasında, Kaprino düzənliyinin cənub hissəsində yerləşir. Bələdiyyənin sahəsi 9,84 km²-dir. Ərazinin üzərində 427 metr hündürlüyə qalxan və düzənliyə hakim olan Monte Moskal yerləşir. Bələdiyyə ərazisindən Tasso çayı keçir. Affinin qərbində Kostermano və Bardolino, cənubunda Kavaion Veronese, şərqində və şimalında isə Rivoli Veronese yerləşir. Ərazi əsasən çökmə süxurlardan, moren və allüvial çöküntülərdən təşkil olunmuşdur. Monte Moskalın yamacları Oliqosen və Miosen dövrlərində əmələ gəlmiş əhəngdaşı süxurlarından ibarətdir. Burada çoxlu sayda fosil qalıqları aşkar edilmişdir. Ərazidə qədim buzlaşmaların izləri də qalmaqdadır. Affidə sub-Aralıq dənizi iqlimi hökm sürür. Yaylar quraq keçir və tez-tez tufanlarla müşayiət olunur, qışlar isə uzun müddət əsasən quru olur. Bitki örtüyündə əsasən qarışıq meşələr üstünlük təşkil edir. Burada tüklü palıd, qara vələs və manna külü ağacı geniş yayılmışdır. Tarixi Affi haqqında ilk yazılı məlumatlar eramızın IX əsrinə aiddir. Həmin dövrdə macarların yürüşləri səbəbindən yerli əhali müdafiə tikililəri inşa etməyə məcbur olmuşdu. Affi ərazisində insan məskunlaşmasının izləri Orta paleolit dövrünə qədər gedib çıxır. Monte San Mişele ərazisində təxminən e.ə. 45.000–35.000-ci illərə aid mustye dövrü daş alətləri, Monte Moskalda isə işlənmiş çaxmaqdaşı aşkar edilmişdir. İnkaffidəki Sant'Andrea ərazisinin Monte Tondo hissəsində Tunc dövrünün orta mərhələsinə aid yaşayış məntəqəsi aşkar edilmişdir. Burada ocaqla təchiz olunmuş iki daxma və müxtəlif keramika nümunələri tapılmışdır. Ərazi daha sonra tərk edilmiş, e.ə. 1200–1100-cü illər arasında yenidən məskunlaşdırılmış və Roma dövründə də istifadə olunmuşdur. Dəmir dövründə, təxminən e.ə. 1000–200-cü illər arasında bölgənin meşəlik təpələrində, o cümlədən Monte San Mişele, Monte Moskal və İnkaffi qalasında Ret mənşəli qala tipli yaşayış məntəqələri mövcud olmuşdur. Romanların Alp dağlarının cənubundakı əraziləri işğal etməsi e.ə. 183-cü ildən başlamış və e.ə. I əsrdə başa çatmışdır. Bundan sonra Affi ərazisinin etnik quruluşu və inzibati təşkilatlanması əhəmiyyətli dərəcədə dəyişmişdir. Roma yaşayış məntəqələri əvvəlcə əvvəlki Ret qalalarının yerləşdiyi strateji və müdafiəsi asan mövqelərdə salınmış, daha sonra isə kənd tipli yaşayış məntəqələrindən daha çox villa-təsərrüfatlar şəklində inkişaf etmişdir. Burada romalılar, patrisilər, keçmiş legionerlər və əsgərlər qulların köməyi ilə üzüm, zeytun və digər meyvə bitkiləri yetişdirir, bataqlıq və istifadəsiz torpaqları qurudurdular. Roma imperiyasının süqutundan və barbar yürüşlərindən sonra bölgədə ostqotlar məskunlaşmış, Bizanslılarla müharibələr zamanı ərazi dəfələrlə dağıdılmış və kənd təsərrüfatı torpaqları tədricən tərk edilmişdir. Lombardların gəlişinin izləri bölgədəki bəzi