Cənub muriquisi (Brachyteles arachnoides) - Braziliyaya endemik olan muriqui (yunlu hörümçək meymunu) növü. Taksonomiya Muriquilərin taksonomiyası mübahisəlidir, çünki bəzi alimlər onların monotipik bir cins olduğuna inanır, digərləri isə 2 növlü təsnifat sistemini üstün tutur. Yayılması Cənub muriquiləri indi yalnız Braziliyanın Atlantik yağış meşələrinin müəyyən ərazilərində, xüsusilə Paraná, São Paulo, Rio de Janeiro, Espírito Santo və Minas Gerais ştatlarında tapılır. Bu Yeni Dünya meymunu yerli olaraq "mono carvoeiro" (kömür meymunu) adlanır. Təsvir Muriquilər Yeni Dünyanın ən böyük meymunları və Amerikada ən böyük qeyri-insan primatlarıdır. Erkək muriquilərin baş-bədən uzunluğu 55-78 sm (21,5-30,5 düym), quyruğu 74-80 sm (29-31,5 düym) və çəkisi 9,6-15 kq (21-33 funt) arasında dəyişir. Dişilərin baş-bədən uzunluğu 46-63 sm (18-25 düym), quyruğu 65-74 sm (25,5-29 düym) və çəkisi 8-11 kq (18-24 funt) arasındadır. Quyruqları tam tutucudur. Cənub muriquisi (B. arachnoides) bərk qara üzə malikdir, bu onu şimal növündən (B. hypoxanthus) fərqləndirir, çünki şimal növünün üzü çəhrayı ləkələrlə qarışıq qaradır. Qidalanma Cənub muriquiləri meyvəyə üstünlük verən meyvə yeyənlərdir. Onların Atlantik meşələrində ən müxtəlif meyvə dietinə malik olduğu iddia edilir və həmçinin yarpaq, çiçək və bir neçə toxum növü (məsələn, sapucaia, amexia-bicha, Inga, Bicuiba və jatobá) ilə qidalanırlar. Cənub muriquiləri enerji və qida ehtiyaclarını ödəmək üçün birdən çox qida növündən istifadə edə bilər. Muriquilər toxumların yayılmasında mühüm rol oynayır və tapirlər üçün tamamlayıcı qidalanma imkanları yaradır. Davranış Şimpanzelər kimi, erkək cənub muriquiləri filopatrikdir (doğulduqları yerdə qalırlar), dişilər isə genetik müxtəlifliyi yaymaq və qohumları ilə cinsi əlaqədən qaçmaq üçün köçürlər. Onlar əsasən meyvə, çiçək və tumurcuqları üstün tutur, ağac qabığı və yarpaqları isə ehtiyat qida kimi istifadə edirlər. Bir qrup içərisindəki erkəklər bir-birinə tolerantdır və qruplar arası aqressiya nadirdir. Bu növ "hippi meymunu" ləqəbini daşıyır, çünki onların qruplar arası münasibətləri rahatdır, lakin kənar erkəklərə qarşı münasibət heç də harmonik deyil. Məsələn, bir qrup erkəyin kənar bir erkəyi öldürdüyü müşahidə edilmişdir (bu xüsusiyyət şimpanzelərlə ortaqdır), lakin bu dərəcədə aqressiyanın təbii olub-olmadığı və ya qida çatışmazlığı səbəbindən yaranıb-yaranmadığı məlum deyil. Şimal muriquilərinin də bu dərəcədə aqressiya göstərib-göstərmədiyi aydın deyil. Qorunma Bu növ yaşayış mühitinin məhv edilməsi, ov təzyiqləri və tarixi populyasiya azalması səbəbilə təhlükə altında hesab olunur. Cənub muriquisinin yalnız iki əsir populyasiyası mövcuddur. Onlar Kuritiba və Sorokaba zooparklarında saxlanılır. Sonuncu, cənub muriquisinin davamlı meşədə tədqiq edildiyi yeganə yer olan Carlos Botelho Dövlət Parkından 80 km məsafədə yerləşir. 2005-ci ildə vəhşi populyasiya təxminən 1.300 fərd idi. Muriquilər ən böyük neotropik növlərdən biridir və bayraq növü hesab olunur. 2005-ci ildə alimlər, zoopark işçiləri, QHT-lər və bir çox digər tərəfdaşlar muriquiləri nəsli kəsilməkdən qorumaq üçün prioritetlər və strategiyalar müzakirə etdilər. Braziliya hökuməti 2010-cu ildə Muriquilərin Qorunması üzrə Milli Fəaliyyət Planını təsdiqlədi.
https://neprimateconservancy.org/southern-muriqui/
https://www.britannica.com/animal/southern-muriqui
https://www.worldlandtrust.org/species/mammals/southern-woolly-spider-monkey-muriqui/
https://animalia.bio/southern-muriqui
https://www.inaturalist.org/taxa/43404-Brachyteles-arachnoides
https://animaldiversity.org/accounts/Brachyteles_arachnoides/
https://link.springer.com/article/10.1007/s10329-023-01071-y
https://en.wikipedia.org/wiki/Southern_muriqui
Tarix : 19 fevral 2025
Əksi qeyd olunmayıbsa, bu məzmun CC BY-SA 4.0 çərçivəsində yayımlanır.
