Şimal muriquisi (Brachyteles hypoxanthus) - "Yunlu hörümçək meymunu" kimi tanınan Muriqui növlərindən biri. Muriquilər Yeni Dünyanın ən böyük meymun növlərindən biridir. Onlar 1,3 metr uzunluğa və 7-10 kq çəkiyə çata bilərlər. Şimal muriquisi kritik təhlükə altında olan bir növdür və təxminən 1000-dən az yetkin fərdin qaldığı təxmin edilir. Yayılması Bu növ primatlar arasında sosial münasibətlərdə bərabərlik meyilləri nümayiş etdirməsi ilə fərqlənir. Bu növ Braziliyanın Rio-de-Janeyro, Espirito Santo, Minas Gerais və Bahia ştatlarının Atlantik Meşə regionuna endemikdir. Morfologiya Şimal muriquiləri bütün ətraflarını və quyruğunu səyahət və qida əldə etmək üçün istifadə etməyə imkan verən xüsusiyyətlərə malikdir. Onlar həyatlarının böyük hissəsini meşə örtüyündə keçirdikləri üçün hər dörd ətraflarını və quyruqlarını istifadə edərək braxiasiya (qol ilə hərəkət) üsulundan istifadə edirlər. Bu böyük atelidlərə kömək edən təkamül xüsusiyyətlərinə uzun, qarmaq kimi barmaqlar və geniş hərəkət diapazonuna imkan verən çiyinlər daxildir. Bu meymunlar əsasən ağaclarda yaşamaq üçün uyğunlaşsalar da, su mənbələrindən içmək, torpaq qəbul etmək və ya yerə düşmüş yetişmiş meyvələri əldə etmək üçün yerə enirlər. Şimal muriquiləri təbii nişanlar və üz xüsusiyyətləri, məsələn, xəz rəngi və naxışı, qulaq forması və üz forması və piqmentasiyası ilə fərdi olaraq tanına bilər. Cənub muriquiləri kəllə uzunluğunda cinsi dimorfizm nümayiş etdirsə də, şimal muriquilərində bu yoxdur. Digər bir fərq isə, şimal muriquilərinin qardaş növlərində tamamilə olmayan köhnəlmiş baş barmaqlarını qoruyub saxlamasıdır. Qidalanma Şimal muriquiləri əsasən meyvə və yarpaqlarla qidalanır, lakin ehtiyac duyduqları əlavə qidaları almaq üçün toxum, çiçək, nektar, qabıq, budaq, gövdə, sarmaşıq və torpaqdan da istifadə edirlər. Hər qrupun nə qədər qida istehlak etdiyi mövsümdən asılıdır. Yağışlı mövsümdə daha çox kalorili qidalar, xüsusilə meyvələr istehlak edilir, quraq mövsümdə isə yarpaq istehlakı artır. Bu, B. hypoxanthus qruplarının qida axtararkən necə hərəkət etdiyinə təsir edir, çünki daha böyük ailə qrupları kifayət qədər qida mənbəyi əldə etmək üçün daha uzağa səyahət etməlidir. Sosial quruluş Şimal muriquiləri bərabərlikçi, parçalanma-birləşmə cəmiyyətlərində yaşayır. Erkəklər doğulduqları qrupda qalır, dişilər isə orta hesabla 6 yaşında, yetkinlik yaşına çatmamışdan əvvəl doğulduqları qrupu tərk edərək digər muriqui qruplarına qoşulur. Erkək muriquilərin doğulduqları qrupda sosial kliklər yaratdıqları sənədləşdirilmişdir. Bu kliklər yaşlı və gənc erkəklər arasında fərqlənir. Erkəklər kliklər arasında əməkdaşlıq əlaqələri yaratmaq meyli göstərirlər, bu da digər primat növləri ilə müqayisədə qrup daxili münaqişələrin azalmasına səbəb olur. Bu meyllər cütləşmə mövsümündə özünü göstərir, çünki cütləşmə fürsətləri uğrunda mübarizə aparan erkəklər arasında və ya digər muriqui qrupları ilə qarşılaşdıqda demək olar ki, heç bir aqressiya müşahidə edilmir. Fərqli muriqui qrupları bir-biri ilə qarşılıqlı əlaqədə olur, çünki qrup ev sahələri üst-üstə düşür. Bu qarşılıqlı əlaqələr zamanı dişilər yeni qruplara daxil ola bilər, bunun üçün səs çıxarır və yeni qrup üzvləri ilə qucaqlaşaraq və ya onlara toxunaraq əlaqə qururlar. Dişi muriquilər erkəklərdən daha müstəqildir, onlar doğulduqları qrupu təxminən altı yaşında tərk edirlər. Erkək muriquilərin körpələrlə demək olar ki, heç bir əlaqəsi yoxdur. Əgər belə bir əlaqə yaransa, bu əlaqəni körpə başlayır. Muriqui sosial qruplarında dişilər üstünlük təşkil edir və erkəklər yetkinlik yaşına çatsalar da anaları ilə sıx əlaqəni qoruyurlar. Yetkin erkəklər anaları vasitəsilə daha çox dişiyə çıxış əldə edirlər.
https://neprimateconservancy.org/northern-muriqui/
https://www.rewild.org/wild-about/northern-muriqui-monkey
https://animaldiversity.org/accounts/Brachyteles_hypoxanthus/
https://news.mongabay.com/2015/10/hippie-monkeys-hang-tough-brazils-critically-endangered-muriquis/
https://www.speciesconservation.org/case-studies-projects/northern-muriqui/12917
https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-4-431-54523-1_12
https://en.wikipedia.org/wiki/Northern_muriqui
Tarix : 19 fevral 2025
Əksi qeyd olunmayıbsa, bu məzmun CC BY-SA 4.0 çərçivəsində yayımlanır.