yer adlarının mənşəyində, o cümlədən Affi, Ari, Pertika və Qayum adlarında görünür. Lombard hakimiyyəti dövründə ərazi Verona hersoqunun maliyyə tabeliyində olan arimanniyalardan birinin yerləşdiyi yerə çevrilmişdi. Frank hakimiyyəti dövründə, 825–882-ci illərdə Affi ərazisi fines gardenses ərazisinin tərkibində idi. 899-cu ildə İtaliya kralı Berengar Affinin kiçik kənd yaşayış məntəqələrinə macarların qəfil və dağıdıcı basqınlarından müdafiə olunmaq üçün qüllə tikməyə icazə verdi. Bu basqınlar 924-cü ilə qədər bölgə üçün təhlükə olaraq qalırdı. XI əsrdə ərazinin böyük hissəsi Veronadakı San Zeno abbatlığının tabeliyinə keçdi. Abbatlıq İnkaffi, Ari, Kaorsa və Affidə torpaqlara, həmçinin monastırla birlikdə Sant'Andrea kilsəsinə sahib idi. Bu dövrdən etibarən Affi, İnkaffi, Ari, Kavaion və Kaorsanın bir hissəsini əhatə edən və “Kastelnuovo dell'Abate” adlandırılan ərazi haqqında məlumatlara rast gəlinir. 1193-cü ildə “Kapalyone kənd icması” yaradılmış və onun tərkibinə Kavaion, Aphium, Ari, Encavi (İnkaffi) və Cagurcia (Kaorsa) daxil edilmişdi. XIII əsrin əvvəllərində otlaqlardan və meşələrdən istifadə ilə bağlı mübahisələr nəticəsində Affi və İnkaffi müstəqil bələdiyyələrə çevrildi. Daha sonra İnkaffi və Kaorsa Kastelnuovo dell'Abate ərazisinin tərkibinə qatıldı. X–XIII əsrlər arasında Alman imperatorları Adice vadisi ilə İtaliyaya dəfələrlə yürüş etmişdilər. Bu yol “İmperator yolu” adlanırdı və Affi ərazisindən keçirdi. 1260-cı ildə Kastelnuovo dell'Abate bələdiyyəsinin qayda və qanunlarını müəyyən edən 92 maddəlik nizamnamə qəbul edildi. XIII–XIV əsrlərdə San Zeno abbatlığının rahibləri Sant'Andreadakı monastırda yaşayır və yerli əhaliyə icarəyə verilmiş torpaqları idarə edirdilər. Sant'Andrea monastırı 1425-ci ildə ləğv edildi. 1430-cu ildə Affi, İnkaffi, Ari, Kaorsa, Qayum və Pasternqonu əhatə edən Kastelnuovo dell'Abate vikariatı yaradıldı. XIV əsrin sonlarına doğru kiçik torpaq sahiblərinin daşdan tikilmiş ev-qüllələri meydana çıxmağa başladı. Bu tikililər quldur dəstələrinin hücumlarından müdafiə olunmaq məqsədi daşıyırdı. 1465-ci il “Almaciya xəritəsi” ərazinin ilk xəritə təsvirini təqdim edir. XV əsrdə Affi Venesiya Respublikası ilə Milan hersoqluğu arasındakı müharibələrdən, daha sonra isə Müqəddəs Liqa müharibəsi və Müqəddəs Roma imperiyası qoşunlarının yürüşlərindən zərər çəkdi. Napoleon müharibələri dövründə ərazi dəfələrlə hərbi əməliyyatların təsiri altında qaldı. 1797-ci ildə Venesiya Respublikasının süqutundan sonra Affi və Kavaion Verona əyalətinin tərkibinə daxil oldu. XIX əsrin əvvəllərində ərazi Sisalp Respublikasına birləşdirildi. Sonrakı illərdə Affi, Kavaion, İnkaffi və Piyovezzano vahid bələdiyyədə birləşdirildi. 1814-cü ildə ərazi Avstriyanın hakimiyyəti altına keçdi. 1818-ci ildə Affi və İnkaffi yenidən vahid bələdiyyə yaratdı və 1866-cı ildə İtaliyaya birləşdirildi. Birinci Dünya müharibəsi zamanı Monte Moskalda müdafiə qurğuları, mövqelər və sığınacaqlar tikildi. XX əsrin birinci yarısında Affi əsasən kənd təsərrüfatına əsaslanan iqtisadiyyata malik idi. 1956-cı ildə Verona–Kaprino–Qarda dəmir yolu fəaliyyətini dayandırdı və onun yerini avtobus nəqliyyatı tutdu. 1960-cı illərdə Monte Moskalın altından tunel çəkildi və burada NATO bazası yaradıldı. İqtisadiyyatı XX əsrin ikinci yarısında Affinin iqtisadiyyatı sürətlə dəyişərək kənd təsərrüfatından ticarət, sənətkarlıq və sənayeyə yönəldi. 1970-ci ildə Brenner avtomobil yolunun Affi çıxışının açılması, daha sonra isə Affi–Kastelnuovo avtomobil yolunun tikilməsi şəhərin inkişafını sürətləndirdi. 1989-cu ildən avtomobil yolu çıxışının qarşısındakı ərazidə iri ticarət mərkəzi yaradıldı. 1990-cı illərin ortalarında daha bir böyük ticarət mərkəzinin yaradılması çoxsaylı iş yerlərinin açılmasına və yeni kommersiya fəaliyyətlərinin yaranmasına səbəb oldu. Affi Valdadice və Valpolicella kimi sənayeləşmiş ərazilərə gündəlik əmək miqrasiyasının mərkəzlərindən biridir. Brenner avtomobil yoluna yaxınlığı və əmək ehtiyatlarının mövcudluğu yeni sənaye və ticarət müəssisələrinin yaranmasına şərait yaratmışdır. Kənd təsərrüfatı artıq əsas iqtisadi fəaliyyət olmasa da, yüksək keyfiyyətli məhsulların istehsalında mühüm rol oynayır. Ərazidə üzümçülük və taxılçılıq üstünlük təşkil edir. Keçmişdə qoyunçuluq da geniş yayılmış və Monte Baldo ilə Po düzənliyi arasında mövsümi köçlərə səbəb olmuşdur. Maraqlı faktlar Bəzi tədqiqatçılar şəhərin adını Affius adlı Roma legionerinin adı ilə əlaqələndirirlər. Daha yeni araşdırmalara görə isə adın lombard və ya alman mənşəli Affi şəxs adından yarandığı ehtimal edilir. Kastelnuovo dell'Abate yurisdiksiyası yerli “Affi, İnkaffi, Kavaion və Kaorsa hamısı bir kisədədir” mənasını verən deyimin yaranmasına səbəb olmuşdur. XVI əsrin birinci yarısında böyük humanist və alim Cirolamo Frakastoro İnkaffidəki sarayında yaşamışdır. Tədbirlər Festival del Cammino — gəzintini sağlamlıq və bilik əldə etmə vasitəsi kimi təşviq edən illik tədbirdir. Üç gün davam edən festivalda elmi və mədəni mövzularda müxtəlif tədbirlər keçirilir. İstinadlar
https://az.wikipedia.org/wiki/Affi
https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=az&pagename=Affi¶ms=45_33_0_N_10_46_0_E_scale:100000_type:city
https://maps.google.com/maps?ll=45.55000,10.76667&q=45.55000,10.76667&spn=0.1,0.1&t=h&hl=az
https://yandex.ru/maps/?ll=10.76667,45.55000&pt=10.76667,45.55000&spn=0.1,0.1&l=sat,skl
https://www.openstreetmap.org/?mlat=45.55000&mlon=10.76667&zoom=12
https://www.comune.affi.vr.it/it
https://www.comune.affi.vr.it/it/page/9319
Tarix : 8 oktyabr 2026
